COĞ
Türkiye'de Dağlar, Ovalar ve Platolar
R
A
4.
5.
6.
F
3.
Türkiye'nin ortalama yükseltisi 1132 m olup dağlar ge-
nellikle Alp - Himalaya kıvrım kuşağında yer alır. Ku-
zey-güney yönlü levha sıkıştırmasına bağlı olarak dağlar
çoğunlukla doğu - batl dğrultusunda uzanır. Akdeniz ve
Karadeniz Bölgelerinde dağlar kıyı çizgisine paralel uza-
nır. Ege Bölgesihde dağlar kıyı çizgisine dik uzanır. Batı-
dan doğuya doğru yükselti artar. Ancak alçak düzlüklerin
geniş yer tutması Türkiye'nin yeryüzü şekNIerinin özellik-
lerİnden değildir.
Cevap C
Suda çözünebilen kireç taşımn yaygın olduğu alanlarda
karstik ovalar oluşur.
Akarsular tarafından derince yarılmamış, çevresine göre
alçak olan geniş düzlüklere ova denir.
Karstik ovalar ise kalker, jibs, kaya tuzu suda kolayca eri-
yebilen kayaçların olduğu yerlerde erime sonucu oluşur.
Bu ovalara en çok Akdeniz Bölgesi'nin Antalya Bölümü'n-
de rastlanır. Ayrıca Ege Bölgesi'nde Menteşe Yöresi'nde
yer alır_ Karstik ovalar aynı zamanda polye ovalan olarak
da adlandırılır. Haritada taranan alanlardan i numaralı yö-
rede karstik ovalar yaygındır.
Cevap A
IV
Ülkemizde tarımda makineleşme, yerşekiüerinin
sinin az Muğu düz alanlarda daha yaygındır.
Makine kullanm yerşekiüorinin sade olduğu yerlerde faz-
la iken dağlık ve engebeli olan yerlerde azdır.
Türkiye'de İç Anadolu, Marmara, Ege gibi yerşekillerinin
olduğu alanlarda tanmda makine kullanımı yaygın-
ken Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'de tanmda maki-
ne kullanımı yerşekiIlerİnİn engebeli ve yüksek olmasına
bağlı olarak yetersizdir.
Cevap E
3
Türkiydde platoların ÖzeWklerİnden bazıları:
İç Anadolu, Güneydoğu Anark)lu ve İç Batı Anadolu plato-
lannda tahıl tanmı ve bozkırların yaygın olması nedeniyle
küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır.
Erzurum - Kars Platosu en yüksek ve en geniş plaüdur.
Yaz yağışlarıyla yeşeren gür çayırlar nedeniyle büyükbaş
hayvancılık yapıl".
Yükseltinin az, ulaşımın kolay olduğu yerler endüstri, tica-
ret ve nüfusun en fazla olduğu alanlardır.
Akdeniz Bölgesi'ndeki Teke ve Taşeh Platolarında karstik
arazinin geniş yer tutması nedeniyle arazi çok verimsiz ve
nüfus azdır,
Ege Bölgesrnde plato buh.mmaz bilgisi d@ru değildir. Ege
Bögesi'nde yatay uzanışll plato Özelliği gösteren Yazılıka-
ya Platosu bulunmaktadır.
Cevap E
Türkiye'de yerşekillerinin kmum ve uzanışımn pek çok
beşeri faaliyet üzerinde etkisi bulunmaktadır. Nüfusun
önemli bir bölümünün düzlük alanlarda yaşanası, Doğu
Karadenizde illerin doğu-batı yönünde gelişrnesi örnek-
lemektedir. Ancak tarıma dayalı sanayinin ham maddeye
yakın olması yerşekilleri ile ilgili değil ürünün çabuk işlen-
mesi ve taşıma maliyeünin düşük tutulması ile
Cevap A
Akarsuların taşıdığı malzemeyi sığ deniz tabanında birik-
Örmesiyle delta ovalan oluşur.
Delta ovası oluşabilmesi için akarsuyun bol alüvyal taşl-
maş', kıyı derinliğinin az olması, kıta sahanlığının geniş
olması , kıyıda güçlü dalga ve akıntıların olmaması. gel git
etkisinin az olması gerekir. Verilen noktanın genel özelliği
düşünüldüğünde II numaralı alanda bu koşullar elverişü
için delta oluşmaz.
I numaralı alanda Bafra ve Çarşamba,
III numaralı alanda Küçük Menderes (Selçuk),
IV numaralı alanda Silifke,
V numarah ahnda Çukurova
deltalan yer alır.
Cevap B
11
