6. BÖLÜM: HAREKET PROBLEMLERİ
6. MODEL I YOL- ZAMAN GRAFİĞİ OLUŞTURMA/ YORUMLAMA
ÖRNEKLER
I.
Pastane
Okul
50 m
150 m
Zülal, yukarıdaki şekilde gösterilen evinden çıkıp sabit hızla
ve doğrusal bir yol boyunca yürüyerek okuluna ulaşıyor.
Zülal'in bu hareketi boyunca, şekildeki pastaneye olan
uzaklığının zamana göre değişimini gösteren grafiği çiziniz?
Açıklamalı Çözüm:
Neler verilmiş?
Ev ile okul arasında yürüyen bir kişi
• Ev, okul ve pastanenin birbirlerine göre konumu
Ne İsteniyor?
Hareket boyunca, Zülal'in pastaneye Olan uzaklığının zamana
göre değişimini gösteren grafik.
Grafiği çizebilmek için, Zülal'in bu hareketini zihnimizde canlandıra-
im: Zülal evden çıktı ve okula doğru yürüyor. Bazı anlar Zülal'i durdu-
ralım ve durduğu noktanın pastaneye olan uzaklığına bakalım:
A ve B noktaları arasındaki doğrusal yol üzerinde Adan
50 m uzaklıkta m, ve ml'den 150 m uzaklıkta ise m2 market-
leri bulunmaktadır.
Buna göre, A'dan B'ye doğru sabit hızla yol alan bir ki-
Şİnİn mı ve marketlerine Olan uzaklıkları toplamının
zamana göre değişimini gösteren grafiği çiziniz.
Açıklamalı Çözüm:
Neler verilmiş?
• Marketler arası uzaklık ile 1 , marketin Aya olan uzaklığı
• Sabit hızla hareket eden bir kişi
Ne İsteniyor?
• m, ve m2'ye olan uzaklıklar toplamının zamana göre değişimini
gösteren grafik
50 m
150 m
Pastane
Ev
Okul
başlayarak git gide AZALACAK ve belli
GAKTIR:
Uzaklık
Şimdi, Zülal'in pastane-
ye olan uzaklığını göste-
ren kırmızı çizgilere dik-
katle bakalım: Çizgiler
git gide kısalıyor ve
O noktasında en kısa
uzaklığa ulaşıp sonra-
sında git gide uzamaya
başlıyor. O hâlde bizim
çizmemiz gereken gra-
fık, belli bir uzaklıktan
bir noktadan sonra ARTA-
DÜŞÜNELİM
Bu kişinin hareketini üç aşamada İncelemeliyiz:
l, aşama: A İle mı arasındaki durum
2, aşama: mı ile rn2 arasındaki durum
3 aşama: mz'den sonraki durum
1. aşamada; A noktası ile mı arasında iken bir kişinin A noktasına
olan uzaklığına x diyelim bu durumda bu kişinin mı marketine olan
uzaklığı 50 — x, m2 marketine olan uzaklığı ise 200 — x olacaktır,
Uzaklıklar toplamı: 200 — 2x
2. aşamada; yani m, ile m.2 arasında iken bu kişinin m,'e olan uzaklı-
ğına y diyelim, bu durumda m2'ye olan uzaklığı 150 — y olur.
Uzaklıklar toplamı: 150
3, aşamada; yani m2'den sonraki durumda, bu kişinin m2'ye Olan
uzaklığına z diyelim, mı'e olan uzaklığı 150 + z olur.
Uzaklıklar toplamı: 150 * 2z
l, aşama
200 - 2x
200'den başla-
yıp azalan bir
grafik
Uzaklık
200
2. aşama
150
150'de bir süre
sabit giden
grafik
Grafik neden doğrusal oldu?
Zülal, SABİT hızla hareket
ettiği için, grafik eğri değil
doğrusal Oldu,
Zaman
3, aşama
150 + 2z
150'den sonra
artan bir grafik
Zaman