BÖLGELER
Yeraltı Kaynaklan
Başlıca yeraltı kaynaklan taşkömürü, bakır ve linyittir.
Sanayi
Sanayi tesisleri daha çok bölgenin Orta ve batl kesimlerinde toplanmıştır.
Demir-çelik, kâğıt ve orman ürünleri, şeker, sigara, çimento ve gıda sana-
yİşİ bölgede gelişen sanayi kollarıdır.
Ulaşım
Dağların doğu-batl doğrultuşunda kıyıya paralel uzanması, kıyı İle iç keşim-
ler arasında ulaşımı güçleştirmiştir. Orta Karadeniz Bölümü'nde dağların
alçak olması ve akarsu vadileriyle yarılması, bölümün İç kesimlerle
ulaşımını kolaylaştırmıştır. Buna bağlı olarak Samsun limanı bölgenin
büyük limanı durumuna gelmiştir.
Orta Ve Doğu Karadeniz kıyışl boyunca kara ulaşımı gelişmişken Batı
Karadeniz kıyı kesimlerinde gelişme göstermemiştir. Orta ve Batl
Karadeniz'in İç kesimlerle demiryolu bağlantısı vardır.
Doğu Karadeniz'i İç kesimlere ve Doğu Anadolu'ya bağlayan yollar, yüksek
sıradağları aşar. Bu keşimler arasında ulaşım Kalkanlı ve Kop gbİ geçitler-
den sağlanır.
Yerşekillerinin engebeli olması nedeniyle Doğu Karadeniz'e demiryolu
bağlantısı yoktur.
Bölgenin en Önemli limanları Samsun, Trabzon, Ereğli Ve Zonguldak'tadır.
Sinop limanı en büyük doğal liman olmasına karşın, iç kesimlerle bağlantı
yollarının gelişmemesi nedeniyle hinterlandı dardır.
B. BÖLGENİN BÖLÜMLERİ
Karadeniz Bölgesi üç bölüme ayrılır.
a. Doğu Karadeniz
b. Orta Karadeniz
c. Batı Karadeniz
a. Doğu Karadeniz Bölümü
Yerşekilleri
Doğu Karadeniz Bölümü, doğuda Gürcistan sınırı İle batıda Melet Çayı'nm
doğuşu arasında uzanır.
Bölümün yerşakillerinin genel Özelliği kıyınm hemen gerisinde başlayan ve
denize paralel uzanan yüksek sıradağlardır. İki kuşak halinde uzanan bu
dağlarm yükseltisi 4.000 metreye yaklaşır.
Coğraö'a I -2 Konu Anlatımlı İ Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
4ağ1thki grafiklerth Kara&nh Bö@esi'n-
deki bazı ekonomik etMnlİkIerİn, Türkiye
topkmmdaki paykn verilmişür.
% 100
% 83
111
% 100
% 67
BÖLGELER
Üzerinde buzul vadileri, gölleri ve çeşitli aşnım şekilleri olan bu dağların
batısında Giresun Dağlan, doğusunda Rize Dağlan yer alır. Bölümün en
yüksek tepesi, Rize Dağlan üzerindeki Kaçkar Dağı'dır (3932 m).
Birinci dağ sırasının güneyinde dar ve derin bir vadi içinde akan Çoruh
nehri ile Kelkit Çayı•run yukan mecraları yer alır.
Bölümün güleyinde İkinci dağ sırasını Oluşturan Çimen, Kop, Mescit ve
Yalnızçam dağlan uzanır.
Kyıya paralel uzanan bu yüksek dağ sıralan, kıyı İle İç kesimler arasındaki
"şunl güçleştirir. Ulaşım, vadilerden ve geçitlerden sağlanır.
Bu geçiüerü'l en thıemlüeri:
Trabzon'u Gümüşhane'ye bağlayan Kalkanlı (Zigana),
Bayburt'u Erzurum'a bağlayan Kop Geçidi.
Bu geçitler Karadeniz BÖümü İle Doğu Anadolu ve İran arasındaki
ulaşımı sağlar.
İklimi
Kıyıya uzarun dağ sıralan, deniz etkisinin İç kesimlere sokulmasını
Bu nedenle kıyı kesirthrle İç keşimler arasında farklı İklim
koşunan yaşanır.
