ÇÖZÜNÜRLÜK VE ÇÖZÜNÜRLÜĞE ETKİ EDEN FAKTÖRLER
Çözünen
HCI
KCI
Nacı
02
Çözen
H 20
H 20
CCI
H 20
CCL
H 20
Etkileşim Türü
Dipol - dipol
İyon - dipol
iyon - indüklenmiş dipol
İndüklenmiş dipol - dipol
indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol (London)
Hidrojen bağı
Bu çözelti
Doymuş
Doymamış
Aşırı Doymuş
olabilir.
Açıklama
Çözünür.
Çözünür.
Çok zayıf bir etkileşimdir, "çözünmez"
kabul edilir.
Zayıf bir etkileşimdir. Az da olsa çözünür.
Sudaki hayatın kaynağıdır.
Çekim kuvvetleri birbirine yakındır.
Çözünür.
Hidrojen bağı, dipol dipolden daha etkindir.
Çözünür.
Bu çözelti
kesinlikle
doymuştur.
ÇÖZÜNÜRLÜĞE ETKİ EDEN FAKTÖRLER
1) Madde Cinsi
• Benzer benzeri çözer.
Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde çözünür.
• Su evrensel bir çözücüdür.
• Su; polar, iyonik ve hidrojen bağı içeren maddeleri iyi çözer. 02 gibi apolar maddeleri az çözer.
2) Basınç
• Basınç katı ve sıvı maddelerin çözünürlüğünü etkilemez.
• Gazların çözünürlüğü basınç arttıkça artar. Kola şişesinin kapağı açıldığında basınç azalacağından gaz açığa çıkar.
Dalgıçlar derinlerden hızla yukarı çıkarlarsa kanlarında çözünmüş olarak bulunan gaz açığa çıkacağından "vurgun"
olayı gerçekleşir.
3) Sıcaklık
• Katı ve sıvıların çözünürlüğü genellikle endotermik olduğundan sıcaklık arttıkça çözünürlük artar.
(Nacı, KNOy K2S04...)
• Sıcaklık arttıkça çözünürlüğü azalan katılar da vardır.
CdSOş..)
• X(k) + Enerji X(suda)
Endotermik çözünen katılarda sıcaklık azaltılırsa çözünürlüğü azalan katı düzgün geometrik şekilli katılar oluşturur.
Bu olaya "kristallendirme" denir. Sıcaklık artışı veya su ilavesi ile bu katı çözünebilir.
• X(g) X(suda) + Enerji
• Gazların çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır. Ekzotermik çözünme sebebiyle gazlı içecekler soğuk içilir.
KİMYA - AYT
MEBİ KONU ÖZETLERİ
53
