BÖLGELER
Bitki Örtüsü
Bölümde bozkırlar geniş alan kaplar. Yüksek kesimlerde yer yer gür meşe
ormanları yar alır.
Akarsuları
Akarsular Torosları dar ve derin vadilerle yarmıştır. Dicle'nin kollan olan
Botan Çayı ve Zap Suyu İle Habur Çayı bölümün başlıca akarsularını oluş-
turun
Nüfusu
Hakkari Bölümü, Türkiye'nin en tenha alanlarım Oluşturur. Bunda yerşekil-
lerinin dağlık olması, İklim koşullarının elverişsiz Olması, tarım alanlarının
dar olması ve ulaşımın gelişmemesi gibi nedenler etkilidir.
Nüfus daha çok ovalarda ve akarsu vadilerinde toplanmıştır. Kırsal nüüs
oranı fazla Olan bölümde dağınık yerleşmeler görülür.
Hakkâri, Şırnak, Yüksekova, Şemdinli, Çatak, Pervari, Beytüşebap,
Uludere ve Çukurca başlıca yerleşirm merkezleridir.
Ekonomik Özellikleri
Bölümde yemeklilerinin dağlık olması tarım alanlarının sınırlı olmasına
neden olmuştur. İklim koşullarının elverişsiz olması nedeniyle tarımsal üre-
tim ve çeşitlilik azdır.
Bölümde yetiştirilen başlıca ürünler; buğday, arpa ve çeltiktir.
Halkın geçim kaynaklan İçinde hayvancılığın payı daha çoktur. Bölümde
daha çok küçükbaş hayvancılık ve arıcılık yapılmaktadır.
Şirnak çevresinde asfaltit çıkarılmaktadır.
Bölümde sanayi gelişmemiştir. Kalkınmada öncelikli yerler arasında bulu-
nan bölümde devletin yatırım ve teşvikleriyle sanayinin geliştirilmesine
çalışılmaktadır.
C. BÖLGENİN TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ
Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye ekonomisine daha Çok madencilik, enerji
üretimi, tarım ve hayvancılık yönünden katkı sağlar.
Bölge Türkiye kayısı üretirnin % 55'inİ karşılar, Daha çok Malatya civarında
yetiştirilen kayışı Türkiye'nin İhraç ürünleri arasında yer alır.
Bölgenin Türkiye ekonomisine en büyük katkısı canh hayvan ticareti ve
hayvansal ürünlerledir.
— Bölgede üretilen bal ve balmumu, Türkiye ihtiyacının Önemli bir kısmını
karşılar. Türkiye bal üretiminin % 14'ü bölgeden karşılanır.
— Tatlısu balıkçılığının % 43ü Doğu Anadolu Bölgesi'nden sağlanır.
Doğu Anadolu Bölgesi'nin Türkiye ekonomisine en büyük katkısı ma-
dencİIİk ve enerji üretimiyledir.
Bölge, Türkiye elektrik enerjisi üretiminin karşılar. Afşin-EIbistan
termik santrali, Keban ve Karakaya hidroelektrik santraHeri başlıca elekt-
rik santralleridir.
— Türkiye'de maden rezervleri bakımından bölge, ilk şırada yer almaktadır.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı ş Som Bankası
ÖRNEK SORU:
Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan
Hakkari Bölümühün, Türkiyemn en az
gelişmiş bölümlerinden olmasmm ne-
denleri arasında aşağıdakilerden han-
g'si yoktur?
A) Kış mevsiminin uzun sürmesi
B) Tanm akdarının olması
C) hlhk yağış mikünnm fazla
D) Yerşekillerinin çok engebeli olmay
E) Ulaşım koşulumm gelişmemiş Olması
ÇÖZÜM:
Bir bölgede yağ'ş miktanmn
gelişmesini olumsuz yönde etkilemez.
Aksine bazı durumlarda olumlu katkı
sağlar. Hakkan Bölümü'nde yağış m"-
nnm fazla olması, bölümün gelişmesini
olumsuz etkilememiştir.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
— arazinin engebeli olması,
— ulaşım okmkhrmm sınırlı
— endüstinin gelişmemiş olması,
— tanm ahnhnmn dar olması
gibi etmenlerin hepsi aşağıdaki bölüm•
'erden hangisinin nüfus yoğunluğunun
az olmasına neden Olmuştur?
A) Ergene Bök7rnû
B) Konya BÖümü
C) Orta Fırat Bölümü
D) Hakkari Bölümü
E) Güm Marmara Bölümü
ÇÖZÜM:
Öncülllerde verilen tüm etmenler Hakkari
Bölümü'nün Türkiye'nin nüfus yoğunluğu
en az bölümlerinden biri olmasına neden
YANIT: D
BÖLGELER
• Bakır rezervlerinin yarışma yakını,
• bara ve manganezin büyük bir bölünü,
• linyR, krom, demir, kurşun, çinko ve kaya tuzunun önemli bir bölümü
bölgeden elde
• Oltu taş ve asfaltit diğer Önemli yeraltı kaynaklandır.
