COĞRAFYA GENEL TEKRAR
TÜRKİYE'DE SANAYİ
Cumhuriyetin ilk yıllarında sanayileşme hareketlerinden biri, İzmir iktisat Konqresi'dir_ 1923'te bu
kongrede alınan bazı kararlar şöyledir:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ham maddesi yurt içinde olan sanayi dalları kurulması gerekmektedir.
Küçük imalattan hızlı şekilde büyük işletmeye geçilmelidir.
özel sektör tarafından kurulamayan teşebbüsler devletçe ele alınmalıdır_
özel teşebbüslere kredi sağlayacak bır devlet bankası kurulmalıdır.
Yabancıların kurdukları tekellerden kaçınılmalıdır.
Sanayinin teşviki ve millî bankaların kurulması sağlanmalıdır_
Demir yolu inşaat programına bağlanmalıdır.
Sermaye (Finansman): Sanayi tesislerinin yapılması, makine ve teçhizatın üretilmesi ve
tedarik edilmesi, işlem yapılacak olan ham maddenin alınması, çalışanlara ücretlerin
ödenmesi gibi pek çok hususta sermayeye ihtiyaç bulunur.
Ulaşım: Samsun: Bakır işletmeciliği, İskenderun: Demir-çelik, İzmit — İzmir — Mersin:
Petro-kimya, İskenderun, Mersin, İzmir, Samsun: Gübre, İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bursa
ve İzmir'de otomotiv sanayisinin gelişmesinde de ulaşımın payı büyüktür.
Ham madde: Sanayinin temel kuruluş şartlarından biri olan ham maddedir.
• Rize: Çay
• Hamitabat: Doğal gaz
• Adana: Pamuklu dokuma,
• Ergene: Yağ
• Seydişehir: Alüminyum
• Erzurum: Et-süt
• Batman. Petrol
• Elâzığ: Ferro
Enerji: Ereğli, Karabük demir çelik fabrikalarının kurulumunda taş kömürünün varlığı
etkili olmuştur.
İş gücü: Türkiye'de iş gücü potansiyeli ve vasıfsız işgücü fazla iken nitelikli işgücünde
sıkıntılar bulunmaktadır
Su kaynaklan: Soğutma su ihtiyacının fazla olduğu metalürjide su kaynaklarına yakınlık
zorunludur.
Pazarlama: Hazır giyim, tekstil, et süt, konserve fabrikalarının büyük kentlerin çevresinde
kurulmasının sebebi tüketici nüfusun fazla (Pazarlama) olmasıdır.
TÜRKİYE'DE BULUNAN BAŞLICA SANAYİ KURULUŞLARI
•
•
•
•
•
Yağ: Ege kıyıları ile Güney Marmara'da zeytin, Trakya'da ise Ayçiçeği yağ tesisleri yaygındır.
Un, Makama, Bisküvi, Helva: Gıda en yaygın sanayi kuruluşlarıdır. İç bölgelerde yoğunlaşmıştır.
En büyük kapasiteli un fabrikaları Eskişehir, Konya ve Ankara'da yer alır.
Çay: İlk fabrika 1947 yılında Rize'de kurulmuş. Hammaddeye yakın olma zorunluluğundan dolayı,
Doğu Karadeniz'de (Rize, Giresun, Artvin, Trabzon) yaygındır_
Şeker Pancan: Hammadeye yakınlık zorunludur_ Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Doğu
Karadeniz Bölümü hariç bütün bölgelerde bulunur.
Et ve Süt: Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Trakya ve Orta Anadolu'da yoğunluk
göstermektedir.
Konserve: Güney Marmara (Bursa ve Balıkesir), Kıyı Ege, Adana ve Antalya'da gelişme
gösterilmiştir_ Çanakkale, Gelibolu ve Erdek'te balık konserve sanayisi gelişmiştir.
Sigara: İstanbul, Samsun, Tokat, Manisa, Malatya, Bitlis, Adana ve İzmir'de tesisleri bulunur_
Türkiye'de en yaygın sanayi dallarından biri de BESİN sanayisidir.
Kemal Arslan
Kemal Arslan
