Bölüm 5
ÖSS SORULARI
l. Bir bilim adamı, buluşuyla ilgili olarak "Başka-
lannın otobana dönüştürebilecekleri bir patika
açtım.” diyor.
Bilim adamı bu sözüyle, aşağıdakilerden han-
gişini benimsediğini gösterir?
A) Bilimin birikimli olarak ilerlediğini
B) Bilimsel çalışmanın kişiye özgü uğraş oldu-
ğunu
C) Bilimsel çalışmanın, başkalarını düşünerek
yapılması gerektiğine
D) Bilimsel çalışmanın sistemli olması gerektiği-
E) Bilimin teknolojiyle yakından ilişkili olduğunu
(2008-öss sos-1)
Filozof, bir temele oturtulmuş ama Sonuna kadar
geliştirilmemiş bir düşünceden işe başlar ve bu
düşünce üzerine çalışmaya devam ederse, bu
Işığın ilk kıvılcımlarını borçlu olduğu düşünürün
ulaştığı yerden daha ileri giden
Bu parça aşağıdaki yargılardan hangisini
destekler?
A) Filozof, işine önyargısız ve eskimiş genelle-
melerden arınarak başlamalıdın
B) Filozof, felsefi soruşturmaya başlarken, soru-
labilecek tüm sorulan öncelikle kendisine
sormalıdır.
C) Filozof, yaşadığı çağın ele alınmamış temel
sorunlarından yola çıkmalıdır.
D) Felsefe etkinliği, filozofların kendi aralarında-
ki tartışmalarla gelişir.
3.
İnsanların düşünce ve görüşlerini serbestçe ifa-
de etmesi, doğruların ve gerçeklerin ortaya çık-
maşına ve kavranmasına katkıda bulunur. Bir
5.
6.
Thales'e göre evrendeki her şey tek bir ana
maddeden türemiştir. Anaksimenes ve Anaksi-
mandros, Thales'in bu görüşünü paylaşmakla
birlikte, ana maddenin niteliği konusunda onun-
kinden çok farklı görüşler ortaya atmışlardır.
Burada asıl önemli olan, Anaksimenes ve Anak-
simandros'un Thales'in savını herhangi bir otori-
teye ters düştüğü gerekçesiyle reddetmek yeri-
ne, mantık ve deneyimlere aykırı olduğunu gös-
tererek çürütmeye çalışmalarıdır. Bu tavır o
dönem için çok yenidir. Çünkü o güne kadar,
evrenle ilgili her şey doğaüstü güçlere bağlana-
rak inanç konusu kabul edilmiş ve hiçbir zaman
tartışılmamıştır.
Bu parçaya göre, Anaksimenes ve Anaksi-
mandros aşağıdakilerden hangisine Öncülük
etmişlerdir?
A) Akılcı gerekçelere ve olgulara dayalı eleştiriye
3) Deneysel yöntemle yapılan araştırmalara
C) Bilgiye değer veren toplum düzeni arayışlarına
D) Devlet otoritesine karşı çıkan görüşlere
E) Meslektaşlar arasında dayanışmaya
(1999-ösş)
Günümüzün bilim adamları, genellikle bilimin en
son ürünleriyle ilgilenirler; bugün yararını yitirmiş
birçok bilimsel buluşu önemsemezler. Oysa bilim
tarihçisi, sadece en yeni ürünlerle değil, bunlar-
dan önceki bütün gelişmelerle de ilgilenir. Bilimin
son ürünleri bir ağacın taze rnewelerl gibidir.
Meyveler acil ihtiyacımızı karşılar; ama ağaç
olmaksızın meyveler de varlık bulamaz. Bilim
tarihçisi, bilgi ağacını kökleriyle ve dallarıyla
bütün olarak bilmek ister. Bugünün meyvelerini
takdir eder; ama geçmişin ve geleceğin meyve-
lerini de ihmal etmez.
Bu parçaya göre, bilim tarihinin tgmgl_amacı
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bilimsel çalışma alanlarını, içinde bulunduğu
koşullar çerçevesinde değerlendirmek
B) Bilimsel buluşların çeşitli alanlardaki etkilerini
karşılaştırmak
C) Bilimsel anlayışın doğuşunu ve gelişme
sürecini incelemek
D) Bilimsel çalışmaların içinde bulunduğu koşul-
lan iyileştirerek bilimsel gelişmeleri hızlandır-
E) Bilimsel anlayışın dışında kalan konulan
belirleyerek ayıklamak
(1999-ÖSS İPTAL)
7.
8.
2.
E) Filozoflar felsefi düşünce birikiminden besle-
nir ve bu birikime katkıda bulunur.
(2001 -ÖSS)
44
düşünürün dediği gibi, düşüncelerin savunulma-
sından gerçekler doğar.
Aşağıdaki yargılardan hangisi bu görüşü deş-
tekler?
