BÖLGELER
Nüfus ve Yerleşme Ozellikleri
Dicle Bölümü'nde nüfus azdır. Nüfus daha çok Diyarbakır
kenar kesimlerinde ve Mardin-Mİdyat Eşiği'nin eteklerinde toplanmıştır.
Başlıca yerleşim merkezleri Diyarbakır, Batman, Siirt ve Mardin'dir.
Diyarbakır önemli bir ticaret ve kültür merkezidir.
Batman petrol çıkarımı ve petrol rafinerisiyle gelişme göstermiştir.
Mardin taş evleriyle tanınan Önemli bir yerleşim merkezidir.
Siirt, keçi tiftiğiyle dokunan hali, kilim ve battaniyeleriyle ünlüdür.
Bölümün diğer yerleşim merkezleri; Kızıltepe, Nusaybin, Silvan, Kur-
talan, Bismil, Mazıdağı, Silopi ve Cizre'dir.
Tarım ve Hayvancılık
Dicle Bölümü'nde tarım alanlarının dar olması ve kuraklık nedeniyle tarım-
şal üretim ve çeşitlilik fazla değildir.
Bölümde yetiştirilen başlıca tarım ürünleri; tahıl, mercimek, pamuk,
karpuz, tütün, çeltik ve antepfıstığıdır. Bölümde bağcılık da Önemli geçim
kaynaklarındandır,
Tarımsal üretimin düşük olması nedeniyle, hayvancılık başlıca geçim kay.
nağı olmuştur. Bozkırların yaygın olması nedeniyle daha çok küçükbaş
hayvancılık yapılmaktadır. Siirt ve Mardin çevresinde tiftik keçisi yetişti-
rilmektedir.
Yeraltı Zenginlikleri
Bölümün en önemli yeraltı kaynağı petroldür. Önemli petrol yatakları; Siirt,
Batman, Raman, Garzan ve Diyarbakır'da bulunur.
Diğer Önemli yeraltl kaynaklan;
— Fosfat ,
Doğalgaz (Mardin-ÇamurIu),
Linyit (Cizre, Silopi),
Asfaltit (Cizre, Silopi)
Sanayi
Bölümde sanayi yeteri kadar gelişmemiştir. Başlıca sanayi tesisleri;
— Batman'da petrol rafinerisi,
— Mardin-Maz1dağl'nda fosfat tesisleri,
— Mardin'de çimento fabrikası,
Diyarbakır'da dokuma Ve gıda endüstrisidir.
b. Orta Fırat Bölümü
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin batı kesimini Oluşturan bölüm, Fırat
Nehri'nin orta havzasını kapsar. Doğuda Karacadağ ile batıda Akdeniz
Bölgesi arasında yer alır.
Kuzeyinde Güneydoğu Torosların güney eteklerinin yer aldığı Doğu Ana-
dolu Bölgesi ve güneyinde Suriye İle komşudur.
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Gaziantep Yöresi'nde nüfus yoğunluğu
bölgenin diğer yörelerine göre daha faz-
Aşağıdakilerden hangisi bu durumun
nedenlerinden biri değildir?
A) Ticaretin gelişmiş ofrnası
B) Sanayi tesislerinin çeşm olması
C) İşlek yol kavşağında bulunmy
D) Turizm etkinliklerinin gelişmiş
E) Tanm gelirlerinin yüksek alınası
ÇÖZÜM:
Güantepte turizm etkinliklerinin gelişmiş
OM'ğu söylenemez.
ÖRNEK SORU:
YANIT: D
BÖLGELER
Yerşekilleri
Bölge genel olarak platolardan Oluşmaktadır. Kuzeyde. Mlürnün büyük bir
kısmını oluşturan platolardan, güneydeki ovalara doğru yükselti azalır.
Başhca platoları; Gaziantep, Şanlıurfa ve Adıyaman platolarıdır. Platoların
yüksekliği 500-IMO m arasında değişir. Bu platolar, Fırat Irmağı ve kollan
tarafindan derin vadilerle yarılmıştır.