— Bölgede et ve süt ürünleri, paynuklu ve yünlü dokuma, deri, sigara,
şeker, çimento, yan, tanm alet ve makineleri ve gübre fabrikaları yer alır.
D. BÖLGENİN TÜRKİYE TURİZMİNDEKİ YERİ
Bölgedeki tarhi eserler ve doğal güzellikler büyük bir turizrn potansiyeüni
barındırmaktadır. Ancak ulaşımın gelişmenıesi, iklim koşullarının elverişsiz
olması, tesisleşmenin ve tanıtım yetersizliği gibi nedenlere bağlı olarak tu-
rizm pek gelişnemişür.
Bölgede değişik medeniyetlere ait birçok tarihi eser bulunmaktadır.
Bunlarm başlıcalan:
— Erzurum'da Çifte Minareli ve Yakutiye medreseleri İle Ulucami,
— Mdatya'th Selçuklu eski Malatya (Battalgazi),
Doğubayezıt yakınlarındaki İshakpaşa Sarayı,
— Elazığ'da Harput Kalesi ve Eğri minare,
— Van'da Van Kalesi ve Urartl_dara ait
— Van Gölü İçindeki Aktamar Adası
Karsu Kars Kalesi ve Anl harabeleri,
— VM-Hakkârİ yolu üzerindeki Hoşap Kalesi,
— Horasan'da Çobandede Köprüsü.
Bölge doğal güzeüikler bakunından da zenghdir.
— Bitlis'te Nemrut Dağl ve Nemrut Kaldora Gölü,
— Buzul ve Hakkâri Dağlan üzerindeki buzul göller,
— Doğubayezıt yakınlarında. 35 m çapında Ve 60 m derinliğindeki meteor
(göktaşı) çukuru,
— Malatya'daki karstik kaynaklar,
— Erzjrmn'daki Gürlevik, Van'da Muradiye ve Van Gölü'ne akan Ben-
dimaN şelaleleri,
— Ağrı, Şüphan. Buzul ve Hakkâri Dağlan dağcılık bakımından önemli
rnktarda turist çeken yerlerdir.
Bölgede Mdatya, Elazığ, Ağrı, Erzincan, Erzurun-ı (Pasinler, Ilıca) ve
Bingöl'deki kaplıcalar ve şifah sulan, bölge turizmi açısından önemlidir.
Erzurum, Sarıkamış ve Bingöl'de kayak tesisleri yer alır. Bölgede kışla-
uzun sürmesi kayak turizm sezonunun daha uzun olmasına neden
Eaurum Palandöken kayak tesisleri, Dünya'da şehir merkezine en yakın
kayak tesisleridir.
Sarıkamış kayak tesislerindeki karlar, kayak açışından dünyanın en kaliteli
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi Doğu Anadolu
Bölgesi'nde görülen İklim Özellik-
'erinden biri değildir?
A) Donlu gün sayısı fazladır.
B) Yıllık sıcaklık farkı fazladır,
C) Yazlar kısa ve serin geçer.
D) En çok yağışı kış mevsiminde alır.
E) Kann yerde kalma süresi uzundur.
ÇÖZÜM:
Doğu Anadolu Bölgesi en fazla yağışl İlk-
bahar ve yaz başlarında alır.
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki tabloda Doğu ve Güneydoğu
Anadolu bölgelerinin 1990 ve 2000 nü-
füs sayımlarına göre nüfuslan ve yıllık ona-
lama nüfus artış hızı verilmiştir.
2000 Artı Hızı
1990
Doğu 5348512 6137414 13,75
Anadolu
G. Doğu
Anadolu 5 157160 6608619 24,79
Tablodaki bilgilere göre aşağıdaki yar-
g'lardan hangisine ulaşılamaz?
A) Doğu Anadolu'nun nüfus artış hm
Güneydoğu Anadolu'dan daha azdır.
B) 1990 yılında Doğu Anadolu'nun nüfu-
su Güneydoğu Anadolu'dan fazladır.
C) 2000 yılında Güneydoğu Anadolu'nun
nüfusu daha fazla Olmuştur.
D) Doğu Anadolu'da nüfus azalmıştır.
E) On yıllık dönemde Güneydoğu Anado-
lu'da nüfus 1,5 milyona yakın artmıştır.
ÇÖZÜM:
Doğu Anadolu Bölgesi'nde nüfus azal-
marnışfir. Nüfusu 13,75 oranında artış
YANIT: D
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
