Bölüm 9
Toplumsal Değişme, Toplumsal Gelişme
5. Tarım öncesi topluluklar, zamanı gelince hasat
7.
8.
Bölüm 9
Atatürk, Anadolu insanının bağımsızlığına ve
özgürlüğüne düşkün olduğunu, vatan sevgisini
herşeyin üstünde tuttuğunu ve ülke yönetiminde
karar verici güç olması gerektiğini her fırsatta
vurgulayarak ve onlara sorumluluk vererek, onla-
rın Kurtuluş Savaşı'na katılmalarını sağlamıştır.
Buna göre Atatürk, Anadolu insanının savaşa
katılmasını aşağıdakilerden hangisini gerçek-
leştirerek sağlamıştır?
A) Toplumun sorunlarını kendi sorunları gibi ele
alarak
B) Bireylerin davranış, tutum ve değerlerini etki-
leyerek
C) Toplumdaki ortak sorunlara çözüm arayarak
D) Engin bilgi ve deneyimlerini bireylere aktara-
E) Toplumdaki tepkileri dikkatle İzleyerek
(1995-ÖYS)
Sanayileşmiş toplumlarda kadınların statü ve rol-
lerinde, ev dışında çalışmaya başlamalarıyla bir-
tikte önemli değişmeler olmuştur. Kadınlar bir
yandan toplumda erkeklere özgü kabul edilen iş,
statü ve rollere sahip olurken, diğer yandan aile-
de alınan kararlara da aktif olarak katılmakta, ev
işlerinde ve çocuk bakımında babanın da sorum-
luluk almasını istemektedirler. Bu durum erkek
egemenliğinin giderek azalmasına yol açmakta-
Sanayileşmeyle birlikte ailenin otorite yapı-
sında görülen bu değişmenin temel nedeni
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kadının ekonomik bağımsızlık kazanması
B) Ailenin, bazı görevlerini diğer kurumlara dev-
retmesi
C) Eşlerin benzer sosyol kültürel etkinliklere
yönelmeleri
D) Kadının daha az çocuk sahibi olması
E) Eşler arasındaki duygusal bağın güçlenmesi
(1993-ÖYS)
9.
Gerçeklerin durmadan değiştiği, değişmeyen
toplumsal düzen ve düzenlemelerden söz edile-
meyeceği bir dünyada yaşıyoruz. Kurumlan,
kuralları, inanç ve kanılan kutsal, dokunulmaz ve
değişmez şeyler saymak artık mümkün değildir.
Bu nedenle toplumda tek değişmez kural, her
yurttaşı eğitmek ve onların yaşamın her yönünü
özgürce tartışabilecekleri bir ortam sağlamak
olmalıdır.
Buna göre, günümüz toplumunun gerektirdiği
niteliklerde insanlar yetiştirebilmek için, Ata-
türWün aşağıdaki sözlerinden hangisinin top-
lumda ilke olarak benimsenip uygulanması
gerekir?
A) Yurtta sulh, cihanda sulh.
B) Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür.
C) Denebilir ki, hiçbir Şeye muhtaç değiliz, yal-
nız tek bir şeye çok İhtiyacımız var: Çalışkan
olmak.
D) Cumhuriyet, fikri hür, vicdanı hür, İrfanı hür
nesiller ister.
E) Hayatta en hakiki mürşit ilimdir,
(1993-ÖYS)
Toplumsal yapıda yer alan kurumlardan birindeki
değişme, bu kurumla diğer kurumlar arasındaki
uyumu bozar. Bu uyumsuzluk diğer kurumların
değişmeye ayak uydurmasıyla giderilir. Böylelik-
le toplumsal yapıda sağlanan uyum, kurumlar-
dan birinin değişmesiyle tekrar bozulur ve ben-
zer süreçten geçilerek yeniden sağlanır. Bu
durum zaman içinde böylece sürer gider.
Bu açıklamada, toplumsal yapının hangi özel-
liği üzerinde durulmaktadır?