A) Devletin ekonomik alana müdahalesinin
azaldığı, bireylerin özgürce ekonomik giri-
şimde bulunduğu dönemlerde toplumsal
refah yükselmiştir.
B) Bilim ve felsefedeki başlıca ilerlemeler,
düşünce Ve inanç özgürlüğünün olduğu
dönemlerde ve ülkelerde gerçekleşmiştir.
C) Bireyin yeteneklerini özgürce geliştirdiği eği-
tim ortamlarında, dünyada iz bırakan sanat-
çılar yetişmiştir.
D) Bireylerin yurttaş olarak haklarının korundu-
ğu toplumlarda Oluşan güven Ortamı, inşan-
lann daha üretken olmasını sağlamıştır.
E) Çeşitli düşünce ve görüşlerin bir arada yaşa-
maşı, ilk önce, değişik kültürlerle iletişim ola-
nağl bulan toplumlarda görülmüştür.
(2000-ösş)
4.
Felsefenin İnsana ve topluma yaptığı katkıları
göremeyen kişiler, Onun boş ve gereksiz bir
uğraş olduğunu İleri Sürmektedirler. Oysa, inşan
yaşamındaki rolü kolayca gözlenen telefon, bil-
gişayar veya televizyon gibi nesnelerin üretimin-
de felsefenin doğrudan katkısı olmasa da değer
ve düşüncelerin üretimindeki katkısı yadsına-
maz. Ancak, değer ve düşüncelerin inşan yaşa-
mındaki yansımaları yalnızca dolaylı olarak göz-
lenebilir.
Bu parçaya dayanarak felsefe ile ilgili aşağı-
daki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Günlük yaşam üzerindeki etkisini görmek
güçtür.
B) Ürettiği düşünceler arasında tutarsızlıklar
bulunabilir.
C) Ortaya koyduğu idealler konusunda bireyle-
rin uzlaşması zordur.
D) Her toplumu farklı biçimlerde etkiler.
E) Sorguladığı kavramlar zamanla değişir.
(2000-ösş)
YGS - LYS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ -
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Filozof-Toplum
Bir felsefe tarihçisine göre,
— Epiküros'un acı yokluğunu en yüksek haz
olarak belirlemesi, onun uzun yıllar damla
hastalığının getirdiği acılarla boğuşmak
zorunda kalmasıyla;
— Platon'un demokrasi karşıtı eğilimleri, hocası
Sokrates'in Atina demokrasisi tarafından
ölüme mahkûm edilmesi karşısında duyduğu
kızgınlıkla açıklanabilir.
Felsefe tarihçisinin bu yaklaşımının temelin-
de aşağıdaki görüşlerden hangisi vardır?
A) Düşünür, çevresindeki olayların etkisinden
arındıkça yetkinleşir.
B) Aynı çağda yaşayan düşünürlerin görüşleri
arasında paralellik vardır.
C) Düşünürler ele alacakları konulan, yakın çev-
relerinin yönlendirmesiyle seçerler.
D) Bir düşünürün öğretisini açıklamak için,
yaşadığı çağda egemen olan görüşleri bil-
mek gerekir.
E) Bir düşünürün kişisel birikimleri ve yaşantıla-
n onun düşünce sistemini etkiler.
(1999-ÖŞS İPTAL)
Felsefe ilk kez Batı Anadolu'nun zengin liman
kentlerinde ortaya çıkmıştır. Doğudan gelen ker-
van yollarının sonunda bulunan bu kentler, deniz
ticaretinin de merkezini oluşturmaktaydı. Ticari
ilişkilerde sadece mallar değiş tokuş edilmez, bu
malların üretiminde kullanılan bilgi, görüş ve tek-
nikler de öğrenilirdi. İşte bu alışveriş Batı Anado-
lu'nun liman kentlerinde yaşayanların dünyayı
tanıma, dolayısıyla eski düşüncelerinden kuşku
duyma ve bunların yerine yeni bilgi ve birikimle-
rine uygun bir düşünce sistemi oluşturma yönün-
de büyük bir atılım yapmasını sağlamıştır.
Bu parçada, felsefenin doğuşu aşağıdakiler-
den hangisine bağlanmıştır?
A) Çeşitli uygarlıkların bilgi birik inden yararla-
nıldlğl bir refah ortamının Ol maşına
B) Ticaret yoluyla zenginleşen toplumlarda
sanatçı ve düşünürlere yönetimde önemli
görevler verilmesine
C) Toplumda kültürel etkileşim yoğunlaştıkça
eğitime verilen önemin de artmasına
D) Üretim tekniklerinin gelişmesi sonucu ulaşım
araçlarının çeşitlenmesine
E) Ticaretin geliştirdiği girişimci kişiliğin yaşam
tarzına da yansımasına
(1999-ÖSS İPTAL)
45
