BÖLGELER
İç Anadolu
Bölgesi
Akdeniz
Bölgesi
Karadeniz Bölgesi
pa"ken
- Kals
BÖLGELER
doğu-batl doğrultusunda uzanan sıradağlar. dağlar arasında
çökme smucunda oluşan ova ve göner yer alır.
Bölgenin ortalarna yükseltisinin fazla olmasının nedeni III. ve IV. Jeolojik
zamallarda oluşan volkank faaliyetlerle kalın lav Örtüsünün yayılması
ve Alp Orojenezi İle şiddetli kıvrılmaya uğramasıdır.
Dağlan
Dağlar genel olarak doğu - batı doğrultuşunda üç sıra halinde uzanır.
Bölgenin kuzeyinde ilk dağ sırasında Kop, Çimen, palandöken, Kar-
gapazan, Allahuekber ve Yalmzçam dağlan yer alır.
Orta şuada Mercan, Karasu ve Aras dağlan vardw.
Bölgenin güneyinde İse Güneydoğu Torosları oluşturan, Nurhak,
Malatya'nın güneyi, Bingöl, Muş güneyi, İhtiyar Şahap, Hakkâri ve
Buzul dağlan yer alır.
Buzul Dağlan üzerinde yer alan Uludoruk Tepesi Türkiye'nin Ağn
Dağı'ndan sonra İkinci. kıvrımı dağlan üzerinde yer alan en yüksek tepe-
(4135 m).
Bölgede III. Jeolojik Devir'de volkanik püskürmeyle Oluşan tek
dağlar da vardır. Van Gölü'nün kuzeyinden batışına doğru, kuzeydo-
ğu-güneybatl yönlü çizilecek bir hat üzerinde bulunan bu dağlar; Büyük
Ağrı, Küçük Ağrı, Tendürek, Süphan ve Nemrut volkan dağlarıdır.
Büyük Ağrı Daği. Türkiye'nin en yüksek dağıdır (5137m).
Ovalan
Bölgede kıvrım dağlan arasında genel olarak doğu - batl doğrultusunda
uzanan çöküntü avdan yer alw.
Güneydoğu Torosların kuzeyinde Elbistan, Malatya, Elazığ, Bingöl,
Muş ve Malazgirt ovalan yer alır.
Bölgenin kuzeyinde, Erzincan, Aşkale, Erzurum, Pasinler, Horasan
ve Iğdır ovalan alır.
Van Gölü'nün güneydoğusunda Başkale Ovası ve Yüksekova yer alır.
Platolarl
Doğu AnadohJ'da yüksek platolar geniş alan kaplar. Bu platolar genel
olarak, vokanik olaylarla geniş alanlara kalın lav tabakalarının yayılmasıyla
Başhca platoları, Erzurum-Karş-Ardahan ve Allahuekber'dir.
Doğu Anadolu Bölgesi'nin güneybatısından gelen Doğu Anadolu Fayı ile
kuzeybatısından gelen Kuzey Anadolu Fayı, bölgenin ona kesimlerindeki
Muş-Vart0 çevresinde çakışırlar.
Bu nedenle bölgede sık sık depremler yaşanmaktadır. 1939 Erzincan, 1968
Varto, 1971 Bingöl, 1971 1992 Erzincan ve 2003 Bingöl
depremleri yakın tarihlerde gerçekleşen başlıca depremlerdir.
ÖRNEK SORU:
Doğu Anadolu Bölgesi'nde kıvrım dağlan
arasında genellikle batl-doğu yönünde
uzanan çöküntü ovalan geniş alan kaplar.
Bu ovalann yükseltileri 2000 metreyi bulur.
Aşağıda verilen Doğu Anadolu ovaların.
dan hangisinin yükseltisi en azdır?
Iğdır n
z ; Yukarı Muraİ - Van Bölümü
Fırat
BinN -
Elma r,
0 9_ğu _roroaı
a BiÜis
Malatya
Şırnak
Bö
Harita 7: Doğu Anadolu Bölgesi vo Bölümleri
A) Muş
C) Erzurum
E) Bingöl
çözüM:
B) Iğdır
D) Erzincan
DOĞU ANADOLU BÖLGESİ
Türkiye'nin en geniş yüzölçümüne sahip olan Doğu Anadolu Bölgesi,
kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları ile güneyde Güneydoğu Torosların güney
yamaçları arasında yer alır.
Batıda, kabaca Kızılırmak ve Fırat havzalarının su bölümü çizgisiyle İç
Anadolu Bölgesi'nden ayrılır.
Bölgenin kuzeyinde Karadeniz Bölgesi, kuzeydoğusunda Gürcistan,
doğusunda Ermenistan, Nahcivan ve İran, güneydoğusunda Irak.
güneyinde Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve güneybatısında Akdeniz
Bölgesi İla komşudur.
Doğu Anadolu Bölgesi, 171 bin km2'Iİk yüzölçümüyle Türkiye'nin % 21'lnİ
kaplar.
A. BÖLGENİN GENEL COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ
a. Yerşekilleri
Türkiye'nin en yüksek bölgesi Olan Doğu Anadolu Bölgesi'nin ortalama
yükseltisi 2000 m civarındadır.
Bölgenin yansından fazlası 20W m'nin
Bölgede yer alan bazı Ovaların (Erzurum, Yüksekova) yükseltişi batıda
yer alan birçok dağın yükseltisinden daha fazladır.
Türkiye'nin en yüksek dağlan bu bölgede yer alır. Yüksek platolar geniş
alan kaplar.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım” I Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Doğu Anadolu Bölgesi'nin aşağıdaki
Özelliklerinden hangisi, engebeli ve
yüksek olmasının bir sonucu değildir?
A) bir k'Srmnm hav-
zalar İçinde bulunmay
B) Hayvancıhğm bölge ekonomisindeki
payının önemli olması
C) Tanma elverişli sürenin kısa olrnası
D) Tanm ürünlerinin daha geç oğunlaş-
E) Mşm Şiddetinin daha ofrnaşl
ÇÖZÜM:
Van Gölü çevresi İle Kura ve nehirler/
kapalı havzalar İçinde kalır. Bu durum
yerşekünin oluşumu İle İlgilidir.
YANIT: A
Doğu Anadolu Bölgesi'nde Iğdır Ovası,
860 m yüksekliğiyle bölgenin en alçak ke-
simidir.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki akarsulardan hangisinin hid-
melektrlk enerji potansiyeli diğerle-
74.
—647—
rinden daha fazladır?
A) Ergene
B) Susurlük
D) Gediz
C) Fırat
ÇÖZÜM:
E) Manavgat
Doğu Anadolu'dan kaynağım alan ve
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden
geçerek Basra Körfezi'ne dökülen Fırat
nehri yüksek ve engebeli bir alanda akar
uzunluğu fazladır. Keban, Karakaya ve
Atatürk hidroelektrik santralleri Fırat nehri
üzerinde kurulmuştur.
YANIT: C
Coğrafya 1-2 Konu An,'aL'TM I Soru Bankası
