1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
9)
COĞRAFYA GENEL TEKRAR
TÜRKİYE'DE İKLİMİ
Türkiye mutlak konumu itibariyle orta enlemlerde bulunur. Yani 30_ enlemlerden 60_ enlemlere
doğru esen sürekli BATI rüzgarları kuşağında yer alır. Bu durum "Genel Hava Dolaşımı"nın
batıdan doğuya doğru olmasını sağlayarak Türkiye'de nemli ve yağışlı hava kütlelerini daha çok
batıdan sokulmasına neden olur.
Yaz mevsiminde en sıcak yerler: Güneydoğu Anadolu (karasallık-enlem- samyeli- başra tab)
Yaz mevsiminde en serin yerler: Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz (yükselti-enlem-yağış
rejimi)
Kış mevsiminde en soğuk yerler: Ezurum-Kars çevresi (yükselti-karasallık-sibiıya tyb)
Kış mevsiminde en sıcak yerler: Akdeniz kıyılan (enlem-denizellik)
Yer şekillerinin engebeli olduğu, özellikle denize kıyısı bulunan dağlık alanlarda, kısa mesafede
sıcaklık değişimi FAZLADIR örnek şehirler: Artvin, Rize, Trabzon, Ordu, Giresun, Mersin ve
Antalya gibi illerde kısa mesafede sıcaklık değişimi fazladır.
indirgenmiş izoterm (eş sıcaklık) haritalarında YUKSELTININ etkisi yoktur.
Türkiye'ye güneş ışınları 21 Mart ve 23 Eylül'de aynı açıyla gelmesine rağmen 23 Eylül'de sıcaklık
daha yüksektir. ISI BİRİKİMİ
Gün içinde güneş ışınlarının en büyük açıyla geldiği saat 12.00'dir_ Ancak günün en sıcak saati
1300- 14.00 saatleri arasıdır: ısı BİRİKİMİ
10) Türkiye'ye güneş ışınları 21 Haziran'da en büyük açıyla gelir. Ancak en sıcak ay karalarda
Temmuz, denizlerde ise Ağustostur. KARA DENİZLERİN FARKLI ISINMA ÖZELLİKLERİ
11) AZOR YUKSEK BASINCI Atlas Okyanusu üzerindeki 30. enlemlerdeki dinamik yüksek basınç
alanına bağlı olarak oluşur.
12) BASRA ALCAK BASINCI: Samyeli rüzgarları vasıtasıyla Akdeniz kıyılarında ve ülkemizin
güneydoğusunda yaz döneminde etkili olur. Muson sisteminin bir parçasıdır.
13) SİBİRYA YUKSEK BASINCI: Kış döneminde alanını güneye Avrupa'ya doğru genişler ve
buradan Türkiye'nin kuzey kuzeybatı bölümlerini etkisi altına alır. Kuru ve ayz özellik gösterir.
14) İZLANDA ALCAK BASINCI:
kış döneminde Avrupa ve Asya'nın büyük bir kısmını kaplar_
15) Dinamik kökenli basınç merkezleri İZLANDA VE AZOR oluşup yıl boyunca etkilidir.
16) Termik kökenli basınç merkezleri SİBİRYA ve BASRA ortaya çıkmıştır_
17) Türkiye'ye Güneyden Gelen Sıcak Rüzgârlar: KEŞİŞLEME. SAMYELİ. KIBLE. LODOS
18) Türkiye'ye Kuzeyden Gelen Soğuk Rüzgârlar: KARAYEL YILDIZ POYRAZ
19) Günlük sıcaklık farkından dolayı oluşan, esinti şeklindeki rüzgârlar MELTEM olarak adlandırılır.
20) Yaz mevsiminde Doğu Akdeniz'de düzenli olarak esen kuzeybatı, öğleden sonra denizden karaya
doğru eser ve İzmir çevresinde bu deniz meltemine İMBAT adı verilir.
21) FOHN RUZGARLARI: Bir yamaç boyunca yükselerek dağları aşan, ısınıp sıcak karakter kazanan
rüzgarlardır_
22) Rize'de turunçgillerin, Çoruh — Kelkit Vadisi'nde zeytinin, Iğdır Ovası'nda pamuk tarımının
yapılması FOHN RUZGARLARI sonucudur.
23) RUZGAR GULU: Bir merkezde yıl boyunca esen rüzgârların esme sayısını yönlerine göre gösterir.
24) CEPHE YAGISLARI: Akdeniz iklim bölgesinde yaygındır_ Türkiye'nin büyük bir kısmı kışın
cephelerin etkisine girmektedir. (Mutlak konum:Orta Kuşak)
25) YÜKSELİM (KONVEKSİYONEL) YAĞIŞLARI:
Karasal iç bölgelerde görülür. İç Anadolu'da
ilkbahar (Kırkikindi yağışları) Erzurum-Kars çevresinde ilkbahar sonu, yaz başlarında etkilidir.
26) YAMAÇ (OROGRAFİK) YAĞIŞLARI: Dağların kıyı çizgisine paralel uzandığı Menteşe Yöresi,
Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında yaygındır.
27) En fazla yağış alan yerler: Doğu Karadeniz ve Batı Karadeniz Dağları, Menteşe Yöresi ile
Toroslar ve Nur Dağları'nın denize bakan yamaçları bol yağış alır. Rize yıllık yağış
miktarının en fazla olduğu (2.300 mm) yerdir.
28) En az yağış alan yerler: Tuz Gölü çevresi, Karaman, Iğdır, Konya, Harran Ovası çevresi,
Kayseri Develi Ovası, Malatya Ovası'dır. En az yağış Iğdır iline düşer.
29) Mutlak nem: Bir rn3 hava içinde bulunan su buharının gram cinsinden ağırlığıdır.
30) Maksimum Nem: Havanın belli sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla nem miktarına denir.
Kemal Arslan
Kemal Arslan
