'-Bu olaya soluk alma denir. Böylece alveoldeki oksijen yoğunluğu artar. Oksijen
alveol boşluğundan alveolleri saran kılcal damarlara; karbondioksit ise kandan
alveollere geçer. İnsanlar ve memelilerde, negatif basınçla nefes alma yönte-
mi kullanılır. Bu canlılar havayı akciğerlere itmek yerine içeriye çekerler. Soluk
almak için diyafram ve kaburgalar arası kasların kasılması gerekir. Bu nedenle
soluk alma aktif bir olay olup çalışma gerektirir.
b. Soluk Verme
—Soluk verme sürecinde aşağıdaki olaylar gerçekleşir:
10.
11.
a-
12.
8.Ünite / SOLUNUM SİSTEMİ
Örnek Sorular
Alveol kılcallarından geçen kanla ilgili,
I. PH değeri düşer.
II. Alyuvar miktarı değişmez,
III. Oksijen miktarı artarken, karbondioksit
miktarı azalır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
C) ı ve III
D) II ve III
E) l, II ve III
•
•
•
•
•
Diyafram ve kaburgalar arası kaslar gevşer.
Diyafram yukarı doğru hareket eder ve kubbeleşir.
Kaburgaların uçları aşağı doğru hareket eder.
Göğüs kafesi daralır ve akciğerlerin hacmi azalıp, basıncı artar.
Alveollerdeki hava basıncı dışarıdaki hava basıncından daha yüksek hale
gelir.
Alveollerdeki hava basıncının yükselmesi, havanın solunum borucuklarına
girmesi için kuvvet uygulayarak vücuttan dışarı çıkarılmasını sağlar.
Aşağıda, insanda soluk alma ve soluk verme
sırasında gerçekleşen bazı olaylar verilmiştir.
—Bu olaya soluk verme denir. Böylece alveollerdeki kirli hava vücuttan uzaklaştırı-
3.
I.
lir. Soluk vermek için diyafram ve kaburgalar arası kasların gevşemesi gerekir.
Bu nedenle soluk verme pasif bir olaydır.
İNSANLARDA SOLUNUMUN KONTROLÜ
Nefesinizi kısa bir süre tutabilir ya da derin ve hızlı bir biçimde nefes alıp verebi-
lirsiniz. Fakat çoğu zaman solunum sistemi istemsiz olarak kontrol edilir. Soluk
alış verişini arka beyinde bulunan omurilik soğanı ve pons merkezleri denetler.
Aşağıda solunum hızını etkileyen faktörler verilmiştir.
Solunum hızını denetleyen temel faktör kandaki C02 miktarıdır. Metabolik fa-
aliyetleri hızlanan bir insanda sırasıyla aşağıdaki olaylar gerçekleşir:
• Doku hücrelerinde oluşan C02 miktarı artar.
• Oluşan C02'nin kana geçmesiyle kanın PH değeri düşer asitliği artar.
• Bu değişim solunum merkezlerini uyarır ve soluk alış verişi hızlanır.
Egzersiz yapan bir bireyde sırasıyla kas, dolaşım ve solunum sistemleri
Diyafram kası
gevşer.
3
Alveoldeki hava
basıncı artar.
5
Diyafram kası
kasılır.
7
Solunum sistemine
hava girer.
2
Göğüs içi hacmi
artar.
4
Ağızdan nefes verilir.
6
Alveoldeki hava
basıncı azalır.
8
Göğüs içi hacmi
azalır.
Buna göre, bu olaylardan soluk alma sıra-
sında gerçekleşenler, aşağıdakilerin hangi-
sinde doğru sıralanmıştır?
A) 1-2-6-8
0)5-2-6-7
E) 7-3-2-5
Aşağıdaki olaylardan hangisi soluk alıp ver-
mede ortak olarak gerçekleşir?
B)5-2-3 7
D) 7-2-3-4
(2014 -LYS)
hızlanır.
2.
3.
4.
Deniz seviyesinden yükseklere doğru çıkılması durumunda havanın kısmi ba-
sıncı azalır ve soluk alış verişi hızlanır.
Adrenalin ve tiroksin hormonları metabolizma hızını artırdığı için soluk alış veri-
şini hızlandırır.
Sempatik sinirler solunum hızını arttırırken, parasempatik sinirler solunum hızını
yavaşlatır.
A)
B)
C)
D)
E)
Akciğerdeki oksijen miktarının artması
Akciğer iç basıncının değişmesi
Diyafram kasının kubbeleşmesi
Göğüs kafesinin genişlemesi
Kaburgalar arası kasların kasılması
7
c
8
E
9
151
