2. Bölüm
/ GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ
A. GENETİK ŞİFRE
E) III -II ı
İnsanlar yaşamlarında bilgi alış verişinde harflerden oluşan kelimeleri kullanır.
Hücreler de benzer bir biçimde iletişim için şifreleri kullanır. DNA'da bulunan
dört çeşit nükleotit (A, G, C, T) farklı şekillerde dizilerek 20 çeşit amino asiti
kodlayan şifreleri meydana getirir.
DNA'daki dört çeşit nükleotit üçlü kombinasyonlar ile şifre oluşturur. Bu neden-
le DNA'da 43 64 çeşit şifre bulunur.
DNA'da bulunan ve bir amino asiti şifreleyen üçlü nükleotit dizilerinden her bi-
rine genetik şifre ya da genetik kod adı verilir.
Bazı istisnalar olmasına rağmen genetik şifre evrenseldir. Örneğin
DNA'daki GGC genetik kodu, genetik şifresi incelenen tüm canlılarda prolin
amino asitini şifreler.
Protein sentezi sırasında DNA'daki genetik şifreler transkripsiyon olayı ile
mRNA'ya aktarılır. Genetik şifreye göre üretilen mRNA'daki üçlü nükleotit gru-
buna kodon adı verilir. DNA'daki şifrenin mRNA'ya aktarılması aşağıda göste-
33.
a-
Örnek Sorular
DNA molekülüne ait olan,
nükleotit,
II. genetik şifre,
III. gen
birimlerinin küçükten büyüğe doğru sırala-
nış aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
A)l-ıı -
C) II -ı- III
D) II - III -ı
rilmiştir.
Genetik
Bir bilim insanı, "Bakterilerde mutasyona ne-
den olan bir kimyasal madde, insanda da mu-
tasyona neden olur." hipotezini kuruyor.
Buna göre,
DNA zinciri
A
(Anlamlı zincir)
Transkripsiyon
mRNA
şifrel
c
G
Kodonı
Genetik
şifre2
Kodon2
A
Genetik
şifre3
G
Genetik
şifre4
Kodon4
III.
G
c
G
G
c
U
bakteri DNA'sını oluşturan birim molekül-
lerin insanınki ile aynı olması,
bakteri ve inşan DNA'sında bulunan gen
sayısının aynı olması,
bakteri DNA'sının kendini eşleme hızı ile
inşan DNA'sının kendini eşleme hızının
aynı olması
Kodon3
koşullarından hangilerinin kanıtlanması bu
hipotezin doğru olduğunu destekler?
A) Yalnız I
B) Yalnız II C) Yalnız III
mRNA molekülünde 64 çeşit kodon bulunur. Aşağıdaki tabloda bu kodonlar ile
şifrelediği amino asitler gösterilmiştir.
İkinci harf
Fenilalanin UCU
r:
UGU
UGC
UGA
UGG
CGU
CGC
CGA
CGG
AGU
AGC
AGA
GGU
GGC
GGA
GGG
D) I ve III
Genetik şifreyle ilgili,
E) ve III
(2012 - YGS)
UI.JU
UUC
UUA
UI.JG
CUU
CUC
CUA
CUG
AUU
AUC
A AUA
AUG
GUU
GUC
GUA
GUG
Lösin
Lösin
İsolosin
Metionin;
Başlatma
kodonu
Valin
UCC
Serin
UCA
UCG
ccu
CCC
CCA
CCG
ACU
ACC
ACA
ACG
GCU
GCC
GCA
GCG
Prolin
Treonin
Alanin
UAU
(JAC
(JAG
CAU
CAC
CAA
CAG
AAU
AAC
AAA
AAG
GAU
GAC
GAA
GAG
Tirozin
Stop kodonu
Stop kodonu
Histidin
Glutamin
Asparjin
Lizin
Aspartik
asit
Glutamik
asit
Sistein
Stop kodonu
Triptofan
Arjinin
Serin
Arjinin
Glisin
c
c
c
III.
Bazı istisnaları olmasına karşın genetik
kodun evrensel olduğu kabul edilir.
Bir canlıdaki bir kodon, o canlıda birden
fazla amino asidi şifreleyebilir.
Kural olarak bir canlıdaki genlerin başla-
ma kodonlan aynıdır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III C) ı veıı
D) I ve III
30
D
31
B
Genetik kodon sözlÜğÜ
E) ı, II ve III
(2017 - LYS)
32
243
