ÇEVRE SORUNLARININ ORTAYA ÇIKMASINDA
İNSANIN ROLÜ
İnsan faaliyetleri ekosistemdeki enerji akşını ve madde dön-
gülerini değiştirebilir.
İnsan faaliyetleri SOnUCU çevrenin gördüğü zarar ve kendini
yeniliyebilmesi için gerekli şartlar değişik yöntemlerle hesap-
lanır.
I. Ekolojik ayak izi
2. Su ayak izi
3. Karbon ayak izi
1. Ekolojik Ayak İzi
Bir bireyin veya topluluğun doğaya bıraktığı atıkların ayrıştırıl-
ması (tekrar doğaya kazandınlması) için gereken coğrafik ala-
na ekolojik ayak izi denir.
Coğrafik bölgelerin yenilenebilir doğal kaynaklan üretme gü-
Cüne biyolojik kapasite denir.
DİKKAT
Bir coğrafi bölgenin biyolojik kapasitesi ekolojik ayak izinden
fazla ise 0 bölgenin kendini yenileme kapasitesi yüksektir.
Dünyanın birçok yerinde ekolojik ayak izi biyolojik kapasiteyi
aşmış durumdadır. Yani insanın verdiği zarar doğa tarafindan
karşılanamamaktadır.
Az gelişmiş ülkelerin ekolojik ayak izi, gelişmiş ülkelere göre
düşüktür
2. su Ayak izi
İnsanlar tarafından kullanılan herhangi bir ürünün, üretim ve ü-
ketim sürecinde gereken toplam tatk su miktarına Su ayak izi
denir.
Su ayak izinde, şu kullanımı ve kalitesini temsil eden üç bile-
şen vardır.
Yeşil su ayak izi
Mavi su ayak izi
Gri su ayak izi
Yeşil Su Ayak İzi
malın üretiminde
kullanılan toplam yağmur
Suyunu fede eder.
Gri su Ayak izi
Bir malın üretimi
sürecinde kirlettiğimiz
Sl_lyun kozandanl-
mosı için kullanılan
Mafi Su Ayak İzi
'atlı su miktarını
Bir malın üretiminde
ifade eder
kullanılan toplam yer altı
kaynak suyu ve aynca —
yüzey suyunu
Dünya üzerindeki tatlı şu miktarı yaklaşık % 3'tür. Bu sular bu-
zullarda, yer alü sularında, donmuş toprak tabakalarında, yü-
zey sularında ve atmosferde bulunur. (En çok buzullarda bu-
lunur 70).)
Endüstriyel üretim, tarımsal sulama ve kentsel kullanım tatlı
su kaynaklan üzerinde büyük baskı oluşturmaktadır.
3. Karbon Ayak İzi
Bir bireyin veya topluluğun atmosfere verdiği C02 miktarına
karbon ayak izi denir.
Bireylerin yaşamsal faaliyetleri, elektrik tüketimi, ulaşım, ısın-
ma vb. faaliyetler karbon ayak izini artırır.
DİKKAT
Karbon ayak izi, bu süreçlerde yıllık oluşan birim C02 cinsin-
den ölçülür. (kg - ton)
Karbon ayak izini azaltmak için fosil yakıt kaynakları yerine
güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi ve jeotermal enerji gibi yenile-
nebilir enerji kaynaklan teşvik edilmelidir.
