Ceride-i Havâdİş (1840); Bir İngiliz tüccar tarafından (Willi-
an Churchdl) çıkarılan gazete, yeterli abone bulamaması ne-
deniyle hükümet tarafından desteklenmiş; yan resmi bir kim
liğe bürünmüştür.
Tercünüt-l Ahvâl (1860): Şinasi ve
Agâh Efendi tarafından çıkarılan İlk
özel gazetedir. Bu gazetenin çıkışı,
meyduıa getirdiği önemli kültürel ve
sanatsal etkiler nedeniyle Tanzimat
Dönemi Edebiyatı'nın başlangıcı olarak kabul edilmiştir. Şina-
si'nin bu gazetede yazdığı Tercümân-l Ahvâl Mukaddimesi ,
Türk edebiyatında ilk makale örneğidir. Edebî ürünlerin ya-
yımlanmasmda önemli bir işlev üstlenen gazetede Şinasi'nin
yazdığı İlk tiyatro eseri Şair Evlenmesi de bölümler hâlinde ya -
yırnlannuşür.
NOT
Tanzimat Dönemi'nde Etkili Olmuş Diğer Bazı Gazeteler
Tasviri Efkâr (1862): Şinasi'nin Torcümân-l Ahvâi'den ayrıldık-
tan sonra çıkardığı gazetedir. Yayımına daha sonra sırasıyla
Namık Kemal ve Recaizade Mahmut Ekrem yönetiminde de-
vam etmiştir.
Muhbir (1867): Ah Suavi'nin muhalif düşüncelerini dile getir-
diği gazetedir.
Fürriyet (1868): Namık Kornal ve Ziya Paşa tarafndan Londra'da
Diyojen (1870): Teodor Kasap tarafından çıkarılan gazete, Türk
basın tarihinde dk özel mizah gazetesidir.
Tercümân-ı Hakikat (1878): Ahmet Mithat Efendi tarafindan
çıkarılmıştır. Yazar, pek çok romanını bu gazetede yayımla-
m Iştır.
TANZİMAT DÖNEMİ EDEBİYATI'NIN GENEL ÖZELLİKLERİ
Tanzünat Dönemi Edebiyat, 1860 yılından II. Abdülhamit'in
tahta çıktığı yıl olan 1876 yılına kadar "I. Dönem", 1876 yılın-
dan Servetifünun Dönemi'nin başladığı 1896 yılına kadar da
'II. Dönem" olmak üzere İki dönemde incelenir. Bu dönemle-
rin sanat anlayışı ve dönemlerde verilen eserlerin nitelikleri
farklılık gösterir.
TANZİMAT ı. DÖNEM ÖZELLİKLERİ (1860-1876)
Tam anlamıyla uygulamaya koyamasalar da dilde sadeleşme
anlayışını benimsemişlerdir.
İdealist davranmışlar, toplumsal konuları İşlemişlerdir.
Divan şiiri nazım şekilleri kullanılmış ama içerikte değişiklik ya-
pılmıştır.
"Hak, adalet, Özgürlük, eşitlik, vatan, millet" gibi kavramlar İlk
kez şiire girmiştir.
Ait Olduğu türün İlk Örneği olması nedeniyle eserlerin çoğu tek-
nik açıdan zayıftır.
Tiyatro eserleri, sahnelenme tekniği bakımından ikinci döneme
göre daha başarılıdır.
Sanatçılar, hece ölçüsünü savunup birkaç deneme yapmışlar-
sa da aruzla yazmayı sürdürmüşlerdir,
Roman, hikâye, makale, eleştiri, tiyatro gibi edebiyat türleri İlk
olarak bu dönemde verilmeye başlanmıştır.
Gazete ve gazetecilik önemli bir İşlev üstlenmiştir.
Edebiyat, toplumu bilinçlendirmek için bir araç olarak görül-
müştür.
Sanatçıları, çok yönlüdür: "Şair, yazar, siyasetçi, devlet adamı...'
Özellikle Fransız edebiyatını Örnek almışlardır.
İlk noktalama işaretleri Şnasi tarafından bu dönemde kullanıl-
m Iştır.
Tiyatroda klasisjzrn, roman ve şiirde İse romantizm etkisi görü-
"Sanat toplum İçindir." anlayış benimsenmiştir.
DÖNEMİN SANATÇILARI
Şemsettin Sami
Ahmet Mithat Elendi
Namık Kemal
Ahmet Vefik Paşa
Ziya Paşa
İbrahim Şinasi
