C ARI
TEST - 77
Paragraf
3.
"El ve ayaktaki karıncalanma hissi sinirlere yeterli kan gitmeme-
siyle ilgilidir." yargısı aşağıdaki parçaların hangisinin bir cümle-
lik özetidir?
A) El ve ayaklarda karıncalanma, yaşam kalitesini bozuyor ve
kişide ciddi bir rahatsızlık hissi oluşturuyor. Bunun yanı sıra
bu tablonun ilerlemesi durumunda, kuvvet ve his kayıpları
na neden olabiliyor. Aslında kuwet ve his kayıpları oluşma-
dan bunun saptanması ve tedavi edilmesi gerekiyor.
B) Elve ayaklardaki karıncalanmalar bazı hastalıkların haberci-
si olabiliyor. Bunların başında diyabet, B12 eksikliği, tiroit
bozuklukları geliyor. El ve ayaklarda uyuşma, çoğu zaman bu
hastalıkların ilk belirtisini oluşturuyor. Dolayısıyla, geçme-
yen, bazen şiddetlenen bazen hafifleyen el ve ayak uyuşuk-
luklarında mutlaka bir hekim kontrolünün yapılması gereki-
yor.
C) Uzuvlarımızdaki sinirlerin üzerine basınç uygulandığında
atardamarlar sıkışır ve yeterli besin sinirlere ulaştıramaz. Bu
durum uzuvlarımızı hissizleştirir. Uzvun üzerindeki baskı kal-
dırıldığında kan dolaşımı normale dönmeye ve uzuv yeni-
den tepki vermeye başlar. Bu süreçte elimizin ya da ayağı-
mızın üzerinde sanki bir sürü karınca dolaşıyormuş gibi his-
sederiz.
D) Genel olarak el ve ayaklardaki karıncalanma ve uyuşma, si-
4.
. İlave olarak deniz memelilerinin kas dokularında oksijen de-
polayan protein olan miyoglobin oranının da insanlardakin-
den 10-20 kat fazla olduğunun altını çiziyorlar. Ayrıca suyun
altında oksijen tüketimini mümkün olduğunca azaltabilmek
için balinaların kalp atım hızlarının azaldığını ve kanın sade-
ce kalp, beyin ve kaslar gibi gerekli organlara pompalandı-
ğının altını çiziyorlar.
. Balinaların bu özelliğinin akciğerlerinin boyutuyla ilişkili ol-
düğü düşünülebilir. Aslında vücut büyüklüklerine oranlan-
dığında denizde yaşayan memelilerin akciğerleri, karada ya-
şan memelilerinkinden daha küçüktür. Çünkü balinaların ak-
ciğerleri suyun altında oksijen deposu olarak görev yapmaz.
Deniz memelilerinin suyun altında uzun süre nefeslerini tu-
tabiimelerinin temel nedeni aldıkları oksijeni uzun süre ve-
rimli bir şekilde kullanabilmeleridir. Bu onların kara meme-
lilerinden farklı beden yapılarıyla ilgilidir.
Bilim adamları bu konuda henüz tam bir açıklama yapamı-
III.
yorlar. Onlar şimdilik farkları sıralamakla yetiniyorlar. Deniz
memelilerinin kanlarındaki hemoglobinin (kandaki oksijen
taşıyan protein) oranının insanlardakinin yaklaşık iki katı ol-
duğunu belirtiyorlar.
Balinalar suda yaşayan memeli türlerinden biridir. Deniz me-
IV.
malilerinin karada yaşayan memeli türlerinden önemli bir
farkı var. Suyun altında çok uzun süre nefeslerini tutabiliyor-
lar. Örneğin insanlar en fazla birkaç dakika nefeslerini tuta-
bilirken bazı balina türleri iki saat nefes almadan suyun al-
tında kalabiliyor.
Peki deniz memelilerinin solunum ve kalp-damar sistemle-
V.
ri karada yaşayan diğer memeli türlerinden neden farklı?
Örneğin deniz memelilerinde kan hacminin vücut hacmine
oranı, insanlardakinden yaklaşık 3-4 kat daha fazladır. Bu far-
kın nedeni ne?
Yukarıdaki numaralanmış parçalarla anlamlı bir metin oluştu-
rulduğunda hangisi baştan dördüncü olur?
E)
TUR/
nirlerin zedelenmesinden kaynaklanıyor. Bu da genetik ola-
rak, bazı virüslere, bağışıklık sisteminin farklı çalışmasına,
diyabet, guatr, böbrek veya karaciğer yetmezliği gibi hasta-
lıklara veya B12 vitamini, folik asit gibi bazı maddelerin ek-
sikliğine bağlı olarak ortaya çıkabiliyor.
Obezite, diyabet gibi rahatsızlıklar kalp damar hastalıkları-
nın yanı sıra sinirlerle ilgili hastalıkları da beraberinde geti-
riyor. Bunlardan biri de el ve ayakta hissedilen karıncalan
malar. El ve ayaklarda karıncalanma sıklıkla, nöropati dedi-
ğimiz kol-bacak-el ve ayaklara giden sinir hastalıklarında gö-
rülüyor.
RİTmı
C) III
D) ıv
239
