Çevresel Sinir Sistemi
Çevresel sinir sistemi, merkezî sinir sisteminden uzanan sinirlerden (ak-
son demetleri) ve nöron hücre gövdelerinden (gangliyonlar) oluşur.
Çevresel sinir sistemi, vücuttaki doku ve organ sistemlerinin merkezî si-
nir sistemiyle bağlantısını kurar.
Merkezî sinir sistemine gelen bilgiler değerlendirilir ve yanıtlar oluşturu-
Beyinden çıkan on iki çift kafa siniri ve omurilikten çıkan otuz bir çift omu-
rilik siniri, iç organların ve sistemlerin çalışmasını kontrol eder. Beyinden
çıkan sinirler içerisinde vagus siniri, omurilikten çıkan sinirler içerisinde
siyatik sinir
en önemlilerindendir.
Çevresel sinir sistemi, iki ana bölümden oluşur:
• Duyu Bölümü: Dokunma, tat, koku, görme, işitme, denge ve sıcaklık
gibi uyarıları reseptörler aracılığıyla alır ve bu bilgileri merkezî sinir
sistemine iletir.
• Motor Bölümü: Merkezî sinir sisteminden gelen çıktıları efektör or-
ganlara iletir. iki alt bölüme ayrılır:
+ Somatik Sinir Sistemi: Sadece iskelet kaslarına tepki iletir ve is-
temli hareketlerin kontrolünden sorumludur. Miyelin kılıflı ve kalın
akson çaplı nöronlardan oluşur.
+ Otonom Sinir Sistemi: Düz kasa, kalp kasına ve bezlere giden
uyarıları iletir. Bu bölümdeki faaliyetler istemsiz olarak gerçekleşir.
Sinir Sistemi Hastalıkları:
Multipl Skleroz (MS)
MS, bağışıklık sisteminin sinir hücrelerinin miyelin kılıfına saldırdığı otoimmün
bir hastalıktır. Bu durum, sinir iletiminde aksaklıklara ve motor fonksiyonlarda
zayıflamaya yol açar. Genellikle 20-50 yaşları arasında görülür ve kesin bir
tedavisi yoktur.
Parkinson Hastalığı
Parkinson, dopamin üreten nöronların dejenerasyonu sonucu oluşur. Titre-
me, kas sertliği ve hareket yavaşlaması gibi semptomlar görülür. Genellikle
60 yaş üzeri bireylerde ortaya çıkar ve tedavi seçenekleri sınırlıdır.
Alzheimer Hastalığı
Alzheimer, 6011 yaşlarda başlayan ve hafıza kaybı ile zihinsel yetilerin azal-
maşına yol açan bir hastalıktır. Amiloid plaklar ve nörofibril yumakları nöron
kaybına neden olur. Kesin bir tedavisi yoktur, ancak sağlıklı yaşam tarzı riski
azaltabilir.
Epilepsi (Sara)
Epilepsi, merkezi sinir sisteminin aşırı etkinliği sonucu tekrarlayan nöbetlerle
karakterizedir. Nöbetler, bilinç kaybı ve kas kontrolünün kaybına yol açar. Te-
davi ile nöbetler kontrol altına alınabilir.
Depresyon
Depresyon, isteksizlik ve çaresizlik gibi belirtilerle kendini gösteren bir bo-
zukluktur. Nörotransmitter dengesizliği ile ilişkilidir ve etkin bir şekilde tedavi
edilebilir. Majör depresif bozukluk en yaygın türüdür.
13
ÇÖZELİM
Aşağıdaki hastalıklardan hangisi, bağışıklık
sisteminin sinir hücrelerinin miyelİn kılıfına
saldırdığı bir otoimmün hastalık olarak tanım-
lanır?
A) Parkinson Hastalığı
B) Alzheimer Hastalığı
C) Epilepsi
D) Depresyon
E) Multipı Skleroz (MS)
Multipl Skleroz (MS), bağışıklık sisteminin sinir
hücrelerinin miyelin kılıfına saldırdığı bir otoimmün
hastalıktır ve genellikle tedavi seçenekleri sınırlı-
Doğru cevap (E) seçeneğidir.
SICAK BÖLGE
Beyinden çıkan motor nöronları omurilik
soğanında, vücuttan gelen ve beyne giden
duyu nöronları omurilikte çapraz yapar.
W sıcAK BÖLGE
Otonom sinirler sempatik ve parasempatik
sinirlerden oluşur. Her iç organa bir sempa-
tik bir de parasempatik sinir gider.
SIRA SENDE - 9
Parkinson hastalığının en belirgin belirtilerin-
den biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hafıza kaybı
B) Titreme
C) Görme bozukluğu
D) İdrar tutamama
E) Duyusal kayıplar