Doğu Karadeniz kıyı kesimleri kışın Ilık, yazın serin geçer. Yıllık sıcaklık
71.
7-'ft
Yukarıdaki ekonomik etkinlikler sırasw-
la aşağıdakilerden hangisi Olabilir?
A) linyit, ormancMk,
B) Taşkömürü, fındık. bahk
C) Ormancılık, balık, fındık, mısır
D) Linyt. çay, keten,
E) demir. tütün, pirinç
ÇÖZÜM:
Taşkömûrû çaym fındğm %
bahğm % 67'si Karadeniz bölgesi'nden
elde edilir.
ÖRNEK SORU:
YANIT: B
Dağlarm kıyıya paralel uzanması nedeniyle
Karadeniz kıyılarında boyuna kıyı tipi Oluş-
muştur. Bu tip kıyılarda kW körfezlerin
az olması nedeniyle doğal liman pek yok-
Karadeniz kıyılarında yer alan aşağıdaki
limanlardan hangisinin oluşumu diğer-
farkl oldukça düşNtûr,
0 Şu Nü H TAZE K A
Grafik 5: Rize'de sıcekhk ve
yağışın aylara göre dağılış'
Grafik • 6: Trabzon'da sıcaklık
yağışm aylara göre dağıl'şl
'erinden farklıdır?
A) Hopa
C) Samsım
B) Trabzon
D) Zonguldak
E) Sinop
ÇÖZÜM:
Sinop limanı, doğal oluşumlu bir liman
olup, Karadeniz Bölgesi'nin tek doğal ü-
mam olma özelliğini taşır.
YANIT: E
Nem oramnm yüksek olması Ve enlem etkisine bağlı olarak yazın çok Işın-
mu. Kşın Doğu Anadolu kaynaklı soğuk hava kütleleri, Doğu Karadeniz
Dağları'nın kuzey yamaçlarından İnerken föri etkisi yaparak sıcaklıkların art-
masım sağlar. Öyle ki kışın sıcaküklar zaman zaman 20 'C'yi geçer.
Doğu Karadeniz Dağları'nın kıyıya bakan yamaçtan her mevsim yağış alır.
Özellikle Rize-Hopa arası kıyı kuşağı Türkiye'de en fazla yağış alan kesim-
Her mevsim bol yağış alan bölümde en fazla yağış sonbaharda olurken, İlk-
baharda yağış miktarında nispi azalma görülür (Grafik-5 ve 6).
Doğu Karadeniz Bölümü'nün İç kesimleri, deniz etkisine uzak Olduğu
için karasal İklim koşulları yaşamr. Bu kesimlerde yazları daha sıcak ve
yağış miktarı daha azdır. Kışlan ise soğuk ve kar yağışlıdır.
ÖRNEK SORU:
Trabzon, Doğu Karadeniz kıyılarındaki dl-
ğer kentlere göre işlek bir limana sahiptir.
Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle
A) Korunaklı bir limana sahip olmasıyla
B) İç kesimlerle ulaşımın kolay olmasıyla
C) Şelf alanının dar olmasıyla
D) Nüfusun daha fazla olmasıyla
E) Kuzey rüzgârlarına kapalı olmasıyla
ÇöZüM:
Trabzon İç kesimlerle bağlantısı bulunan
bir liman kentidir, Bu durum limanın İşlek
olmasında etkili olmuştur.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Doğu Karadeniz kıyılarınm Orta Kara•
deniz kıyılarına göre daha fazla yağış
alması, bölümün,
l. dağların uzanışının rüzgâr yönüne dik
II. ortalama yükseltinin daha fazla Olması,
III. kıta sahanhğımn daha dar olması,
IV. yükseltinin, hemen gerişinde
başlaması
Özelliklerinden hangileriyle açıklana.
maz?
A) Yalmz II
B) yalnız 111 C) lvell
D) ivelV
E) 111 velV
ÇÖZÜM:
Kıta sahanlığının dar yada geniş olması
kıyıların yağış alma durumunu etkilemez
YANIT: E
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım" / Soru Earıkesy
