Böbreğin Hormonal Kontrolü
Hipofiz bezinin arka lobdan salgılanan vazopressin (antidiüretik hormon)
hormonu böbrek tüpçüklerine etki ederek Suyun geri emilimini sağlar, Vücudun
şuya Olan ihtiyacı artınca vazopreşşin hormonu salgılanır. Bu hormon özellikle
idrar toplama kanallarına (piramit kanalları) etki ederek suyun tekrar kana emil-
meşini sağlar. Böylece tüpçüklerde yoğunlaşmış idrar kalır.
Böbreklerden tuzun geri emilimi böbrek üstü bezinden salgılanan aldosteron
hormonu İle sağlanır, Aldoşteron hormonu kan yoluyla diştal tübe ve İdrar toplama
kanalına etki ederek ve Crnin geri emilimini ve atılmasını sağlar.
Bir inşan fazla deniz Suyu içerse Ölür. Çünkü deniz suyunda % 3 oranında tuz
bulanmaktadır. İnşan kanının tuz oranı ise % l'dir. Yutulan deniz suyunun kana
geçmesiyle kanın tuz oranı bir anda yükselir. Kanın ozmotik basıncı artar. Hücreler
arası sıvıdan ve hücrelerden kana Su geçer, Kanın hacmi artar. Böbreklerimiz an-
cak % 2'Iik tuz içeren sıvıları süzebilir. Vücuttaki fazla tuz atılamadığı zaman hücre-
ler su kaybeder, enzimler çalışmaz, metabolizma bozulur ve ölüm meydana gelir.
üriner sistemin görevleri şunlardır;
Hücrelerde metabolizma sonucu meydana gelen amonyak, üre ve ürik asit
gibi zararlı atık maddeleri dışarıya atmak.
Kanın kimyasal bileşimini belli sınırlar çerçevesinde sabit tutmak.
Hücrelerin normal etkinliklerini sürdürebilmek için hücre, kan ve vücut sıvı-
sında bulunan su ve tuz dengesini sağlayarak organizma için uygun bir iç
çevrenin oluşmasına yardım etmek.
Kan pH'sini düzenlemek.
Böbrekler alyuvar üretiminin düzenlenmesinde görev yapar. Sağlıklı bireylerde
kemik iliğinde alyuvar yapımını uyaran eritropoietin hormonunun % 90'ı böb-
reklerde, geri kalanı ise karaciğerlerde üretilir. Kronik böbrek yetmezliği Olan
hastalarda eritropoietin azalması sonucu anemi (kansızlık) görülür.
Böbrekler, uzun süreli açlık durumunda amino asitlerden ve gliserol gibi
karbonhidrat dışı kaynaklardan glikoz sentezler.
Böbreklerden birinin çalışmaması ya da herhangi bir nedenle birinin alın-
maşı durumunda kalan böbrek boşaltımı sağlayabilmek İçin çok çalışır, hacmi
artar. Yeterli gelmediği durumda kanda atılması gereken üre uzaklaştırılamaz-
şa üremi adl verilen hastalık ortaya çıkar.
Örnek Soru
Aldosteron hormonu kanda bulunan;
l. iyonu,
II, İyonu,
III. CI- iyonu
maddelerinden hangilerinin miktarını ayarlar?
ÜRiNER SİSTEM
Örnek Soru
Aşağıdaki şekilde inşan böbreğinde yer
alan bir nefron ve toplama kanalı numara-
landırılarak gösterilmiştir,
Glomeruluş
Buna göre aşağıdaki İfadelerden hangi-
si (ÖSYM)
A)
B)
C)
D)
E)
Kan basıncının etkisiyle glomeru-
lustaki kan SIVISI, I numaralı kısma
doğru tek yönlü süzülür.
II numaralı kısımda glikozun geri emi-
limi gerçekleşir.
II ve IV numaralı kısımlarda Naci geri
emilir.
III ve V numaralı kısımlardan H20 ge-
çişi pasif taşıma ile gerçekleşir.
V numaralı kısımda kreatinin molekü-
lünün tamamı geri emilir,
A) Yalnız I
B) iveli
D) II ve III
C) ive III
E) l, II ve III
Çözüm: Aldosteron hormonu verilen her üç maddenin de kandaki miktarını dij-
zenler, ve CE'nin kana geri emilimi K' 'nin nefron kanallarına salgılanmasını
sağlar.
Cevap E
Çözüm: Kreatİnİn molekülü nefron kanalları-
na geçtikten sonra kana geri emilmez.
Cevap E
Not al...
199
