• Bu titreşimler temel zara bağlı olan kıllı reseptör hücreleri aşağı yukarı tit-
reştirir ve hücrelerin kılları tektoriyal zara sürtünerek eğilir.
• Bu eğilme reseptör hücrelerde impuls oluşumuna yol açar ve oluşan impuls
bu hücrelere bağlantılı olan duyu nöronlarına iletir.
• Duyu nöronlarına iletilen impulslar beyin kabuğundaki işitme merkezlerine
taşınır ve burada ses olarak algılanır.
• Korti organında titreşen hücre sayısı, oluşan impulsların sayısını belirler.
Böylece sesin şiddeti algılanır.
İşitme olayı sırasında ses dalgaları önce sıvı dalgalara, daha sonra
elektriksel dalgalara dönüşür.
Timpanik kanalda oluşan sıvı dalgalar yuvarlak pencere tarafından
emilir. Böylece yankı olayı engellenir.
ü. Denge Olayı
İç kulakta bulunan tulumcuk, kesecik ve yarım daire kanalları dengenin sağ-
lanmasında görevlidir. Bu yapıların denge olayındaki görevleri farklıdır.
• Tulumcuk ve kesecik yerçekimine karşı yapılan hareketler ile oluşan ya da
doğrusal harekete göre oluşan konum değişikliklerini algılar.
• Yarım daire kanalları dönme hareketi ile ilgili olan konum değişikliklerini al-
gılar.
Tulumcuk ve keseciğin tabanında silli duyu hücreleri bulunur. Bu hücrelerin
uzandığı jelatinimsi madde içinde kalsiyum karbonat yapılı otolit taşları bu-
lunur. Konum değişikliği sonucunda otolit taşları Şiili duyu hücrelerine temas
eder ve impuls başlatır. Bu impulslar denge sinirleri ile beyne ulaşır ve vücudun
konum değişikliği algılanır. Otolitler aynı zamanda hızlanmayı algılama yetene-
ğimizden de sorumludur.
Yarım daire kanallarının tabanında bulunan ampula kısmında da tüylü duyu
hücreleri vardır. Bu hücrelerin kılları tek bir demet halinde kupula denilen jela-
tinimsi bir madde içine doğru uzantı yapar. Başımızı ya da vücudumuzu dön-
dürdüğümüzde yarım daire kanalları da vücutla beraber hareket eder. Ancak
kanallar içindeki endolenf SIVISI hareket etmez ya da daha yavaş hareket eder.
Bu durum ampula içindeki jelatinimsi maddenin hareketine neden olur ve silli
duyu hücrelerinde impuls oluşur. Bu impulslar denge sinirleri ile beyinciğe ta-
şınır. Beyincik, hareket yönünü algılar ve bunu beyin kabuğuna iletir. Böylece
vücuttaki denge (pozisyon) değişiklikleri algılanır.
3./Jnite / DUYU ORGANLARI
Örnek Sorular
Bir sesin algılanması sürecinde,
22.
23.
II.
III.
kulak zarındaki titreşimlerin çekiç, örs ve
üzengi kemikleri ile oval pencereye iletil-
mesi,
temel zardaki titreşimlerin korti organında
bulunan tüylü duyu hücrelerinde impuls
oluşturması,
dalızdan geçen ses dalgalarının vestibu-
lar ve timpanik kanaldaki sıvılarda basınç
oluşturması
olaylarından hangileri iç kulakta gerçekleşir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) ive III
E) II ve III
Aşağıdaki şema, insan kulağında, ses dalgala-
rının beyne uyarı olarak iletimini sağlayan yapı-
lan göstermektedir.
Orta kulak
kemikleri
Kulak olu
Kulak zarı
Oval pencere
Sinirler
İçi sıvıyla
dolu
salyangoz
a-
Yuvarlak
pencere
Östaki borusu
Aşağıdakilerin hangisinde, şemadaki yapı-
lardan biri, gerçekleştirdiği işlevle birlikte
verilmiştir?
A)
B)
C)
D)
E)
Östaki borusu — Ses dalgalarının şiddetini
artırma
Salyangoz — Orta kulak ve dış ortam ara-
sında hava basıncını dengede tutma
Kulak zarı — Havada yayılan ses dalgalarını
sıvıda yayılan dalgalara çevirme
Orta kulak kemikleri — Ses dalgalarının şid-
detinin aynı kalmasını sağlama
Korti organı — Farklı frekanslardaki ses dal-
galarının impulsa çevirme
(2005 - ÖSS)
Yarım daire
kanalları
Tulumcuk
Kesecik
Endolenf
akımı
Denge
sının
Ampula
24.
Endelenf
akımı
Vücut hareket yönü
Kulağa ait aşağıdaki yapılardan hangisi
dengenin sağlanmasında görev yapmaz?
Kıllar
hücresi
A)
B)
C)
D)
E)
19
Tulumcuk
Yarm daire kanalları
Ampula
Östaki borusu
Kesecik
20
D
21
Kulaktaki denge organları
63
