BöLüM
Bir inşanın yaşamını sürdürebilmesi, her şeyden Önce İç ortamının deği-
Şen çevre koşullarına karşın değişmez tutulmasına bağlıdır. Hornaoştaşi olarak
adlandırılan bu prensip, organizmada dolaşım, solunum, boşaltım ve sindirim
sistemlerinin eş güdümlü çalışmasıyla sağlanır. Ancak bu sistemlerin bu amaç
doğrultusunda çalışmaları sırasında karşılıklı uyum ve işbirliği gerekir. İşte bu
koordinasyonu düzenleyici sistemler adını verdiğimiz sinir sistemi ve endokrin
sistem sağlar, Bu iki sistem gerek iç ortamdaki gerekse canlının dışındaki çev-
resel koşulların değişimlerine karşı çok sayıda düzenleyici yanıtları oluşturur.
Endokrin sistem, sinir sistemine göre iç ortamın kimyasal yapısındaki de-
ğişimlere karşı geç başlayan ancak uzun süren yanıtları veren sistemdir, En-
dokrin sistem doku ve organlar arası koordinasyonu hormon
adl verilen kim-
yasal maddelerle sağlar. Sistemin hormon salgılayan organlarına iç salgı bezi
(endokrin bez)
denir. Endokrin sistem düzenleme görevini büyük ölçüde sinir
sistemiyle birlikte yapar,
insanlarda endokrin bezler kanalsız bezler Olup salgıları Olan hormonları
doğrudan kana boşa tırlar. Hormonlar birer kimyasal uyaran Olup kanda belli
eşik değerde bulundukları sürece etkilerini devam ettirirler. Bu nedenlerden do-
layı sinir sistemine göre uyarılara yavaş cevap verir ancak etkileri uzun sürelidir,
Hormonların Kimyasal Yapısı
Hormonlar organik bileşiklerdir. Yapıları peptid (kalsitonin, parathormon),
protein (İnsülin, glukagon), amino asit türevi (tiroksin, adrenalin), steroit (teş-
tosteron, progesteron) ve glikoprotein (TSH, LH, FSH) gibi çok farklı şekillerde
olabilir, Hatta bitkilerde pürin bazları türevi olan hormonlar da vardır.
Hormonların Etki Mekanizması
Bir hormon kanla vücudun tüm dokularına yayılmasına karşın bu hormona,
çoğunlukla belli bir vücut bölgesindeki hücreler tepki verir. Bu hücrelere
hor-
monun hedef hücreleri denir. Örneğin, glukagon hormonunun hedef hücreleri
karaciğerde; ACTH hormonunun hedef hücreleri böbrek üstü bezinde bulunur.
Bununla birlikte vücudun bütün hücrelerini etkileyebilen hormonlar da vardır.
Örneğin; büyüme hormonu ve tiroksin hormonu vücudun genel metabolizması
üzerinde etkilidir,
Ö
RİN SİSTEM
Örnek Soru
Hormonlar, aşağıda verilen hangi kim-
yasal formda bulunmazlar?
A)
B)
C)
D)
E)
Steroit
protein
Fosfolipit
Glikoprotein
Amino asit türevi
Çözüm:
Steroİt, protein, glikoprotein ve ami-
no asit türevi hormonlar vardır. Ancak fosfoli-
pit formunda hormon yoktur.
Cevap C
39
