BİYOLOJİ
T.C. MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞI
Mendel İlkeleri ve Uygulamaları
3.
ADIM
Yumurta ve sperm, aktarılacak her karakter İçin genin sade-
ce bir alelini taşır. Çünkü bir karakterin ortaya çıkmasından
sorumlu olan iki alel, mayoz sırasında birbirinden ayrılır ve
bu durum "Mendel'in Ayrılma ilkesi” olarak bilinir. Sperm ve
yumurta döllenme şırasında sahip oldukları bu alelleri yav-
rulara aktarır. Böylece yavrular her bir karakter Çin çift alele
sahip Olmuş Olur.
AabbDDEe genotİpİne sahip olduğu varsayılan bir canlı-
mn yavrularının genotipinin,
I. AAbbddee
II. AaBbDdEe
III. aaBBDDEE
IV. AabbDDEE
verilenlerden hangileri gibi olması beklenmez?
3.
4.
inşanda kıvırcık saç geni (A), düz saç geni (a) üzerine baş-
kındır. Bir çiftin saç şekillerine göre çaprazlanması şekilde
gösterilmiştir.
Gamet:
Buna göre,
Baba
K
L
M
O
N
A)
B)
C)
D)
E)
I ve II
I ve III
III ve ıv
l, III ve IV
II, III ve IV
I. Anne düz saçlı, baba kıvırcık saçlıdır.
II. K, M ve N kesinlikle düz saç alelini taşır.
III. Babanın genotipi Aa Olduğunda M veya N genotipli bireyin
oluşma ihtimali aynıdır.
IV. Bu çiftin çocuklarının yüzde yüz kıvırcık saçlı olma ihtimali
yoktur.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) ive II
B) III ve IV
C) ı, ve III
2.
inşanda kahverengi göz, mavi göz rengine baskındır.
Homozigot kahverengi gözlü bir erkekle fenotipi bilinmeyen
bir kadının evliliğinden, kahverengi gözlü çocuk dünyaya ge-
liyor.
Mendel'in kalıtım çalışmaları aşağıda özetlenmiştir:
Mendel başlangıçta bal arıları ile çalışmıştır. Çok çalışkan olan
bir bal arısı türüyle çok uysal olan başka bir bal arısı türünü
çaprazlamış fakat hedeflediği uysal ve çalışkan bal arısı ırkını
elde edememiştir. Daha sonra hasekiküpesi, aslanağzı, bakla,
akşamsefası, menekşe ve mısır gibi pek çok bitki türü üzerinde
melezleme çalışmaları yapmıştır ancak beklediği sonucu yine
elde edememiştir. Bu başarısız denemelerden sonra sadece
iki farklı şekli olan bezelye özelliklerini çaprazlamaya karar
vermiştir. Bu çaprazlamalar sonucunda elde ettiği fenotipleri
gruplandırarak istatistikler ortaya çıkarmış ve bu istatistikleri
değerIendirerek ayrışım oranlarını belirlemiştir.
Mendel'in yaptığı çalışmalarla İlgili aşağıdakilerden han-
gişİ çıkarılamaz?
Genotİp
Aa
Buna göre annenin fenotipi
hangileri olabilir?
F enotip
Kahverengi
Kahverengi
ve genotipi
verilenlerden
A)
B)
C)
D)
E)
Yalnız I
Yalnız II
ı ve II
II ve III
I, II ve III
A)
B)
C)
D)
E)
Mendel'in çalışmalarını yürütebilmesi için daha az fenoti-
pe sahip bir canlı türü gereklidir.
Kalıtım çalışmalarında üremeyi takip edebilmek Çin hay"
van yerine bitki kullanmak daha kolaydır.
Mendel bezelyeden önce başka bitkiler ile çalışmış ancak
bu bitkilerde çok fazla fenotip olması sonuç almaşına en-
gel olmuştur.
Mendel birçok Özelliği çaprazlamanın karmaşık olmasın-
dan dolayı istediği sonuçları elde edememiştir.
Mendel'in çıkardığı sonuçlar ilk çalıştığı bitki ve hayvanlar
İçin geçerli değildir.
93
