Bohr Etkisi: Düşük pH, hemoglobinin oksijene olan ilgisini azaltır ve oksijenin
serbest kalmasına neden olur. Bu etkiye Bohr kayması (Bohr etkisi) denir.
ğ 60
z—
Doku hücrelerinde solunum sonucu açığa çıkan karbondioksit, hemoglo-
binden oksijenin ayrılmasında etkilidir.
Doku kılcallarına geçen karbondioksit, su ile birleşerek karbonik asit
(H C03) oluşturur.
Karbonik asit, bikarbonat iyonu (HCO ¯) ve hidrojen iyonuna (H') ayrışır.
Hidrojen iyonları, kan pH'ınl 7,4'ten daha düşük bir seviyeye indirir. Bu
durum da hemoglobinin oksijeni bırakıp karbondioksit bağlamasını sağ-
Hızlı metabolik aktiviteye sahip dokularda daha fazla karbondioksit üreti-
lir, bu da hemoglobinin daha fazla oksijen bırakmasına yol açar.
Egzersiz sırasında kaslardan kana geçen karbondioksit ve diğer asidik
bileşikler, kas dokusundaki kılcal damarlarda pH'yı düşürür.
Kas dokusundaki sıcaklığın 2-3 oc artışı, hemoglobinin oksijene ilgisini
daha da azaltır.
100
90
80
70
50
40
30
20
10
ÇÖZELİM
Aşağıdaki grafikte hemoglobin saturasyonun (ok-
sijene bağlı hemoglobinin toplam hemoglobin mik-
tarına oranı, oksijenin kısmi basıncına (P02) bağlı
değişimi gösterilmiştir.
Normal
x
P02(mrn Hg)
Buna göre grafikteki eğrinin X'e doğru kayma-
sında;
l. ağır egzersiz yapmak,
II. deniz seviyesinden yukarılara çıkmak,
III. dinlenmek
durumlarından hangileri etkilidir?
Normal kan pH'sı
Düşük kan pH'sı
10 20 30 4050 60 708090 100
Kandaki 02 kısmi basıncı
(mmHg)
A) Yalnız I
C) yaınız III
B) Yalnız II
E) II ve III
Solunum Sistemi Hastalıkları:
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı): Akciğere alınan havanın
bronşlardaki daralma nedeniyle dışarı verilememesidir. Kronik bronşit (tütün
kullanımı, aşırı mukus salgısı) ve amfizem (alveol duvarlarının tahribi) etkili
sebeplerdir. Belirtileri; balgamlı öksürük, nefes darlığı, hırıltılı solunum.
Astım: Solunum yolu düz kaslarının kasılmasıyla bronşçukların daralması.
Alerjiler, viral enfeksiyonlar, çevresel faktörler tetikler. Belirtileri; öksürük, hl-
rıltılı solunum, nefes alma zorluğu.
Verem (Tüberküloz): Mycobacterium tuberculosis bakterisinin neden olduğu
bulaşıcı bir hastalıktır. Akciğerleri etkiler, tedavi edilmezse vücuda yayılır. Ba-
ğlşlkllk sistemi zayıf bireylerde risklidir. BCG aşısı ile korunulabilir.
Akciğer ve Gırtlak Kanseri: Akciğer kanseri, hücrelerin kontrolsüz çoğalma-
sı sonucu oluşur. Risk faktörleri; tütün kullanımı, hava kirliliği, kanser geçmişi.
Gırtlak kanseri, ses kısıklığı, boğaz ağrısı ile belirgin. Tedavi cerrahi, radyote-
rapi veya kemoterapiyle yapılır.
Zatürre (Pnömoni): Alveollerin akut enfeksiyonu, Streptococcus pneumoni-
ae bakterisinin sebep olduğu en yaygın enfeksiyondur. Ateş, öksürük, göğüs
ağrısı gibi belirtilerle başlar. Yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler risk al-
tındadır. Zatürre aşısı önerilir.
73
Egzersiz sırasında karbondioksit ve laktik asit üre-
timi artar, bu da pH'l düşürerek hemoglobinin ok-
sijene ilgisini azaltır.
Deniz seviyesinden yukarılara çıkmak alyuvar sa-
yısını dolayısıyla hemoglobin sayısını artırır. He-
moglobinin oksijene olan ilgisini değil.
Dinlenme sırasında metabolik aktivite azalır, bu da
hemoglobinin oksijene ilgisini artırır.
Doğru cevap (A) seçeneğidir.
SIRA SENDE - 5
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A)
B)
C)
D)
E)
KOAH — Bronşlarda daralrra ve balgamlı öksü-
rüktür.
Astım — Solunum yollarının kasılması, alerjik
etkenlerdir.
Verem — Mycobacterium tuberculosis bakterisi
kaynaklı bulaşıcı hastalıktır.
Akciğer kanseri — Normal hücrelerin kontrolsüz
çoğalmasıdır.
Zatürre — Virüslerin başlıca nedeni olduğu en-
feksiyon hastalığıdır.
