• Çabuk alev alıp yüksek derecede ISI verdiğinden
metallerin kaynak işlerinde kullanılır.
DİKKAT
Kararsız ve patlayıcı olduğundan yüksek basınçta
sıvılaştırılmamalıdır.
Asetilen eldesi:
CaC03(k) CaO(k) + C02(g)
Kireç taşı
CaO(k) 3C(k) CaC2(k) CO(g)
Karpit
CaC2(k) 4 2H20(s) CH CH
Asetilenin Kimyasal Reaksiyonları
l. H katılması:
CH CH H2 CH2 CH2
CH CH + 2H2 CH3
2. Halojen katılması:
—H-C-C H
ASETİLEN (H-C-C-H)
• Alkinlerin ilk üyesidir.
• Oda şartlarında gaz hâlindedir.
CH + Ag — c z C — Ag + 2NH3 + 2NHâ
• cu
H-C
ALKİNLER
4. Su katılması:
o
CH-CH + -CH z CHg- CH
Enol (Karasız) Asetaldehit (Kararlı)
3 ve daha fazla karbonlu alkinlere su katılırsa keton elde
edilir.
5. Polimerleşme:
OH
CH3-C-CH+H20— CH3-C-CH2tZCH3 C-CH3
Enol (Karasız)
O
Keton
600 oc
3(CH
o
CHE CH + HCI
n[CH2Z CHCI]
6. Yer Değiştirme:
CHCI
c-c
Asetilen, Tollens ve Fehling ayıraçları ile darbelere
dayanıksız, patlayıcı metal asetilenür tuzlarını oluşturur.
CH-CH +
HATIRLAYALIM
Beyaz çökelek
-C- C -CU + 2NH3 + 2NHâ
Kırmızı çökelek
H
—C— H Br2(suda)
Kızıl kahve
— H + 2Br2(suda)
c
Kızıl kahve
DİKKAT
—H-C-C-H
Renksiz
Üçlü bağ ikili bağdan (z) daha kararlı olduğundan
alkillerin katılma tepkimeleri alkenlere göre daha
yavaştır.
3. Halojen asidi katılması:
Markovnikov Kuralı geçerlidir.
H2C-CHCl
Vinil klorür
KİMYA - AYT
ASETİLEN üçlü bağ (s) içerir.
PROPILEN üçlü bağ içermez.
PÜF NOKTA
• ile asetilen, uç alkindir. Bu yapıda üçlü
bağın hidrojenleri asidik özellik gösterir.
• R-C-C-R iç alkindir.
• Aynı karbonlu alkinler, dienler ve siklo alkenler
izomerlerdir.
• Asetilene palladyum (Pd) katalizörlüğünde 1 mol H
katılırsa alken, platin (Pt) katalizörlüğünde 2 mol H
katılırsa alkan elde edilir.
• Asetilen ve uç alkinler Tollens ayıracı ile beyaz çökelek,
Fehling ayıracı ile kırmızı çökelek oluşturur.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
121
