BÖLGELER
Ulaşım
Bölgenin yeteri kadar gelişememesinin başlıca nedenlerinden biri yerşekil-
lerinin dağlık olması nedeniyle ulaşım yollarının gelişmemesidir.
Erzurum'la Trabzon arasında ulaşım Kop ve Kalkanlı geçitlerinden sağlan-
maktadır. Bölgede son yıllarda modern yol yapımına önem verilmiştir.
Avrupa-İran transit yolu bölgeden geçmektedir.
Malatya, Erzurum, Van ve Kars illerinde havaalanları vardır.
B. BÖLGENİN BÖLÜMLERİ
Doğu Anadolu Bölgesi, doğal, beşeri ve ekonomik özellikler bakımından
dört bölüme ayrılır.
a. Yukarı Fırat Bölümü
b. Erzurum-Karş Bölümü
c. Yukarı Murat.Van Bölümü
d. Hakkari Bölümü
a. Yukarı Fırat Bölümü
Yukarı Fırat Bölümü, Doğu Anadolu Bölgesi'nin en büyük bölümüdür.
Doğu Anadolu Bölgesi'ni batı yansını kaplayan bölüm, Fırat Nehri'nin yu-
kan havzasının büyük bir bölümünü kapsar,
Yerşekillerj
Bölümde yerşekllleri oldukça dağlıktır. Güneyinde Güneydoğu Toroslar
(Nurhak, Malatya, Aydınlık, Genç, Muş dağları), kuzeyinde Mercan Dağ-
lan yer alır.
Dağlar arasında Elbistan, Malatya, Elazığ ve Muş ovaları yer alır.
İklimi
Bölgenin diğer bölürnlerine göre İklimi daha Ihmandır. Yazlar sıcak ve kurak,
kışlar soğuk geçer. En fazla yağış ilkbahar mevsiminde düşer (Grafik-46 ve 40.
ıımıııı
15
ŞVNMHTAEZKA
Grafik 'da sıcaklık
ve yağışın aylara göre dağılış'
Coğrafya 1-2 Konu I Soru Bankası
oşVNMHTAEEKA
Grafik - 47: Erzincan 'da sıcaklık
ve yağışm aylara göre dağıl'*
ORNEK SORU:
Doğu Anadolu Bölgesi'nde aşağıdaki
madenlerden hangisi üretilmez?
A) Boksit B) Demir
C) Krom
D) Linyü E) Kayatuzu
ÇÖZÜM:
Doğu Anadolu Bölgesi'nde boksit üretimi
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki yerleşmelerden hangisinde,
elektrik santrallerine dayalı hava kirlili-
ğlnln daha fazla olması beklenir?
A) Keban B) Elbistan , C) Sarayköy
D) Manavgat E) Ambarlı
ÇÖZÜM:
Elbistan elektrik sanfralinin enerji kar
nağr linyMr. Linyit kullanm aünosferdeki
karbondioksit miktarının armasına
YANIT: B
BÖLGELER
Bitki Örtüsü
Bölümde yaz kuraklığı nedeniyle bozkırlar hâkimdir. Toroslarda ve Mercan
Dağlarında tahrip edilmesi seyrekleşmiş meşe ormanları yer
Yeraltı ve Yerüstü Sulan
Fırat ve konan Olan Murat ve Karasu bölümün en Önemli akarsularıdır.
Bölümde Fırat üzerinde Keban Ve Karakaya barajları yer alır.
Bölümün tek gölü Hazar'dır.
Bölüm yeralt şu kaynaklan, kaplıca ve şifalı sular bakımından da zengindir.
Nüfus ve Yerleşme Özellikleri
Yukan Fırat Mlümû, Doğu Anadolu Bölgesi'nin diğer bölümlerine göre
daha çok nühxslannuştır. Nüfusun büyük çoğunluğu ova ve havzalarda
Bölümün başlıca kentleri, Malatya, Erzincan, Tunceli, Bingöl ve Bitlis'tir.
Malatya, bölümün ve bölgenin çok nüfuslanmış ve en büyük tarım,
ticaret ve sanayi kentidir. Kent, Karadeniz. Akdeniz, İç Anadolu, Doğu ve
Güneydoğu Anadolu'yu birbirine bağlayan Önemli ulaşım yollarınm kavşak
Afşin, Elbistan, Divriği bölümün diğer önemli yerleşim merkezleridir.
Tanm ve Hayvancılık
Tarım, bölümdeki en Önemli geçim kaynağıdır. Bölümde yetiştirilen başlıca
tarım ürünleri, buğday, arpa, şekerpancarı, tütün, pamuk ve üzümdür.
Yeraltl Zenginlikleri
Yukan Fırat Bölümü, Türkiye'nin maden bakımından en zengin bölümüdür.
Bölümde çıkarılan başhca madenler,
— Linyit (Afşin•EIbistan, Aşkale-Erzurum),
— Demir (Divriği, Hekimhan, Haşançelebi) ,
— Krom (Gl...dernan-palu),
Bakır (Maden-EIazığ),
Kurşun•çinko (Keban-EIaz1ğ) ,
Kayatuzu (Emincan).
Sanayi
Yukarı Fırat Bölümü, Doğu Anadolu Bölgesi'nde sanayinin en çok geliştiği
bölümdür. Bölümde gelişen başlıca sanayi kollan; dokuma, şeker, yem,
çimento, (Elazığ) fabrkaları İle demir (Divriği).
Bölümde Afşin-EIblstan termik santrali İle Keban ve Karakaya hidroelek-
trik santr"ri vardır.
ÖRNEK SORU:
Yukan Fırat Bölümü'nün Türkiye eko-
nomişine en büyük katkısı aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) Sanayi ve hizrnetler
B) Ticaret ulaşım
C) Turizm ve tarım
D) Hayvancılık ve ormancılık
E) Maden çıkarım ve enerji
ÇÖZÜM:
Yukan Fırat Bölümü, Türkiye'de en zengin
maden yataklarına sahip bölümdür.
Divriği, Malatya, Elazığ gibi yerlerde, başta
demir, bakır, krom, kurşun-çlnko, linyit gibi
madenler olmak üzere zengin maden
yataklanna sahiptir. Ayrıca bu kesimlerde
Karakaya ve Keban gibi barajlar üzerinde
kurulan hidroelektrik santralleri, Türkiye
elektrik enerjisi üretiminin Önemli bir kış-
mm karşılar.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Doğu Anadolu'da bakır, demir, kurşun ve
çinko gibi metalik maden çeşitliliği faz-
Bu durum, söz konuşu bölgenin aşağl•
daki Özelliklerinden hangisiyle açıkla-
nablllr?
A) Volkanik arazinin geniş yer kaplamasıy-
la
B) Organik tortul kayaçların bulunmasıyla
C) Yer şekilerin/n çok çeşitli olmasryla
D) Jeolojik süreçler İçinde, metamorfik
olayların yaşanmasıyla
E) Yüksekte kalmış düzlüklerin bulunma-
ÇÖZÜM:
Metalik madenlerin oluşumu volkan/k olay-
'arla ilgilidir.
YANIT: A
