ÇÖZÜMLER
16. • Deyimin açıklamasıyla birlikte verilmesi demek, bir
cümlede hem deyimin hem de deyim ne anlama
geliyorsa o açıklamanın cümlede kullanılması de-
mektir. Bu, duruluk ilkesine aykırı bir kullanım ama,
bunu deyimin anlamım pekiştirmek adına başvuru-
lan bir yol diye düşünebilirsiniz.
• Bu tarz sorularda seçeneklerde deyim ve 0 deyimin
nedeni olan bir cümle, çeldirici olarak verilebilir. Dik-
A seçeneğinde deyim, "ayaklarıma kara sular inmek"tir,
açıklaması "çok yorulmaFtır. Cümlede açıklaması yok
ama 'akşama kadar gezmekten" diye gerekçesi var.
(Akşama kadar gezdiği İçin (neden) / ayaklarına kara
sular İniyor (sonuç).)
B seçeneğinde deyim "İçi İçine sığmamak"tır, açık-
laması "telaş, sabırsızlık, coşkunluk göstermekten
kendini alamamak"tır. Cümlede açıklama yok ama
"Ankara'ya taşınacaklarım duyunca" diye nedeni var,
C seçeneğinde deyim "boş gezenin boş kalfas"dır.
Açıklaması "hiçbir İşte çalışmamak, İşsiz güçsüz gez-
mek, dolaşmak"tır. Görüldüğü gibi cümlede deyim ve
açıklaması birlikte verilmiş.
D seçeneğindeki deyim "dişinden tırnağından artır-
mak"tır, açıklaması Olan "yiyecek giderlerini kısarak
para biriktirmek" sözü, cümlede yok.
E seçeneğinde iki deyim vardır. Birinci deyim "göklere
çıkarmak"tır, açıklaması olan 1)İrİnİ ya da bir şeyi aşırı
derecede övmek" sözü, cümlede yoktur, İkinci deyim
"bir dediğini İki etmemelÖr. Bu deyimin açıklama-
ş' 'her hemen yapmak"tır, Bu açıklama da
cümlede yoktur.
CEVAP: C
17. İkilemeler, başka sözcüklerle öbekleşerek deyim oluş-
turabilir. Bu durumda kalıp söz olurlar, soyut bir duru-
mu karşılarlar.
A seçeneğindeki "deli divane olmak" sözü "aşırı de-
recede İlgi göstermek", C seçeneğindeki
kalmak" sözü, "biriyle yalnız kalmak", D seçeneğindeki
"elden ele dolaşmak* sözü, "çok sahip değiştirmek", E
seçeneğindeki "burun buruna gelmek" sözü, 'beklen-
medik bir anda karşılaşmak, çok yaklaşmak" anlamına
gelerek deyim
Ancak B seçeneğindeki "İlgi alaka görmek" sözü ger-
çek anlamında kullanılmıştır. Deyim olması İçin Soyut
18.
19.
20.
TEST - 3
A seçeneğinde "gözünden kaçmak”, B seçeneğinde
"gözünden gönlünden çıkarmak”, C seçeneğinde "göz-
den geçirmek", D seçeneğinde "göze görünmemek"
sözleri kalıplaşmış ve soyut bir durumu karşılayan
deyimlerdir. Ancak E seçeneğinde 'ğÖî' sözcüğü, de-
Yim içinde kullanılmamıştır. Çünkü, "bir şeyin / cismin
göze batması", gerçek anlamdır. Arna "Son günlerdeki
tavırların herkesin gözüne batıyor." deseydi o zaman
"aşırı derecede görünür olmak; uygunsuz, yakışıksız
görünmek" anlamında Olur, deyim olurdu.
CEVAP: E
İkilemeyi oluşturan sözcüklerin İkisi de tek başına kul-
lanılamıyorsa ikisi de anlamsız sözcüklerle kurulan İki-
leme arayacağız:
A seçeneğindeki "ezik büzükr, B seçeneğindeki
çocuk", D seçeneğindeki "yarım vamalak", E seçene-
ğindeki "eski püskü" sözleri, biri anlamlı biri anlamsız
sözcüklerle kurulan ikilemelerdir.(ikilemeyi oluşturan
sözcüklerden altını çizdiklerimiz tek başına kullanıla-
maz.)
Ancak C seçeneğindeki "apar topa?' İkilemesi, İkisi de
anlamsız sözcüklerle kurulmuştur. Bu sözcüklerden
her ikisi de tek başına kullanılamaz.
CEVAP: C
Yerine koyma tekniğini uygulayacağımız bu soruda
seçeneklerde verilen sözleri numaralanmış sözlerin
yerine getirerek cümleyi okumalıyız.
I numarayla verilen "yadsımak" sözcüğü "inkâr etmek,
reddetmek' anlamına gelmektedir. Oysa A seçeneğin-
de "ciddiye almamak" sözü verilmiştir. 'Ciddiye alma-
mak" sözüyle yadsımak etmek, reddetmek"
sözü anlamca birbirini karşılamaz. Diğer sözcükler ve
verilen anlamlar birbirini karşılar.
CEVAP: A
bir durumu karşılaması gerekir.
28
CEVAP: B
