BOLGELER
Bölümün Özellikle kıyı kesimlerinde, tarım alanlarının dar Olmasına karşın
nüfus yoğunluğunun fazla olması, halkın farklı geçim kaynaklarına
yönelmesine neden olmuştur. Bu geçim kaynaklarının başında balıkçılık
ve arıcılık gelir.
Türkiye'de avlanan balıkların büyük bir kısmı Karadeniz'den sağlanır.
Bölüm'da arıcılık da gelişme göstermiştir. Rize'nin meşhur Anzer ball baz
hastalıkların tedavisinde de kullanılır.
Yeraltı Kaynaklan
Türkiye'nin en önemli bakır yatakları Doğu Karadeniz'de bulunur. Murgul
(Artvin), Çayeli-Madenköy (Rize) ve Espiye (Giresun)'de bakır madeni
çıkarılır,
Türkiye bakır üretiminin yaklaşık yarısı bu bölümden elde edilir. Burada
çıkanlan bakır cevheri Murgul ve Samsun'daki bakır işleme ve arıtma
tesislerinde işlenir,
Sanayi
Bölümde daha çok tarıma dayalı sanayi kolları gelişmiştir.
Çay ve fındık İşleme tesisleri, bitkisel yağ (mısır özü ve soya yağı) fab-
rikalan bunların başlıcalandır.
Aksu (Giresun) kâğıt fabrikası, Murgul bakır arıtma tesislerl ve çimento
fabrikaları bölümün önemli sanayi tesisleridir.
b. Orta Karadeniz Bölümü
Bölüm, Ordu'nun doğusundaki Melet Çayı ile Bafra Ovası'nın batısına
kadar uzanır. Günayde Yeşilırmak havzasını içine alacak şekilde genişler.
Yerşekjlleri
Orta Karadeniz Bölümü, Doğu ve Batl Karadeniz kadar yüksek ve engebe-
li değildir.
Bölümde yer alan Canik Dağlan, kıyıdan uzak Ve yüksekliği 1500 metreyi
aşar. Canik Dağları Kızılırmak ve Yeşilırmak tarafından parçalanmıştır.
Bu nedenle, kıyı kesimlerle iç keşimler arasında ulaşım, akarsu vadileri
boyunca kolaylıkla yapılmaktadır.
Bölümün Payı kesimlerinde akarsuları; oluşturduğu geniş delta ovalan yer
alır. Bu ovalar, Kızılırmak'ın Oluşturduğu Bafra Ve Yeşilırmak'ın oluşturduğu
Çarşamba ovalarıdır.
İç kesimlerde tektonik ovalar bulunur. Genel Olarak Kuzey Anadolu Fayı
boyunca oluşan bu ovalar; Çorum, Merzifon, Suluova, Taşova, Tokat,
Turhal, Erbaa ve Niksar ovalarıdır.
Bölümde Havza-Lâdİk üzerinden, Taşova ve Erbaa-Nİksar ovalarından
Kelkit Vadisi'ne doğru Kuzey Anadolu Fay Kuşağı geçer. Bu nedenle
bölümün güney kesimleri birinci derecede deprem alanıdır.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı l' Som Bankası
ÖRNEK SORU:
Dağlarm denize paralel uzan* kıyıkrda,
İç kesimlerle ulaşım güçlükle yapılır. Bu
kesimlerde "şun geçitlerle sağlanır.
L Kalkanlı,
II. Kop,
m. Gülek,
M Çamlıbel
geçitlerinden hangileri Karadeniz Böl-
gesl'nln kıyı kesimlerini iç bölgelere
A) I ve ll Bilye 111 C) livelll
BÖLGELER
iklim
Orta Karadeniz Bölümü'nde yazlar sıcak, kışlar ılık geçer ve her mevsim
Dağlarm alçak Olması ve kıyının oldukça gerişinden başlaması nedeniyle,
deniz etkisi İç kadar sokulabilir.
nedenle kıyı de İç kesiniler arasındaki İklim farklılığı bölgenin diğer
bölümleri kadar belirgin d*dlr.
Aynı nedene bağh olarak, her mevsim yağış almaşına karşın, yıllık yağış
daha azdır Nab10-2 Ve 3, Grafik-8).
