BÖLGELER
Dağların denize dik uzanması nedeniyle Ege kıyılan oldukça girintili ve çıkın-
ülldır. Dağlar kıyıda yarımadaların oluşmasını; grabenler de körfezlerin oluş-
maşını sağlamıştır,
Bölgedeki başlıca yanmadalar; Ayvalık, Karaburun, Çeşme, Bodrum,
Datça ve Bozburun yarırnadalandır.
Bölgenin başlıca körfezleri; Edremit, Çandarlı, İzmir, Kuşadası, Güllük ve
Gökova körfezleridir.
Ege Bölümü'ndeki grabenlerin kenarlarında bulunan doğu-batl yönlü fay
hatları boyunca zaman zarnan depremler meydana gelrnektedir.
İklimi
Ege Bölümü'nde tipik bir Akdeniz iklimi görülür. Yazlar sıcak ve kurak.
kışlar Ilık ve yağışlıdır (Grafik-26).
Grafik. 26: İzmir'de sıcaklık
yağışın aylara göre dağılışı
Grafik • 27: Aydın 'da sıcaklık ve
yağışın aylara göre dağılışı
Dağların denize dik uzanması nedeniyle, Akdeniz İkliminin etkisi dağlar
arasındaki graben oluklarından 200 km kadar İçerilere sokulur. Bu neden-
le bölümde kıyı İle İç keşimler arasında belirgin bir İklim farklılığı yoktur
(Grafik-26 ve 27).
0 unu H TA E
Grafik -28: Muğla'da sıcaklık ve
yağışm aylara göre dağılış'
Dağların denize dik uzanması, yıllık yağış miktarının nispeten azalmasına
neden olmuştur.
Buna karşın dağların kıyıdan İtibaren yükseldiği dağlık Menteşe Yöresi, en
fazla yağışı alır. Yöre, Türkiye'nin en yağışlı alanlarındandır (Grafik-28).
Kışın yağışlar yağmur şeklinde düşer. Kar yağış ve don olayları seyrek
görülür. Kann yerde kalma süresi yok denecek kadar azdır (Tablo-6).
Coğratha 1-2 Konu I Soru
ORNEK SORU:
Ege Mlümü'nde doğu-bafi doğrultusunck
denize dik uzanan dağlar ve dağlar arasın-
da geniş ovalar bulunur. Bunlar tipik birer
horst ve grabendir.
Aşağıdakilerden hangisinin, Ege Bölü-
mü 'nün yukarıdaki Özelliklerinin sonu-
Cü Olduğu İleri sürülemez?
A) Kta şelfinin geniş Olması
B) Yaz kuraklığının etkin oynaşl
C) Koy ve körfezErjn otnaşl
D) Akarsu ağınm doğu - bat yönü
E) Deniz etkisinin iç kesimlere kadar iler-
ÇÖZÜM:
Ege Bölümü'nde yazlarm kurak geçmesi
dağların kıyıya dik uzanmaşımn bir sonucu
değildir. Bu durum bölgenin sahip olduğu
Akdeniz İklim koşullannün kaynakhmr.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi Ege Bölû•
mü'nde Akdeniz İkliminin etkili Olduğu-
na bir kanıt olamaz?
A) Seracthğm daha ucuza yapıkbifrnesl
B) Garig türü bakilerin bukmmaşl
C) Akarsularm taşkm devresini kış. çekik
devresini ya mevsiminde yapması
D) Zeytin, İncir turunçgiller gibi
'erin üretilrnesi
E) Karstik arazinin bulunrnası
ÇÖZÜM:
Kalker, İipş, kaya tuzu gibi çözünebilen
kayaçlarm bulunduğu araziye karstik arazi
denir. Ege Bölümü'nde karstik arazinin
bulunmay bölümün İeoloİİk oluşumu İle
YANIT: E
BÖLGELER
Bitki Örtüsü
Mlümde kuraklığa dayanıklı olan kızılçam ormanları, ormanların tahrip
edildiği kısa boylu ve seyrek maki toplulukları görülür. Birçok
yerde fiştik çamı Ormanları da
M*derİn de tahrip ethldiği alanlarda yam boyu yüksekliğinde
olan garig (bodur çalı) toplulthan görülür.
