BUDİZM
» MÖ. 6. yüzyılda Kuzey Hindistan'da
Hinduizme bir tepki olarak ortaya çık-
mıştır.
MÖ. 6. yüzyıl büyük ahlak sistemlerinin,
büyük efsanelerin, yaygın ve etkin din-
lerin doğduğu bir çağdır.
Bu çağda Çin'de Laozi ve Konfüçyüs,
Mezopotamya'da (Babil 'de) İşaya,
İran'da Zarathustra ve Eski Yunan'da
(İyonya) Thales yaşamıştır.
» Bunların her biri bilimin ve felsefenin
ana sorunlarını çözmeyi denemiş; bu
sorunlardan hareketle evrenin yapısını
açıklayan bilgi ve ahlak sistemleri geliş-
tirmişlerdir.
Ama içlerinden yalnızca Thales bilim ve
felsefeyi başlatan kişi olarak görülmüş-
tür. Bunun nedeni hem Thales'in efsa-
nelerden bağımsız biçimde akla daya-
narak olguları olgularla açıklama çabası
hem de İyonya'nın bireyin özgürlüğünü
güvence altına alan demokratik yöneti-
midir.
Budizm günümüzde yaşayan beş bü-
yük dinden birisidir.
Kurucusu Södharta Gautama (MÖ. 563
- MÖ. 483)dw. "Uyanan" ya da "Aydın-
lalan" anlamına gelen buda sözcüğü,
özel bir ad değil, "mesih- gibi "mehdi"
gibi bir sandır. Budacılıkta, geçmişte
olduğu gibi gelecekte de sayısız buda-
mn ortaya çıkabileceğine inanılır; ama
tarihin tanıdığı tek buda, Gautama Bu-
da' dır.
Slddharta Gautama. Şakya kralının oğlu
yani bir prenstir. Doğumundan birkaç
gün sonra annesi Mâyâ ölür. Gautama
ilkin soylu ve zengin delikanlıların lüks
yaşarnım sürer.
Daha smra düşüncelerini tRIirleyecek
olan Dört Rastlayış diye adlandırılan
gözlemini yapar. Gautama sarayından
ilk çıktığında yaşh bir kişiye rastlar;
eninde sonunda yaşlanmayla bitecek
gençliğin olduğunu anlar. İkinci çı-
kışında bir hastaya rastlar, günün birin-
de sağlığın yerini hastalığa bırakacağını
anlar. Üçüncü çıkışında bir cesete rast-
lar, ölümün kaçınılmazlığını görür. Dör-
düncü kez sarayından çıktığında mutlu
ve sakin yüzlü bir keşişle karşılaşır. Bu-
nun keşişi örnek almaya karar
Unite
Yirmi dokuz yaşındayken mehtaplı bir
gecede sarayından ve ailesinden ay-
nlır. Yedi yıl boyunca sıkı perhiz yapar,
hemen hiçbir Şey yemez. Bu perhizlerin
insanı mutluluğa götürmediğini anlar
ve bu yoldan vazgeçerek yiyip içmeye
başlar. Zevk ve sefa içinde yaşar. Bu
yol da onu mutluluğa götürmez. Ama
ıstırabın nedenini bulma kararlılığını sür-
dürür.
Otuz alt yaşında Gautama kendi iç
alemine kapanıp düşüncelere dalar.
Bir incir ağacının (Bodhi Ağacı) altında
oturmaktadır. (Sonradan bu ağaca bilgi
ağacı adı verilecektir.) 8 Aralık gecesi,
gerçek karşısına çıkar, aydınlanma
yaşar. Bu nedenle B Aralık, Budizm'in
kutsal gecesidir. ( Bu konuda Hermann
Hesse'in Siddhartha adlı romanını oku-
manızı öneririm.)
