CUMHURİYET DÖNEMİ EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Beyoğlu'nda Gezersin - Nazlı Eray
Kişiler: Kadın, Ankaravî Şeyh Küçük Hüseyin
NAZLI ERAY
Efendi, Ulvi, Falcı Süleyman, Naki, Madam
Tamara
BEYOĞLU'NDA
GEZERSİN
Nazlı Eray'ın başka dünyalar ve hayatlar
var etmek amacıyla kaleme aldığı fantastik
gerçekçi romanın iyi örneklerinden biridir.
Romanda fantezi ögeleri kullanılarak yalnız
bir kadının biraz düş, biraz gerçekle örülü
öyküsü anlatılmaktadır. Yazar romanda somut
dünyanın değişmez katı yapısını fantastik
kurgu yoluyla altüst eder. Fantastik evrende ölüler dirilir, yaşlılar
gençleşir, zaman tersine akar, bedenler değişir, sevgilinin kollarında
dans ederek gökyüzüne uçulur vb. Roman, zaman algısındaki gö-
recelik, bir başka söyleyişle gerçek zamanın aslında hangisi olduğu
sorusu üzerine kurgulanmıştır. Bu anlamda zaman kavramı romanın
temel temasını oluşturur. Düşle gerçeğin iç içe geçtiği bir kurguda
okur aslında somut olarak bilinenin mi gerçek, yoksa fantezi olanın
mı gerçek olduğu üzerine düşünecektir. Roman bir akşamüstü
Ankara'da başlar. İsmi verilmeyen kadın, romanın başkahramanıdır.
Başkalarının zaman boyutunda olma durumu romanın bütününe
hâkimdir. Kahramanın kendisini bir başkasına ait zaman boyutunda
hissetmesi olayları başlatır. 1950'Ierin İstanbul'unda dolaşmak,
1914'Ierin Fethiye'sine gitmek, 1930'da ölmüş bir adamla 2000'Ii
yıllarda karşılaşmak, ancak zaman algısının tersine çevrilmesiyle
mümkün olabilecek gelişmelerdir.
Binboğalar Efsanesi - Yaşar Kemal
Kişiler: Ceren, Halil, Oktay Bey, Hasan Ağa
Binboğalar Efsanesi bir kültürün bitişinin
hikâyesidir. Toroslar'da Aladağ'ın kayağında
Yörük Karaçullu Obası, uzun yıllardır Çukuro-
va'da yerleşecek bir toprak parçası bulama-
mıştır. Obanın Çukurova'da kışlak bulması
imkânsızdır. Her yer zamanında paylaşılmış.
Kimse Yörükleri Çukurova'da istememekte-
dir. Obanın iki umudu kalmıştır. Biri Yörüklerin
en güzel kızı Ceren'dir. Hasan Ağa'nın oğlu
yangındır Ceren'e ve Hasan Ağa'nın da yüz bin dönümden fazla
toprağı vardır. Hasan Ağa'nın oğlu Yörüklere, eğer Ceren'i bana
verirseniz ben de size çiftliğin bir köşesinde yer veririm; köy kurar-
sınız demektedir fakat Ceren, Oktay Bey'le evlenmek istemez. Onun
gönlü Halil'dedir. Bütün oba Ceren'i Oktay Bey'le evlendirebilmek
için çalışır ama nafile. Diğer şansları da Demirciler Ocağı Piri Haydar
Usta'nın 3 yılda gece gündüz demeden yaptığı altın işlemeli kılıçtır.
Bir Akşamdı - Peyami Safa
Kişiler: Meliha, Kamil, Sermet
Zengin bir hayat yaşama hevesi ile kendini
baştan aşağı değiştirmek isteyen Meliha'nın
romanıdır. Meliha'nın uzaktan akrabası Ka-
mil ile İzmir'deki evlerinden kaçıp İstanbul'a
gelmeleri, burada evlenmeleri ile yaşadıkla-
rının anlatıldığı romanda Meliha'nın tutku-
sunun bedelini, hemen bütün değerlerini
kaybederek ağır bir şekilde ödemesi konu
edilmiştir.
PEYkMİ
Bir
mdı
L—
Bir Bilim Adamının Romanı - Oğuz Atay
Kişiler: Mustafa İnan
Biyografik roman türündeki bu eserde
yazar, üniversiteden hocası Prof. Mustafa
İnan'ın yaşamını işler. Prof. Dr. Mustafa İnan,
yazarın İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat
Fakültesinden hocasıdır. Romanda halkın
içinden çıkan birinin zorlukları aşarak ulus-
lararası üne sahip bir bilim adamı olması
kronolojik bir sıra takip etmeden verilir. İki
bölümden oluşan romanın birinci bölü-
Oğuz
Atay
Bir Bilim
Adamının
Romanı
İnan
münde Mustafa İnan'ın doğumundan öğrenim hayatının sonuna
kadarki dönem, ikinci bölümde ise hocalığından ölümüne kadarki
süreç anlatılır.
Bir Göçmen Kuştu O - Ayla Kutlu
Kişiler: Emir Bey, Cevahir, Gülhayat, Nev-
nihai, Helal, Batu, Vahran, Gotran, Marko,
Ömer, Mahmut Ağa, karışı Gülüş Hatun
Roman, Osmanlının son döneminde Kaf-
kasya'da doğan, 1877-1878 Osmanlı Rus
Savaşı sırasında çocuk yaşta topraklanndan
göçmek zorunda kalan Emir Bey'in yaşamı
üzerine kurulmuştur. Emir Bey'in her iki
kadından olan çocukları da savaş ve yıkımı,
kişisel bilinç olarak taşımaktadırlar. Böylece
ayla kutlu
bir giÂtınen
kuştu o
romanda ortaya konulan üç kuşak (Emir'in ailesi, Nevnihal'in ailesi,
Gülhayat'ın ailesi birinci kuşak; Emir, Gülhayat ve Nevnihal ikinci ku-
şak; Emir'in çocukları özellikle Leyla, Batu, Mahmut üçüncü kuşak)
imparatorluk, Millî Mücadele ve millî devlet ile arkasından yaşanan
toplumsal sorunları simgelerler. Romanda bu süreçle ortaya konan
toplumsal yapılanmanın kişisel kişilik oluşumundaki etkileri, başka
bir ifadeyle tarihsel sürecin bireysel bilinçle ilgisi sorgulanmıştır.
371
