COĞRAFYA
Türkiye'de Doğal Afetler (Erozyon - Heyelan - Çığ Sel vb.)
12
Erozyon toprağın verimli olan üst kısmının dış kuvvetler
tarafından taşınmasıdır.
Akarsular ve rüzgar tarafından toprağın aşındırılarak sü-
pürülmesi şeklinde gerçekleşen erozyon; eğimli arazi, bit-
ki Örtüsünden yoksun alanlarda gerçekleşir. Sağanak ya-
ğlş nedeniyle ana kayamn kolay aşınması ve yanlış arazi
kullanımı da erozyona sebep olmaktadır. Bitki Örtüsünden
yoksun Özellikle iç bölgelerde örneğin İç Anadolu Bölge-
si Konya - Karapınar çevresinde rüzgar erozyonu; eğimli
arazide su erozyonu etkilidir.
Buna göre II numaralı alanda Batl Karadeniz'de erozyon
görülme ihtimalinin iklim özellikleri dikkate alındığında
daha az olduğu sonucuna varılır.
Cevap B
2.
II
Çölleşme: Doğal olaylarla veya İnsanın ekosistemi tahrip
etmesi yüzünden bir bölgenin gittikçe kuraklaşması, ço-
raklaşmasıdır,
Haritada İşaretlenmiş yörelerin fiziki Özellikleri dikkate
alındığında İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Konya BÖ-
lümü Karapınar çevresinde kuraklaşma ve çoraklaşma
daha hızlı bir şekilde yaşanır, Bu alanlarda erozyonun en
Önemli nedeni İse kuraklıktır,
Cevap B
3.
Heyelan: eğim ve engebe koşullarının fazla Olduğu, yeterli
derecede yağış alan yerlerde etkili olan bir kütle hareketidir.
Toprağın eğimli araziler boyunca kütleler halinde bulunduk-
4.
5.
6.
hn yerckn aşağı kayması şeklinde gerçekl-şen heyelan;
haritada İşaretlenmiş alanlardan IV numaralı alanda; Doğu
Karadeniz'de görülme olasılığı en fazla Olan doğal afettir.
Doğu Karadeniz'in fiziki Özelliklerine bağlı olarak gerçek-
'eşir. Eğimli arazi ve bol yağış burada heyelana neden
olur. Heyelanın en fazla ilkbaharda yaşanmasının nedeni
ise bu dönemde yağışların yanında kar erimelerinin de
etkili olmasıdır.
Cevap D
Nöbetleşe ekim yapmak, tarlaları eğime dik sürmek, halkı
bilinçlendirmek, eğimli arazilerde taraçatandırma yapmak,
nadas yöntemi yerine nöbetleşe ekim yapmak, ağaçlan-
dırma yapmak, meraları korumak, besi ve ahır hayvan-
cıllğını geliştirmek erozyonu Önlemek İçin alınabilecek
tedbirler arasında yer alır.
Cevap D
Çığ: Yüksek dağların dik yamaçlarından koparak yuvar-
lanmaya başlayan, yuvarlandıkça büyüyen kar y'ğınlandır
ve bitki örtüsünün az olduğu; dağlık, engebeh alanlarda
yoğun ve sürekli kar yağışı sonucu yamaçlarda Oluşan kar
Örtüsünün aşağıya doğru hareketidir.
Türkiye'de çığ oluşması için uygun alanlar arasında Doğu
Karadeniz, Erzurum - Kars, Hakkâri Bölümü, Yukarı Mu-
rat - Van Bölümü yer almaktadır. Buna göre V numarah
alanda çığ oluşma ihtimali daha fazladır.
Cevap E
Heyelan olayının gerçekleşmesi için eğimli bir arazide
toprağın neme doygun hâle gelmesi gerekir. Verilen alan-
ların Özellikleri düşünüldüğünde III numaralı alanda; Kıyı-
ya'da heyelan görülme ihtimali daha azdır.
Cevap C
Doğal çevreyi koruma yollan arasında;
sanayi atıklarının kontrolü olması,
halkın bilinçlendirilmesi,
ağaçlandırma çalışmalarının yapılması,
ormanların korunması,
d«al dengenin bozulmaması Çin alınması
yer alır, İnsanların koruma altına alınan yerlere giri*rinin
yasaklanması doğal çevreyi koruma ydlanndan biri değd-
din
Cevap D
117