İç kesimlere doğru gidildikçe yıllık sıcaklık ortalamaları ve yağış miktarı aza-
hr, yaz kuraklığı belirginleşir. Bu kesimlerde yaz ile kış arasındaki sıcaklık
farkl da karasalhğın artrnaşına bağlı olarak artış gösterir. Yazlar kışlar
kg yağışıdır Fabl" ve 3,
D)11ve1V
ÇÖZÜM:
E)lllveıv
Kop ve Kalkanh (Zigana) geçitleri Karade-
niz Bölgesi'nin kesimlerini Ç kesimlere
bağkyan geçitlerdir.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Karadeniz Bölgesi'nde aşağıdaki fabri•
kalardan hangisinin kuruluş yeri belirle•
nirken, ham maddeye yakınlığın etkili
Olduğu söylenemez?
A) Murgul'daki bakır İşleme tesislerinin
B) Aksu'daki kağıt fabrkynm
C) Karabük'teki demir - fabrikasının
D) Samsun'daki sigara fabrikasının
E) Tokat'taki şeker fabrikaymn
ÇÖZÜM:
Karabük demir-çelik fabrihsmm kurulma-
unda enerji kaynaklarına (taşkömür yatak-
lan) yakınlık etm ohmuştur.
YANIT: C
ıııımıxıı
Grafik • 8: Samsun'da sıcaklık
ve yağışm aylara göre dağılıp
Bitki Örtüşü
ıııınııuı
OŞMNMHTAEE A
Grafik .9: Tokat'ta sıcaklık ve
yağışm aylara göre dağılışl
Canik Dağlan ve Kelkit vadisinin kuzeye bakan yamaçlannda geniş yap-
raklı gür ormanlar yaygındır.
alçak kesimlerde ve güneye bakan yamaçlarında Akdeniz bitki
türlerinden olan bazı çalılar ve kızılçamlar yaygındır.
Akarsuları
Bölünün en Önemli akarsuları Kızdırmak İle Yeşilırmak ve konan Olan
Kelkit ve Çekerek çaylarıdır.
Akarsular üzerinde birçok baraj yapılmıştır. Bunlar:
— Yeşilırmak üzerinde Almus, Haşan Uğurlu, Suat Uğurlu,
— üzerinde Altınkaya ve Derbent barajları ve hidroelektrik
Nü!uş ve Yerleşme
YerşekNIerİnİn sade olması nedeniyle, bölüm İçinde nüfus nispeten dengeli
dağılmıştır. Nüfus daha çok kıyı ve iç kesimlerdeki Ovalarda toplanmıştır.
YerşekiIJerinin sade olması nedeniyle kırsal kesimlerde toplu yerleşmeler
ÖRNEK SORU:
Ona Karadeniz Bölümü'nde akarsular,
dağları aşındırarak alçaltmıştır. Ayrıca
bölümdeki dağlar Bet ve Doğu Karadeniz
bölümlerine göre kıyının Oldukça gerisin-
de yer alır.
Aşağıdakilerden hangisi bu durumun
sonuçlarından birl değildir?
A) Tanm alanlarının daha geniş olması
B) Deniz etkisinin iç kesimlere sokulması
C) Nüfusun bölüm içer/s/nde daha den-
geli dağılması
D) Kıyı kesimlerle iç kesimler arasında
ulaşımın daha kolay yapılması
E) Dağların kuzey ve güney yamaçlarında
yıllık yağış miktarının farklı olması
ÇÖZÜM:
Ona Karadeniz Bölümü'nde dağların ku-
zey ve güney yamaçlarında yıllık yağış mik-
tarınm fazla olması dağlann doğu.batl
doğrultusunda kıyıya paralel uzanmaydın
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
L Samsun
II. Trabzon
III. Sinop
IV. Zonguldak
Yukarıdaki limanlardan hangilerinin art
ülkesiyle demiryolu bağlantısı bulunur?
A)lveıı
B)ıveıv
C) livelll
D) ııveıv
E)lllveıv
ÇÖZÜM:
Samsun ve Zonguldak'ın art ülkesiyle de-
miryolu bağlantısı bulunur.
YANIT: B
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Scru EankESl
