COĞiAFYANü[V TAiUıWff, YE BÖLÜMLERİ
EVREN
Çıplak göz ve aletler yardımıyla görebildiğimiz ve görebildiklerirnizin Öte-
sinde var olan her şeyi içine alan uzayın tümüne evren denir. Evrenin Sınır-
lan günümüz bilgileriyle bilinmernektedir.
Evrenin Oluşumu bing bang (büyük patlama) teorisiyle açıklanmaya
çalışılmıştır. Teoriye göre; "İlk başta atomdan daha küçük bir hacme
sıkışan evren, ani bir patlama İle büyüyüp genişlemiş ve sürekli olarak
genişlemeye devam etmektedir."
Evrenin İçindekiler
Uzay
Evrenin İçini Oluşturan ve bütün gök cisimlerinin İçinde yer aldığı boşluğa
uzay denir.
Galaksiler (gök ada)
Yıldızlar
Kuyruklu Yıldızlar
Gezegenler
e/ Uydular
Göktaşları (meteor)
gibi oluşumlardan meydana gelir.
Galaksi (Gök ada)
Binlerce Işık yıll çapındaki disk biçimindeki yıldız kümeleridir. Dünya'nın
içinde yer aldığı galaksiye Samanyolu Galaksisi denir. Samanyolu Galak•
SISI saniyede 320 km hızla dönerek kendi etrafındaki dönüşünü 200 mil-
yon yılda tamamlar.
Yıldız
Kızgın gazlardan oluşan ve çevresine ısı ve Işık yayan gök cisimlerine yıldız
denir. Yıldızlann görünen büyüklüğü Dünya'ya olan uzaklığına ve gerçek
büyüklüğüne bağlı olarak değişir. Yıldızların parlamasına Dünya'nın atrnOS-
feri yol açar. Yıldızların çoğu bizden binlerce Işık yılı uzaktadırlar. Dünya'ya
en yakın yıldız, Güneş'tir; Işığı Dünya'ya dakikada gelir.
Güneş
Çapı, Dünya'nın 110 katı Olan, hidrojenin helyuma dönüşümüyle Çevresine
ısı ve Işık yayan, kendi çevresindeki turunu 25 günde tamamlayan bir
yıldızdır.
Işık yııı:
Işık saniyede 300.000 km yol alır. Işığın bir yılda aldığı yol uzunluğuna Işık
yılı denir. Yıldızlar arası uzaklıklar km cinsinden İfade edilemeyecek kadar
büyüktür. Bunun İçin astronomi (gökbilimi) de "Işık yılı" terimi bir uzunluk
birimi olarak kullanılır.
CcğraVa 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
—14—
COĞRAFYANIN TANIMI, KONUSU VE BÖLÜMLERİ
Kuyruklu Yıldız
Buz ve donrnuş gazlardan oluşan, kapladığı alanı büyük, kütlesi küçük gök
cismidr. Güneş yakınından geçerken buharlaşarak gaz durumuna geçerler
ve güneş rüzgarının etkisiyle uzun bir kuçruk oluştururlar. Yıldız
değildirler. En çok bilinen Halley kuyruklu yıldızıdır. Dünya'dan 76 yılda bir
görünür. En 1986 yılında görülrnüştür.
Gezegen
Çevresine ISI ve Işık yaymayan, çevresindeki yıldızlardan aldığı ISI ve Işığı
yansıtan gök dsirnleridir. Gezegenler, Işığı yansıttıkları İçin Ay'ın evre.
lerİ gibi evreler gösterirler. Yıldızlar Işık kaynağı oldukları İçin evreler gös-
Çevresine ısı ve ışık yaymayan, aldığı ışığı yansıtan, gezegenler etrafında
ve onun hareketine eşlik İkinci gezegenlerdir. Güneş şişte-
minde; Merkür. Vuüs ve Plüton'un uydusu yok iken 12 uydu ile en fazla
uydusu olan gezegen ise Jüpiter'dir.
Göktaşl (meteor)
Gezegenler arası uzayda bulunan genellikle küçük taşlardır. Yıldız kayması
olarak tanımlanan olay; aslında uzaydaki meteorların Dünya atmosferine
irdikten sonra atmosferde sürünme sonucu ısınarak yanmalarıyla oluşan
Işınlardır. Dünya'ya yılda yaklaşık 6000 meteor düşmektedir.
Güneş Sistemi
Merkezinde Güneş dediğirniz yıldız, onun çevresinde dönen gezegenler He
gezegenlerin çevresinde dönen 33 uydu İle kuyruklu yıldızlar ve meteorlar-
dan Oluşur (Şen-2).
Gün*e yakınlıklarına göre gezegenler şöyle sıralanır; Merkür, Venüs,
Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve Plüton'dur.
En büyük gezegen Jüpiter, en küçüğü ise Merkür'dür.
Dünya'ya en yakın gezegen, Mars'dır.
şezn-z• Güneş
— 15 —
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı f Soru Bankay