A) Bir kurumdaki değişmenin, başka kurumlar-
ca engellenmesi
B) Bazı temel niteliklerinin değişmeye kapalı
olması
C) Toplum geliştikçe değişme hızının azalması
D) Değişmeyi, sürekli olarak aynı kurumun baş-
latması
E) Dengeyi sağlamaya yönelik bir iç dinamiğe
sahip olması
(1992-ÖYS)
Toplumsal Değişme, Toplumsal Gelişme
"Toplumsal ilerleme" kavramı, ilerleme sözcü-
ğünden dolayı "daha iyiye gidiş” anlamını içer-
mektedir. Bu yüzden toplumsal değişme, "top-
lumsal ilerleme” olarak adlandırılmamalıdır.
Bu yargı Durkheim'in sosyolojik araştırmalar-
la ilgili hangi ilkesine uygun düşmektedir?
A) Toplumsal bir olayın nedeni, yine bir toplum-
sal olayda argnmalldır.
B) Bir toplumsal olayın normal olup olmadığını
anlamak için genel Olup Olmadığına bakılma-
ildir.
C) Toplumsal olaylar incelenirken bu olayların
6.
edecekleri ya da tohumluk olarak kökü üzerinde
bıraktıkları yabanıl bitkileri otoburlardan koru-
mak zorundaydılar. Bu amaçla, otobur yaban
sürülerini topluca bir yerde beslemeye başladı-
tar. Böyle bir uygulama, onlara, bu hayvanlardan
yararlanma olanağı da sağladı.
Bu parçada, tarım öncesi topluluklarda aşa-
ğldakilerden hangisine geçiş süreci anlatıl-
maktadır?
A) Üretimde alet kullanımına
B) Avcılık ve toplayıcılığa
C) Takas yoluyla ürün değişimine
D) Hayvanların evcilleştirilmesine
E) Yeteneğe dayalı işbölümüne
(1996-ÖYS)
Otomobil icat edildikten sonra trafik akışını sağ-
layacak yeterli genişlikte yollar yapılmasaydı,
otomobil yaya ilişkisini düzenleyecek kurallar
konmasaydı belki de otomobil insanlar tarafın-
dan kabul görmeyecek, bu denli yaygınlaşmaya-
caktl.
Buna göre, teknolojik gelişmelerin kabul gör-
mesi aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?
A) Çevrenin ve kötü yaşamın yeniliklerle uyumlu
hale getirilmesine
B) Sorun yaratabilecek teknolojik değişmelerin
engellenmesine
C) Çevrenin düzenlenmesinde ekonomik ola-
naklardan yararlanılmasına
D) Değişmeye neden olan etkenlerin açıklanma-
sına
E) Sorunların çözümünde önceki deneyimler-
den yararlanılmasına
(1995-ÖYS)
D)
E)
değişmeyen yönleri üzerinde durulmalıdır.
Her türlü toplumsal Olayın kökeni demografik
Olaylarda aranmalıdır.
Toplumsal olaylar değer yargılarından sıyrıla-
rak incelenmelidir.
(1992-ÖYS)
12.
YGS - LYS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Hoşgörüsüzlük ve saldırganlığın egemen olduğu
çevrelere ileri teknolojinin sokulması tehlikeli ola-
bilir.
Burada sözü edilen sakıncayı ortadan kaldır-
mak için aşağıdakilerden hangisinin qn_uygun
yol olmasıtheklenir?
A) Geri kalmış toplumlarda teknoloji kullanımı-
nın ileri toplumların denetimine verilmesi
B) Her toplumun kendi kul-
lanması, dışarıdan teknoloji almaması
C) Teknik eğitimden vazgeçilerek insanı ahlâken
yüceltecek bir eğitime ağırlık verilmesi
D) Teknolojik gelişmenin toplumsal değerlerdeki
değişme hızına uyacak ölçüde yavaşlatılması
E) Teknik bilgi ila birlikte insana saygının öğretil-
meşine önem verilmesi
(1991-ÖYS)
257
256
