COGRAîİ tQÖıÜLİlİ/J
Ulusal (Ortak) Saat
Ülke İçinden geçen bir meridyenin (merkez meridyeninin) yerel saatinin
ülkenin bütününde ya da bir bölümünde kullanılmasına ortak (ulusal)
saat denir.
v/ Doğu - batı doğrultusunda geniş alan kaplayan (fazla meridyen içeren)
ülkelerde aynı anda birden fazla ortak saat kullanılır (ABD, Kanada,
Rusya Federasyonu, Avustralya vb. ülkeler).
Bir ülkede kullanılan ortak saat ayan ile ülkenin herhangi bir yerinin yerel
saati arasındaki farkı bulmak İçin yatay bir düzleme dik bir çubuğun en
kışa gölgeyi verdiği anın saptanması yeterlidir. Ortak saat İle Öğle vakti
arasındaki fark, Ortak saat ayan yapılan meridyen ile bulunulan yer ara-
sındaki yerel saat farkını verir.
./ Türkiye doğu • batl doğrultulu çok geniş bir ülke Olmadığı İçin aym
anda 1 ortak saat kullanır.
Yaz • Kış Saati Uygulaması
b/ Birçok ülkede Güneş Işınlarından daha fazla yararlanmak ve tasarru-
fu sağlamak amacıyla saatler; İlkbaharda İleri, sonbaharda İse geri alınır.
b/ Türkiye'de; yaz aylarında (yaz saati) 450 Doğu meridyeninin yerel saati
(3. saat dilimi), kış aylarında (kış saati) 30' Doğu meridyeninin yerel
saati (2. saat dilimi) ortak saat olarak kullanılır.
Tarih Değiştirme Çizgisi
1800 meridyeni, tarih değiştirme (çizgisi) meridyenidir. 180' Doğu ve
1800 Batı meridyeni aym meridyendir. Bu ki meridyen arasında (180'
Doğu+1800 Batı—360) 360 meridyen farkı nedeniyle aralarında 24 saat
yani bir günlük yerel saat farkı vardır. Bundan dolayı 180' meridyeninden
doğuya gidildiğinde (Batı yarımküreye geçildiği İçin) tarih bir gün geri,
batıya gidildiğinde (Doğu yarımküreye geçildiği İçin) bir gün ileridir.
ORNEK SORU:
40' Doğu boylamında yer alan bir kentte
gölge boyu en kısa olduğu an, saati
1120 olan bir kişinin bulunduğu kentin
yeraldlğl ülkede ortak saat ayan hangi
meridyene göre yapılmaktadır?
A) 10' Doğu
q Doğu
ÇÖZÜM:
1120
D) 45• Doğu
DOğu
121X
İP — 1120 —40 dakika yerel saat farkı
40:4210 meridyen fark'
4T — IT Doğu meridyeninde ahr.
YANIT: C
Dünya batlthn doğuya doğru döndüğü
İçin; doğudaki nokülarda yerel saat daima
ileridir. Batıdaki noktalarda yerel saat
daima geridir.
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de saatler İleri saat uygulaması
İçin bir Saat ileri alındığı dönemde, aşa-
ğldakj kentlerden hangisinin yerel saati
İle ülkenin ulusal saati arasındaki za-
man fark' en fazla olur?
A) Erzurum B)Adana C) Trabzon
D) Edime
E) Afran
ÇÖZÜM:
saat kri ahndğmth,
45' Doğu merö,enİnİn saaÖ uh.jsal saat
okmk kuknMr. EMne, 47 Mğu
nhe üha ımktr.
YANIT: D
COĞRAFİ K
TÜRKİYE'NİN MATEMATİK KONUMUNUN SONUÇLARI
420 Kuzey
360 Kuzey
Harita-6: Türkiye yer aldığı enlemler
Türkiye 36' - 42• Kuzey paralellerl arasında olduğu İçin;
Dört mevsim belirgin olarak yaşanır.
Güneş Işınlan hiç bir zaman açıyla düşmez.
Gölge boyu yıl İçinde hiçbir zaman sıhr olmaz.
Güneyhden kuzeyme doğru;
• Güneş Işınlanmn yere düşme açışı küçülür.
Gölge boylan uzar.
Gece ve gündüz süreleri arasındaki fark artar.
Orta Kuşakta yer alır.
Buzul aşındırmasıyla oluşan kıyılar (fiyort. skyer vb.) görülmez.
Güneyinden sıcak İklimlere, kuzeyinden soğuk iklimlere kornşudur.
Güneyden esen rüzgarlar sıcaklığı artırırken, kuzeyden esen rüzgarlar
şEaküğ1 düşürür.
Türkiye 26• - 45' Doğu boylamlarında yer aldığı İçin;
19 rneridyen farkı ve 76 dakika yerel saat farkı vardır.
Aynı alda bir ortak Saat kullandır.
İlkbahar ve yaz aylarında 3. saat sonbahar ve kış aylarında İse
2. Saat dilimirthl saati ortak saat olarak kullanılır.
ÖRNEK SORU:
Türkiye'nin aşağıdaki coğrafi Özellik-
Erinden hangisi matematik konumu İle
İlgilidir?
A) Doğuya gidildikçe yükseltinin artması
B) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
C) Kara İçlerinde yüksek düzlüklerin
geniş yer tutması
D) Farklı ekonomik düzeydeki ülkeler
arasında yeralmaşl
E) Kuzeye gidildikçe gece-gündüz süresi
arasındaki tarlan anması
ÇÖZÜM:
Türkiye'de kuzeye gidildikçe gece - gün-
düz süresi arasında farkın artması Türki-
ye'nin Kuzey Yanmkûre'de yer alması dl-
ğer bir deyişle matematik konumu İle İlgi.
İldir.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de yaz saati uygulaması sıra-
sında ulusal saatin 1200 olduğu anda
yerel saati;
— I : 1152
- 11 : 1228
- III: 1120
- w: 1340
Olan 400 Kuzey enlemindeki noktaların
hangisi ya da hangileri Türkiye sınırları
İçinde yeralır?
01-111
A) Yalnız 1 B) yalnız 111
Batl Yarımküre
Yerel
Geridir
doğru
Dodu'ç:rım
i?
Oğu Yarın-iâre
doğru
180'
26' Doğu
45' Doğu
D)II-IV
ÇöZüM:
E) 111-ıv
Şekil- 13: Başlangıç Meridyeni ve Tarih Değiştirme çizgisi
Coğraiya I -2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
19
(19*4-76')
76 Dakika
Harita•7: Türkiye Tlln yer aldığı boylamlar
—34—
—35—
Türkiye'de yaz saati uygulamasında 450 DO-
ğu meridyeninin yerel saati ortak saat Ola-
rak kullandır. 45" Doğu meridyeninde yerel
Saat 1200 İken Türkiye'nin en batışında
yerel saat 1044'tür. Buna göre I ve III nolu
merkezler Türkiye sınırlan İçinde yeralır.
YANIT: C
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı ş Soru Bankası
