Büyük Taarruz (Başkomutanlık Meydan Muharebesi) (26 Ağustos-9 Eylül 1 922)
Büyük Taarruz (26 Ağustos-9 Eylül 1922)
Başkomutanlık Meydan Muharebesi
Dumlupınar Meydan Muharebesi
30
Rum Sındığı Savaş
Yurtkurtaran Savaşı
Başkomutanlık Meselesi
• Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlık süresi 5
Mayıs 1920'de sona ermiş, sürenin yeniden uza-
tılması için verilen kanun teklifi, Mustafa Kemal
Paşa'nın Mecliste bulunmaması nedeniyle muha-
lif grup tarafından reddedilmiştir. Mustafa Kemal
bu durum karşısında 6 Mayıs 1922'de meclise ge-
lerek düşman karşısında bulunan ordunun baş-
sız bırakılamayacağım bu duruma milletin de
razı olmayacağım ve başkomutanlığı millî men-
faatlerden dolayı bırakmayacağım söylemiştir.
• Bu konuşmadan sonra Başkomutanlık yetkisi 177
oyla süresiz olarak uzatılmıştır.
Taarruz hazırlıklarının uzun sürmesi ve taarruzun başlamaması mecliste muhalefeti artırmıştır.
Bu dönemde mecliste şu sorular sorulmaya başlanmıştır:
"Takip olunan siyaset nedir?"
"Ordu neden taarruz etmiyor?"
"Herhâlde belirli bir sahada da olsa taarruz yapılmalı; ordunun yeteneği ölçülmelidir."
Mustafa Kemal'in bu eleştirilere cevabı şu şekilde olmuştur:
"Efendiler, ordumuzun karan, taarruzdur. Fakat bu taarruzu geciktiriyoruz. Çünkü hazırlıkları-
mızı bitirmek için biraz zaman lazımdır. Yarım hazırlıkla, yarım tedbirle yapılacak taarruz, hiç
taarruz etmemekten daha fenadır„
Taarruz öncesi İtilaf Devletlerinin Türk kamuoyunun moralini bozmak için yaptığı propagandalar:
"Türkler savunma savaşı yaparlar, fakat taarruz edemezler; etseler de muvaffak olamazlar."
Türkler mağluptur, Batı Anadolu kendilerine asla verilmeyecektir.
Millî Mücadele gerçeğini kavrayamayan ve İtilaf Devletlerinin propagandasından etkilenen bazı
kişiler İse Mustafa Kemal'i ve TBMM'yi barış yollarım aramamak ve boş yere kan dökülmesine
neden olmakla suçlamıştır. Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa şu sözleri söylemiştir:
"Memleketimizde bulunan düşmanları silah kuvvetiyle çıkarmadıkça, millî mevcudiyet ve
kudretimizi göstermedikçe diplomasi alanında ümide kapılmanın doğru olmadığı hakkında-
ki inancım kesindir."
Büyük Taarruz'da Türk ve Yunan Kuvvetleri
4,
aşkomutanllk yetkisinin uzatılmaması durumuna karşı Mustafa Kemal diayı Nutueta şöyle a
latmıştır:
"Bu dakikada ordu komutansızdır. Eğer ben, orduya komuta etmeyi sürdürüyorsam yasaya ay-
kırı olarak komuta ediyorum. Mecliste beliren oylara göre hemen komutadan el çekmek ister-
dim. Başkomutanlığımın sona erdiğini hükûmete bildirirdim. Ama önlenemeyecek bir kötülüğe
yol açmamak zorunluluğu karşısında kaldım. Düşman karşısında bulunan ordumuz başsız bıra-
ılamazdı. Bunun için bırakamadım, bırakamam ve bırakmayacağım,"
Mustafa Kemal Paşa Türk ordusunun Sakarya'da zafer kazanmasına rağmen henüz taarruz gü
Devlet
Er
186.900
195.000
98.596
130.000
Mk. Tüfek
839
1.002
Hafif Mk. Tüfek
2.025
3.152
Top
323
344
Kılıç
5.236
3.000
unu düşünüyordu. Bu amaçla bu hazırlık aşamasında;
-i
Dışişleri Bakanı Yusuf Kemal Tengirşenk temaslarda bulunması için Avrupa'ya gönderilmiştir.
Tekâlif-i Milliye Emirleri ile ordunun ihtiyaçlarının giderilmesine devam edilmiştir.
Ordunun asker sayısı artırılmıştır.
İstanbul'daki silah depolarından Anadolu'ya gizlice silah ve cephane kaçınlmıştır.
Fransız ve İtalyanların çekilirken bıraktığı silah ve mühimmatlar ile Rusya'dan alınan silahlarla
ordu güçlendirilmiştir.
Ankara'da altı aylığına subay okulları açılmıştır.
Ordunun karargâh merkezi Polatlı'dan Akşehir'e taşınmıştır.
Orduya taarruz eğitimi verilmiştir.
gelerek Genekurmay Başkanı Fevzi Paşa, Cephe
Komutanı İsmet Paşa, 1. Ordu Komutanı Nurettin
Paşa ve 2. Ordu Komutanı Yakup Şevki Paşa görüş-
müş ve 26 Ağustos'ta taarruz kararı alınmıştır.
26 Ağustos 1922 sabahı 05.30'da Afyon Koca-
tepe' den Türk topçusunun ateşi ile başlayan taarruz,
30 Ağustos 1922'de (Başkomutanlık Meydan Mu-
harebesi) Yunan ordusunun Dumlupınar'da kuşa-
tılıp imha edilmesiyle zafere ulaşmıştır.
30 Akdeniz'dr!"
eniri verdmİş ve 9 EylüYde İzmir kurtarılırken, 18 Eylül
1922'de Batı Anadolu tanıamen işgalden kurtarılmıştır.
132
Büyük Taarruz'un Sonuçları
• Batı Anadolu Yunanlardan temizlenmiştir.
• Türk-Yunan savaş sona ermiş, diplomatik gö-
rüşmeler dönemi başlamıştır. Bu görüşmeler
sonucunda da
imzalanmıştır.
• Anadolu Yunanlar tarafından tahrip edilmiştir.
• Yunan orduları Başkomutanı General Trikopis
Uşak'a bağlı Karlık Köyü'nde esir alınmıştır.
• İngiltere Başbakanı Lloyd George Hükûmeti is-
tifa etmiştir.
• Büyük Taarruz'un kazanılmasından sonra Muş-
tafa Kemal Paşa'nın isteği ile Fevzi Çakmak'a
rütbesi verilmiştir.
instagram.com/copysinav