Yeraltl ve Yerüstü Sulan
Bölüm su kaynaklan bakınuMan zengindir. Denize dik uzanan dağlar
arasındaki aynı adli ovalarm İçinden akan Bakırçay, Gediz, Küçük
Menderes ve Büyük Menderes nehirleri başlıca akarsularıdır.
Akarsular, denize döküldükleri körfezlerde delta oluşturmuşlardır. İlk Çağ'-
da kıyıda yer alan Efes. Milet gibi bazı liman kentleri, akarsuların denizi
doldurmaları sonucunda, günümüzde kıyının Oldukça gerişinde
Bölüm doğal göl bakımından pek zengin değildir. Başlıca gölleri;
— Gediz grabeninde yer alan, kısmen tektonik kısmen de alüvyal şet gölü
Olan Marmara Gölü,
Büyük Menderes graberü İçinde, denize yakın bir yerde yer alan Çamİçİ
(Bafa) Gölü başlca
Bölüm, yeraltl sulul bakımından da zengindir. Bazı yerleşim merkezlerinin
içme ve kullanım suyu htiyaçlan kaynak sularından karşılanır.
Büyük Menderes grabeninin kuzey kesimlerinde Denizli Sarayköy'de bulu-
nan Buharkent'te sıcak buhar Çıkmaktadır. Burada kurulan jeotermal ener-
MntraIİMe elektrik üretilmektedir.
İzmir, Çeşme. SdhIİ ve Denizli Pamukkale'de kaplıcalar bulunmaktadır.
Nüfus ve Yerleşme Özellikleri
Bölgede nüfus kıyı kesimlerinde, ovalarda ve İşlek yollar boyunca yoğun-
laşmışür. Menteşe Yöresi, dağlık olması ve ulaşım yollarına uzak kalması
nedeniyle seyrek nüfuslanmıştır. Nüfusun büyük bir kısrnı kentlerde yaşar.
Bölümde yer alan başhca yerleşim merkezleri, İzmir, Denizli, Manisa,
Aydın, Muğla'dır. Bölümün en büyük kenti olan İzmir, Türkiye'nin üçüncü
büyük
Diğer önemli yerleşim rnerkezl« Ayvalık, Bergama, Ödemiş, Soma,
Selçuk, Tire, Söke, Salihli, Akhisar, Nazilli, Kuşadası, Bodrum ve
Marmaristir.
Tarım ve Hayvancılık
Bölümdeki ovalar, TM«iyehİn en verimli tarım alanlarından olup, tanmsal
üretimi Oldukça yüksektir. BÖümde ekonomik değeri yüksek ürünler
ORNEK SORU:
Ege Bölgesrnde Menteşe yöresi, elverişli
iklim koşullarına sahip olmasına karşın,
nüfus yoğunluğu azdır ve ekonomik etkin-
likler yeteri kadar gelişme göstermemiştir.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) Tanm alanlarının dar olması
B) Bölgenin güneyinde yer almaşı
C) Yıllık yağış miktarının fazla olması
D) Yetişmiş İnşan gücünün az olması
E) Yerşekİllerİnİn dağlık Ve engebenin
fazla olması
ÇÖZÜM:
Menteşe Yöraşrnde yerşekjllerj oldukça
dağlık ve engebe fazladır. Bu dutum
yörede tanm alanlarının dar olmasına ve
ulaşım koşullarının gelişmemesine neden
olduğundan, ekonomik etkinlikler yeteri
kadar gelişme göstermemiştir.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Ege Bölümü'nün aşağıdaki özellikle•
rinden hangisi bölümün jeolojik yapısı
İle açıklanamaz?
A) Buhar gücü İle çalışan elektrik sant-
talinin bulunması
B) Şiddetli depremlerin yaşanması
C) Akarsuların menderesler çizerek akmay
D) Kaplıca ve yaygın olması
E) Linyit yataklarının bulunması
ÇÖZÜM:
Akarsuların menderesler çizerek akması
akarsu yataklarında eğimin az olduğuna
kanttır, bu durum jeolojik yapı İle açıklana-
YANIT: C
—616—
