ÇÖZÜMLER
17. • Amaç İlgisi olan cümlelerde eylemin hangi amaca
bağlı olarak gerçekleştiği belirtilir.
• Amaç - sonuç cümleleil, eyleme sorulan "hangi
amaçla?" soruşuna cevap verir.
• Bu tür cümlelerde de "-mak için, diye, üzere" gibi
edatlardan yararlanılır.
• Bu edatların yerine "amacıyla" sözcüğünü getirebi-
liyorsak yargı amaç bildirir,
Buna göre, seçeneklere baktığımızda amaç İlgisinin
D seçeneğinde verilen "Daha nitelikli bir toplum Oluş-
turmak için çok çalışıyoruz." cümlesinde bulunduğunu
görürüz. Cümleyi "Daha nitelikli bir toplum oluşturmak
amacıyla çok çalışıyoruz." şeklinde de kurabiliriz.
A ve B seçeneklerinde neden - sonuç İlgisi, C ve E
seçeneğinde koşul ilgisi vardır,
CEVAP: D
18. •
Koşul (şart) cümleleri; bir olayın veya durumun
gerçekleşmesinin, başka bir olaya veya duruma
bağlı olduğunu belirten cümlelerdir,
• Bu tür cümlelerde birinci bölüm (yan yargı) koşul,
İkinci bölüm İsa 0 koşula bağlı olarak ortaya çıkan
sonuçtur. (temel yargı) Bunun tam tersi de olabilir.
• Türkçede koşul anlamı asıl olarak "-se' şart ekiy-
le sağlanır. fişe", "-İnce", "-dikçe", "-mak üzere',
"mi', İma', "yeter ki" İle de koşul anlamı sağlana-
bilir.
Buna göre, seçeneklere baktığımızda bütün seçenek-
lerde ortak kullanılan bir İfade görürüz: "-mek üzere"
Bu edat, cümleye koşul, amaç, zaman (yaklaşıkllk) an-
lamı katar. Biz, koşul anlamının bulunduğu seçeneği
bulacağız:
A seçeneğinde "ödemek üzere" "ödemek amacıy a"
B seçeneğinde "sabah olmak üzere" "sabah olmaya
yakın"
C seçeneğinde "ödemek üzere" "Ödemek koşuluyla'
D seçeneğinde "bitmek üzereyken' 'bitmeye yakın"
E seçeneğinde 'hazırlamak üzere" "hazırlamak ama-
cıyla"
Görüldüğü gibi koşul İlgisi, C seçeneğindeki cümlede
19.
20.
TEST - 8
Parçayı dikkatle okuduğumuzda II ve III numaralı cüm-
[eler arasında "Çünkü" bağlacıyla "neden -sonuç" İlişki-
si olduğunu görürüz II. cümle Sonuç, III, cümle neden
- gerekçe bildirir. Başka bir deyişle III. cümle, II. cüm-
'enin nedeni - gerekçesidir.
II. cümleye soralım: "Neden edebiyatta felsefe yap-
mak, edebiyat eserini yaratan kişinin sakınması gere-
ken bir iştir?" III. cümle bunun gerekçesini verir: "Çün-
kü, felsefi yük, edebiyat eserini hantallaştırır.'
CEVAP: C
Kendinden önceki yargının gerekçesi olan cümle "çün-
kW bağlacıyla başlar ya da (başlamıyorsa) cümleleri
birbirine bağlayarak okurken "çünkü" bağlacını biz ge-
tirmeyi denemeliyiz.
Paragrafa baktığımızda II numarayla başlayan cüm-
lenin "Çünkü" gerekçe bildiren bağlacıyla başladığını
görürüz. Dolayısıyla II. cümle, kendinden Önceki cüm-
'enin (l. cümlenin) gerekçesidir. l. cümleye soralım:
"Neden göçmen yazar ve göçmen edebiyat olgusu
eskiye oranla bugün dünya edebiyatl içindeki varlığını
daha çok duyumsatmakta?" II. cümle bunu gerekçe-
sini verir: Çünkü sayıları gün geçtikçe artan göçmen
yazarlar, bu sayısal çokluğa paralel olarak büyük ede-
biyat ödülleri kazanmakta ve dünyada dikkatleri üzer-
'erine çekmektedirler."
CEVAP: A
verilmiştir.
64
CEVAP: C
