CANLILAR VE ÇEVRE
CANLILAR VE ÇEVRE
Canlıların birbiriyle ve çevresi ile olan ilişkisini inceleyen bilim dalına
ekoloji, canlıların yaşamları boyunca hayatını devam ettirdiği canlı ve
cansız bileşenlerin tamamına çevre adı verilir.
Fenotip
Bir popülasyona ait bireylerde fizyolojik yapı veya davranışsal açıdan
farklılıklar görülebilir. Organizmalarda kürk rengi, göz rengi gibi dış görü-
nüşlere fenotip denir. Fenotip oluşumunda çevresel faktörler ve genetik
etkilidir.
Varyasyon
Hem genetik hem de çevrenin etkisi ile gerçekleşen, aynı türün farklı
bireyleri arasında görülen farklılıklara varyasyon denir.
Kalıtsal olmayan varyasyonlar
z- Canlıların yaşına ve çevresel faktörlere bağlı olarak ortaya çıkar. Örne-
ğin; yaşamının genç evresinde tırtıl olan kelebeğin sonrasında kanatlı
bir canlıya dönüşüyor olması, bazı kelebek türlerinin ilkbaharda ve yaz
sonunda erginleşen bireylerinin farklı renklerde olması, sulak ve verimli
bir topraktan yetişen bir bitkinin kurak ve verimsiz topraklardakine göre
daha gelişmiş olması kalıtsal olmayan varyasyonlardır.
Genetik (kalıtsal) varyasyonlar
Canlıların nesilden nesile aktardığı özelliklerdir. Varyasyonların birçoğu
kalıtsaldır.
Göz rengi, kan grupları, dil yuvarlama ya da yuvarlayamama insanlarda
görülen birer varyasyon örneğidir.
Popülasyondaki bireylerin yaşam mücadelesinde var olmaları, kalıtsal
özelliklerine bağlıdır.
Mutasyon
Radyasyon, X ışını, ultraviyole ışınları, ani sıcaklık değişimleri ve kim-
yasallar gibi faktörler sonucu genetik materyalde meydana gelen deği-
şimdir.
Mutasyona neden olan faktörlere mutajen denir.
173
32.
GÜN
ÇÖZELİM
Genetik varyasyonlara;
l. göz rengi,
II. dil yuvarlama,
III. kan grubu
verilenlerden hangileri örnektir?
A) Yalnız I
D) II ve III
B) iveli
C) ive III
E) ı, II ve III
Organizmalarda göz rengi, kan grupları, dil yuvar-
lama ya da yuvarlayamama birer varyasyon örne-
ğidir.
Doğru cevap (E) seçeneğidir.
SICAK BÖLGE
Genetik varyasyonların mutasyon,
eşeyli üreme, döllenme ve mayoz bö-
lünme gibi kaynakları vardır.
Canlının vücut hücrelerinde gerçek-
leşen mutasyonlar sadece o canlıyı
etkilerken üreme ve üreme ana hücre-
lerindeki mutasyonlar, gelecek nesil-
lere de aktarılabilir. Nesiller boyunca
birikerek devam eden bu kalıtsal deği-
şiklikler, tür genelinde değişikliğe ne-
den olabilmektedir. Nötr, zararlı yararlı
mutasyon gibi çeşitleri vardır.
SIRA SENDE - ı
Mutasyonlara;
I. sıcaklık,
II. virütik hastalıklar,
III. kimyasal maddeler
verilenlerden hangileri neden olabilir?
A) Yalnız I
D) II ve III
B) I veli
C) I ve III
E) l, II ve III
