Çizgili kas hücresine gelen 02, miyoglobinle birleşerek depolanabilir, Ge-
rektiğinde miyoglobin 02'yİ bırakarak mitokondriye 02 sağlar,
2. Karbondioksitin taşınması
Hücre solunumunun ürünü olan karbondioksit, doku sıvısında hücre içine
göre daha azdır, Bu nedenle karbondioksit Önce hücrelerden doku sıvısına,
doku sıvısından da kılcal damarlara difüzyonla geçer. Kanda karbondioksit
(C02) taşınması üç şekilde gerçekleşir,
a. Çözünmüş hâlde: Taşınan karbondioksitin yaklaşık % 7'şi kan plazmasın-
da çözünmüş hâlde taşınır,
b. Karbominohemoglobin şeklinde: Karbondioksitin yaklaşık % 23'ü hemo-
globinin globİnİ İle birleşerek karbominohemoglobin şekline dönüşür, Bu bir-
[eşme ortamdaki C02 konsantrasyonuna bağlıdır. C02'nİn fazla Olduğu doku
kılcal damarlarında bağlanma gerçekleşirken akciğer kılcal damarlarında tam
tersi gerçekleşir, Karbondioksit hemoglobinden ayrılarak Önce kan plazmasına,
daha sonra akciğere geçerek soluk verme ile dışarı atılır.
C02 + Hb HbC02 (Doku kılcal damarında)
(Karbominohemoglobin)
HbCO Hb + C02 (Akciğer kılcal damarında)
c. Bikarbonat şeklinde:
Karbondioksitin % 70i bikarbonat şeklinde taşınır, Alyu-
varlarda bulunan karbonikanhidraz enzimi sayesinde C02, su ile reaksiyona girerek
karbonik asitİ (H7C03) Oluşturur, Karbonik asit daha sonra hidrojen İyonu (+) ve
bikarbonat (HCO;) iyonlarına ayrılır. Açığa çıkan Hs'lerin bir kısmı hemoglobinlerle
birleşerek bohr etkisi oluşturur. Bikarbonatlar ise plazmaya geçerek burada taşınır.
karbonik anhidraz
H' HC03¯
+ H HbH• (Doku kılcal damarında)
Karbondioksitçe zengin kan Önce kalbe gelir, kalpten de akciğerlere ulaşır.
Akciğer kılcal damarlarında kan plazmasındaki bikarbonat iyonları, alyuvarlara
girerek hemoglobinden ayrılan hidrojen iyonlarıyla birleşir ve tekrar karbonik
asidi oluşturur, Karbonik asit ise karbonik anhidraz enziminin etkisiyle yeniden
su ve karbondioksite ayrışır.
karbonik anhidraz
Hb H' (Akciğer kılcal damarında)
Soluk alırken alveol boşluğunda karbondioksit derişimi kandakine göre daha
düşüktür. Bu nedenle karbondioksit, derişiminin yüksek olduğu akciğer kılcalların-
daki alyuvarlardan, önce kan plazmasına sonra difüzyonla akciğer alveollerine ge-
çer. Alveollerdeki karbondioksit soluk vermeyle vücut dışına atılır. Karbondioksidin
uzaklaşmasıyla kan pH'ı yükselir, yani asitlik azalır. Böylece hemoglobinin oksijene
ilgisi artar ve tekrar soluk aldığım zda alveollerden kana geçen oksijen, hemoglobi-
ne kolayca bağlanır, Solunumun döngüsü bu şekilde devam eder,
SOLUNUM SİSTEMİ
Örnek Soru
inşanda akciğerlerle alınan oksijenin
vücut hücrelerine taşınması şırasında
meydana gelen;
doku kılcal damarlarındaki kanda kar-
bondioksit miktarı arttığı için oksijenin
hemoglobinden ayrılması,
alveollere dolan havadaki oksijenin
difüzyonla akciğer kılcal damarlarına
geçmesi ,
III.
Oksijenin alyuvarlardaki hemoglobinle
birleşerek oksihemoglobin oluşturma-
IV. plazmadaki oksijenin doku sıvısına
geçtikten sonra difüzyonla hücrelere
geçmesi,
V,
oksijence zengin kanın kalpten vücuda
pompalanması
olaylarının doğru sıralaması aşağıdaki-
(ÖSYM)
lerin hangisinde verilmiştir?
A) ı, II, III, IV, V
C) II, III, V, l, ıv
B) II, ı, III, IV, V
D) III, IV, l, V, II
E) III, V, l, II, IV
ÇÖzİjrn: İnsanda akciğerle alınan oksijenin
vücut hücrelerine taşınması II -
sıralaması İle gerçekleşir.
Cevap C
Not al...
179
