BURUN VE KOKU ALMA DUYUSU
Koku alma organı olup aynı zamanda solunan havayı ısıtma, nemlendirme
ve temizlemek gibi İşlevleri bulunur.
Koku reseptörleri bumun üst kısımında sarı bölge adı verilen yerde bulunur.
Bu bölgede reseptör hücreler ve epitel hücreler vardır.
Koku reseptörlerinin her biri özelleşmiş sinir hücresidir. Epitel hücreleri mu-
kuş salgısı yapar, Her biri birer sinir hücresi Olan reseptör hücrelerinden çıkan
siller mukus içinde yer alır.
Koku reseptörleri mukus sıvısında çözünebilen kimyasal maddeleri algılar
(kemoreşeptör), Reseptör hücrelerinin aksonları kalbur kemiğini geçer ve koku
soğancığına girerek, buradaki sinir hücreleri ile sinaps yapar. Oluşan uyarılar
bu duyu hücreleri tarafından doğrudan koku soğancığındaki sinirlere aktarılır.
Bu impulşlar talamuşa uğramadan doğrudan beyin kabuğuna (temporal lob)
gider ve koku algılanır.
Koku
soğancığı
o
Koku
molekülleri
Koku
sinirleri
Koku soğancığı
Koku reseptörü
Destek hücre
Şan bölge
Burnun yapısı ve kısımları
Biyoplus
Koku adaptasyonu:
Koku alma reseptörleri aynı çeşit kimyasallar İle bir
süre daha karşılaşırsa yorulur ve koku hissedilemez. Ancak farklı bir mad-
de ile karşılaşırsa koku hemen algılanır (Bir insanın kendi ten kokusunu
veya üzerine sıktığı parfümü bir süre sonra algılayamaması). Koku duyu-
sunun yorulması insanı kötü kokulardan koruyan bir adaptasyondur.
Koku moleküllerinin beyne iletilirken burunda izlediği yol aşağıda verilmiştir.
Havadaki
koku
molekülü
Burunda
Duyu hücreleri
mukus içinde
çözünür
Kokunun
algılanması
(Sarı bölge)
Beyindeki
merkezi
Koku
soğancığı
Birinci
beyin siniri
DUYU ORGANLARI
Örnek Soru
İnşanda koku alma sürecinde,
Koku partiküllerinin mukusta çözün-
meşi
. Kemoreseptör olarak görev yapan
nöronların depolarizaşyonu
III.
Kemoreşeptörlerin uyarıyı koku soğan-
Clğına iletmesi
IV.
Koku soğancığındaki uyarının beyinde
ilgili koku merkezine ulaşması
meydana gelen olayların doğru sırala-
ması nasıl olmalıdır?
D) III -II I IV
E) ı- II- ıv -III
İnsanda alınan kokular Önce mukus-
Çözüm:
ta çözünür daha sonra reseptörler tarafından
algılanır. Daha sonra koku soğancığına geçen
uyarılar koku alma merkezine ulaşır.
Cevap A
Not al...
71
