C) Çözünürlük Farkından Yararlanılarak Yapılan Ayırma
Yöntemleri
1. Kristallendirrne
Fij Katı - sıvı homojen karışımlarının ısmıması ya da soğutulması
ile katının çöktürülmesine kristallendirme denir. Tuzlu - su
veya şekerli - şu gibi.
Bir sıvıda iki veya daha fazla farklı katı çözündüğünde birinin
çöktürülüp diğerinin çözeltide kalmasına ise ayrımsal kris-
tallendirme denir.
Lj Tuz, şeker ve Sudan Oluşan karışm ayrımsal kristallendirme
ile bileşenlerine ayrıştırılır.
2. Ekstraksiyon (Özütleme)
Katı veya sıvı bir kanşmm ilave edilen çözücü yardımıyla ka-
rışımdan ayrılması işlemine ekstraksiyon denir. Özütleme
yöntemi katı, SIVI ve gaz karışımlara uygulanabilir. Zeytinden,
ayçiçeğinden ve kabak çekirdeğinden yağ eldesinde, parfüm
ve ilaç endüstrisinde, şeker üretiminde kullanılır.
D) Kaynama Sıcaklıkları Farkından Yararlanarak Yapılan
Ayırma Yöntemleri
1. Buharlaştırma
2. Basit damıtma
3. Ayrımsal damıtma
1. Buharlaştırma
Katı - sıvı çözeltisinde, çözeltiden su buharlaştırıp, kaü krştal-
lendirilerek (çöktürülerek) ortamdan ayrılır. Tuzlu su ısıtılırsa
şu buharlaşır geriye tuz kalır.
2. Basit Damıtma
Lj Bir sıvının buharlaştırılarak tekrar sıvılaştınlmaşl işlemine
damıtma (basit damıtma) denir.
Basit damıtma olayında hem sıvı hem de katı ayn ayn elde
edilir. Bir SIVI önce ısıülır içindeki katı maddelerden umdırthr.
Çözeltiden çıkan buharlar yoğunlaştırılarak tekrar saf SM Ola-
rak elde edilir. Geriye katı madde kalır.
3. Aynmsal damıtma
SM çözeltilwinde, sıvıların kaynama noktalan farkından ya-
rarlanarak yapılan ayırma işlemine ayrımsal damıtma denir.
(fraksiym)
Su gkişi
EM alkol
Toplama
Toplama kabında kaynama noktası küçük olan sıvıdan daha
yüksek oranda bulunur.
Ti Aynrnsal darmtn-ıada kaynarna noktası küçük olan madde top-
72
larna kabında Önce toplanır.
Darnıtma işlemi sırasrda to*ma kabında toplanan madde-
ye destim denir.
Ham petrolün bileşenlerine ayrıştırılması, kuru havadan 02 ve
N2 gazıymın eldesi bu metodla mürnkündür.
E) Diğer Ayırma Yöntemleri
1. Elektriklenme ile Ayırma
Lj Yüklü olan bazı parçacıklar durgun (statik) elektriklenmeyle
ortamdan ayrılır.
Lj Tuz—karüiberkanşrrunda elektriklenmeyle karabiber "m-
dal aydır.
2. Mıknatısla Ayırma
Dervür (Fe), kobalt (cc) ve nikel (NO gibi magnetik özellik gös-
teren maddeler mıknatıs yardımıyla ayrılırlar, Demir - kükürt
tozu bu yönwnle birbirinden aynIaNir.