Bölümün doğusunda kalkan şeklinde bir voüljk kütle Olan Karacadağ
alçak bir dağdır (1950 m).
Ovalar bölümün güney kesimlerinde toplanmıştır. Başlıca ovalan,
Alünbaşak, Ceylanpınar, Suruç ve Birecik'tir.
İklimi
Orta Fırat Bölüntünün bat kesirnleri Akdeniz İkliminin etkisi altındadır.
Bölünün Akdeniz'le arasında Önemli yükseltinh bulunmaması ve
grabeninin etkisiyle deniz etkisi
k*nlerde yazıy ve kıralar. Kşlar nşeten Ak geçer (Grafik-42).
Bölümün doğuşunda deniz etkisinin azalması nedeniyle karasal İklim
hMmdir. Bu kesimlerde kışlar daha soğuk geçer (Grafik-43).
Bölümün güneyindeki ovalar. Türkiye'nin en sıcak ve kurak alanlarıdır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde
GAP7n tamamlanması durumunda,
l. pamuk,
II. mısır,
III. buğday,
M mercimek
ürünlerinden hangilerinde bugünkü
üretime göre daha büyük artışlar olması
A)lvell
Bil ve ın C) ııveın
D) 11 ve1V
E)lllveıv
ÇÖZÜM:
GAP, bir suhma projesidir. Pamuk ve
mısırın suya olan ihtiyaçlan daha fazladır.
Buğday ve mercimek İse kuru Enm yön-
temiyle üretilir.
YANIT: A
ııııııııiqıı
ııızııııııu
O ş V N v HTAEEKA
Grafik -42.• Gaziantep
yağışın aylara göre dzğthşl
Bitki Örtüsü
ııvdıııııİiı
OşüNüHTAEEKA
Grafik • 43: Şanlıda • da
ve y-ağlşm aylara görg dağılış'
Bölümün genelinde bozkırlar hâkirndir. Bat kesimlerinde seyrek maki
toplulukları, kuzeyinde seyrek meşe ormanları görülür.
Yeraltı ve Yerüstü Sulan
en Önemli "rşulan Fırat ve onun kollan Olan Nizip Ve Göksu
Frat üzerinde birçok barŞ gölü yer alır. Bunlardan Atatürk Baraj Gölü,
Türkiye'nin en büyük baraj gölüdür. Hancağız, Karkamış ve Birecik diğer
Önemü barş göllerindendir.
71/1.
ÖRNEK SORU:
Güneydoğu Anadolu Bölgesrnin batısında
Akdeniz İkliminin etkileri görülürken,
doğuya doğru gidildikçe karasalllk artar.
Bu durum aşağıdakilerden hangisinin
göstergesidir?
A) Akdeniz'in etkisinin azaldığının
B) Bitki Örtüşünün gürleştiğinin
C) Yaz sıcaklık ortalamalanmn azaldığının
D) Yerşekillerinjn sadeleştiğinin
E) Kar yağışlarının azaldığının
çözü M:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin batışında
Akdeniz' In etkisi hissedildiğinden, Akdeniz
İkliml görülür. Doğuya doğru bu etkinin
azalması nedeniyle İklim karasallaşlr.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin aşağı.
daki Özelliklerinin hangisinde nem azh•
ğ'nm etkisi yoldur?
A) Ormanlarla kapn alan'ar Otamnln
oldukça az olmasında
B) Nüfusun daha çok akarsu vadilerinde
toplanmış olmasında
C) Tahıl ve mercimek üretiminin yaygın ol-
D) Kerpiç evlerin yaygın olmasında
E) Akarsu boylanmn uzun olmasında
çöZüM:
Akarsu boylarının uzun olması nem azlığı
İle değil, yerşeklİ koşullarıyla İlgilidir.
YANIT: E
Coğrawa I -2 Konu I Soru Bankası
