5. BÖLÜM: İŞÇİ PROBLEMLERİ
5. MODEL I İŞE BAŞLAYANLAR - İŞTEN AYRILANLAR
- 10,00
10.00 - 10,30
10.30-11.30
11.30 - 12.00
12.00 - 13.00
- 15,00
15.00 - 15,30
15.30 - 16.30
ÖRNEKLER
Bir işin tamamını,
• Akif tek başına 4 saatte
Cengiz tek başına 6 saatte
Ersin tek başına 12 saatte
bitirebilmektedir.
Üçü beraber işe başladıktan 1 saat sonra Ersin işi bırakıyor.
Akif ve Cengiz birlikte 1 saat daha çalıştıktan sonra ise Cengiz
işi bırakıyor.
İşin en son kalan kısmını tek başına Akif tamamladığına
göre, bu İş toplam kaç saatte bitmiştir?
Açıklamalı Çözüm:
Neler verilmiş?
• Akif, Cengiz ve Ersin'in bir işin tamamını tek başlarına yapabilme
süreleri
• Üçünün beraber işe başladığı, bir müddet sonra Ersin'in, sonra-
sında ise Cengiz'in işten ayrıldığı
Ne İsteniyor?
• İşin tamamı kaç saatte bitmiştir?
İlk önce, her bir kişinin 1 saatte bu işin ne kadarını yapabildiklerini
bulalım:
Akif 1 saatte bu işin —'ünü
Cengiz 1 saatte bu işin —'sını
Ersin 1 saatte bu işin —
12
bitirebilir. Kuracağ mız denklemi
iyi anlamak için tekrar edelim: İlk
Önce üçü beraber 1 saat çalışıyor-
lar, daha sonra Akif İle Cengiz I
saat daha çalışıyorlar. En son işin
kalan kısmını Akif tek baş na çalı-
şarak bitiriyor.
Bir iş yerinde çalışan işçilerin her birinin iş yapabilme kapasi-
teleri birbirine eşittir. Sabah saat 09.00'da üretimin başladığı
ve Öğleden sonra saat 16,30'da üretimin sona erdiği bu İş ye-
rinin çalışma programı ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir.
Sabah 09.00'da 4 işçi ile üretim başlıyor ve işçiler her 1
saat çalışmanın ardından yarım saat mola veriyor.
Saat 13.00 ile 14.00 arası öğle molası veriliyor ve bu ara
dahil hiçbir molada üretim yapılmıyor.
Her mola bitiminde 2 işçi daha işe başlıyor ve gün boyun-
ca molalar hariç çalışmaya devam ediyor.
Bu İş yerinde çalışan bir işçi I saat çalışma sonucun-
da 5 parça ürün üretebildiğine göre, iş yerinin çalışma
programına uyarak 1 günde toplam kaç parça ürün üre-
timi yapılabilir?
Açıklamalı Çözüm:
Neler verilmiş?
Tüm işçiler eşit kapasite ile çalışıyor.
Sabah 09.00'da üretim başlıyor ve saat 16.30'da sona eriyor.
Üretim 4 işçi ile başlıyor ve her mola bitiminde iki işçi daha işe
başlıyor,
Her bir saat çalışmanın ardından yarım saat mola veriliyor.
13.00 - 14.00 saatleri arası üretim yok.
Bir işçi 1 saatte 5 parça ürün üretebiliyor.
Ne isteniyor?
• 1 günde iş yerinde kaç parça ürün üretilebilir?
Öğrenciye, uzun cümleli sorular genellikle ürkütücü gelir. Ancak, bu
tip sorular temel anlamda daha kolaydır, Verilenler güzel bir şekilde
düzenlenirse çözüme kolaylıkla ulaşılacaktır.
Peki nereden başlamak lazım? İş yerinin çalışma ve mola saatlerini
yazarak başlayabiliriz.
DÜŞÜNELİM
Neden 1 saatte yaptığı işi
buluyoruz?
Çünkü, bir kişinin 1 saatte
yapabildiği işi bilirsek, 2 ile
çarparak 2 saatte yaptığı işi
bulabiliriz.
4
Akif'in
en son
t saat daha
çalışarak yaptığı
iş miktarı
13.00
- 14.00
4
6
12
4
6
çalışma
mola (üretim yok)
çalışma
mola (üretim yok)
çalışma
ÖĞLE ARASI (üretim yok)
çalışma
mola (üretim yok)
çalışma
Üçünün beraber
1 saatte yaptıkları
iş miktarı
Akif ile Cengiz'in
1 saat daha
çalışarak yaptığı
iş miktarı
denklemi çözüldüğünde t — bulunur,
Bize, işin tamamının kaç saatte bittiği soruluyordu.
O hâlde, cevap I + I
saat olacaktır,
Gerisi çok olay. Bu saat dilimlerinden sadece üretim yapılan saatleri
ve bu saat dilimlerinde yapılan üretim adetlerini yazalım:
- 10,00 (4 işçi) 4 x 5 - 20 parça ürün
10.30 - 11 (6 işçi) 6 x 5 : 30 parça ürün
12.00 - 13.00 (8 işçi) 40 parça ürün
14.00—15.00 (10 işçi) 10 x 5: 50 parça ürün
15.30—16.30 (12 işçi) +12 x 5 z 60 parça ürün
200 parça ürün
O hâlde, 1 günde iş yerinde toplam 200 parça ürün üretilebilir.
