/.BöCüm / Canlılar Arası Yaşama ve Beslenme İlişkileri
Karışık Beslenenler (Omnivor):
Hem üretici hem de tüketicileri yiyerek beslenen canlılardır. Bu şekilde besle-
nen canlılar hem etçil hem otçul olarakda adlandırılır. İnşan, ayı ve maymun gibi
canlılar bu grupta yer alır.
b. Saprofit (Ayrıştırıcı) Canlılar
Doğadaki organik atıkları inorganik maddelere çevirerek, yeniden üreticilerin
kullanımına sunarlar. Bu nedenle doğadaki madde döngüsünde önemli bir yere
sahiptirler.
Enzim sistemleri gelişmiş olup, hücre dışı sindirim yaparlar.
Bazı bakteriler, bazı mantarlar ve toprak solucanları saprofit organizmalara ör-
nek olarak verilebilir.
Aşağıda saprofit bir bakterinin proteinli organik bir atıktan faydalanması
sürecinde gerçekleşen olaylar verilmiştir:
10.
11.
a-
12.
Örnek Sorular
Aşağıdaki canlılardan hangisinin yaşam
şekli, saprofit (çürükçül) yaşama bir örnek
olabilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Bitki ve hayvan artıklarını amonyağa çevi-
ren bakteriler
insan bağırsağında yaşayan tenyalar
Badem ağaçlarının gövdesinde yaşayan
ökseotu
Baklagillerin köklerinde yaşayan rizobiumlar
insan alyuvarlarında yaşayan plazmod-
yumlar
(1984 - ÖYS)
Saprofit organizma sayısının azaldığı bir
Saprofit bakteri
4
inorganik maddeler
3
Proteinli
organik atık
2
Amino asitler
ekosistemde,
Odamda biriken
organik atık miktan
Zaman
Üretici canlılar arasındaki
mineral rekabeti
Zaman
1.
2.
3.
4.
Saprofit bakteri sindirim enzimlerini hücre dışına salgılar.
Hücre dışındaki proteinlerin hidrolizi sonucu amino asitler oluşur.
Oluşan amino asitler difüzyon ya da aktif taşma gibi taşınma biçimleri ile hücre
içine alınır.
Amino asitlerin oksijenli solunum ile parçalanması sonucunda karbon dioksit,
su ve amonyak gibi inorganik maddeler oluşur. Amonyak toprağa, karbon di-
oksit ise atmosfere verilir.
Saprofit bakterilerde amonyak ve karbondioksit gibi metabolik atıklar
Tüketici canlı sayısı
Zaman
grafiklerindeki değişimlerden hangilerinin
gerçekleşmesi beklenir?
A) Yalnız III
B) ive II
C) ı veııı
D) ve III
E) ı, il ve III
Çürükçül beslenen bir canlıda,
III.
sindirim enzimlerinin oluşması,
sindirim enzimlerinin besin maddelerini
boşaltım maddelerinin oluşması
hücre içinde oluşur.
Hem Ototrof Hem Heterotrof Canlılar
Bazı besinleri kendileri üreten, bazı besinleri ise dş ortamdan hazır alan canlı-
lardır. Böcekçil bitkiler ve öglena bu grubun en iyi örnekleridir.
Böcekçil bitkiler azotça fakir topraklarda yaşarlar. Bu nedenle amino asit ihti-
yaçlarını yaprakları ile yakaladıkları böceklerden sağlarlar.
olaylarından hangileri, bu canlının hücresi
dışında gerçekleşir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II C) Yalnız III
7
D)lveıı
D
8
E
E) ve III
(2002 - ÖSS)
9
211
