BİTKİLERDE SU VE MİNERALLERİN TAŞINMASI
çölELiM
I. Kök basıncı
II. Kılcallık
III. Terleme ve kohezyon
Bitkilerde suyun üst organlara taşınmasında
yukarıdaki faktörlerden hangileri etkilidir?
2.
3.
Suyun taşınması sırasında osmoz, minerallerin taşınması sırasında ise
kolaylaştırılmış difüzyon ve aktif taşıma gerçekleşir.
Bitkilerde su ve minerallerin üst organlara taşınırmnda kök basıncı, kıl-
calllk, terleme ve kohezyon kuvveti etkilidir.
Kök Basıncı, odun borularına aktif taşıma ile biriken minerallerin geri
dönüşünü kaspari şeridi engeller ve bunun sonucu osmotik basınç artar.
Suyun, iyon fazlalığından dolayı ksilemde yukarı doğru itilmesini sağla-
yan basınca kök basıncı denir.
Bitkinin topraktan su alabilmesi için kök ozmotik basıncının toprağın oz-
motik basıncından fazla olması gerekir. Ayrıca kök basıncı otsu bitkiler-
de gutasyonun gerçekleşmesini sağlar.
Kılcallık,
bitkilerde ksilem borularının çapı küçük olduğu için içerisinde
yer alan su ile ksilem boruları arasındaki gerilimi artırır. Su moleküllerinin
hidrojenleri ile ksilemin çeperleri birbirini çeker. (Adezyon kuvveti)
Kılcalllk canlı ve cansız ortamlarda gerçekleşebilir. Etkisi en az olan fak-
tördür.
Terleme ve Kohezyon-GeriIim Teorisi suyun taşınmasında en etkili fak-
tördür.
Yapraklardaki stornalar aracılığı ile suyun dış ortama buhar hâlinde ve-
rilmesine terleme(transpirasyon) denir. Ksilemdeki su, kaybedilen su ile
yer değiştirmek üzere komşu hücrelere ve hava boşluklarına çekilir. Bu
sayede su yukarı doğru çıkar.
Aynı moleküllerin birbirini çekmesine kohezyon, farklı moleküllerin birbi-
rini çekmesine adhezyon denir.
Su, ksilemde içerisinde birbirine kohezyon kuvveti ile bağlı iken ksilem
çeperlerinin iç yüzeyine adhezyon kuvveti ile tutunarak üst organlara ta-
şınmasını sağlar.
Bitkilerde terleme hızını etkileyen genetik faktörler yapraktaki tüy miktarı,
kütikula kalınlığı, yaprak yüzeyi genişliği, stoma sayısı ve konumu, iletim
demetlerinin sayısı ve emici tüy sayısıdır.
A) Yalnız I
D) II ve III
B) ı veli
C) ı ve III
E) l, II ve III
Bitkilerde terleme hızını etkileyen çevresel faktörler
Terleme hızı
Terleme hızı
Atmosferdeki
C02 miktarı
Terleme hızı
Rüzgâr
Terleme hızı
Hava nemi
Terleme hızı
Bekçi hücrelerindeki
C02 miktarı
Terleme hızı
Işı k şiddeti
Terleme hızı
Topraktaki
su miktarı
163
Bitkilerde suyun üst organlara taşınmasında kök
basıncı, kılcalllk, terleme ve kohezyon olayları et-
kilidir.
Doğru cevap (E) seçeneğidir.
W sıcAK BÖLGE
Genetik faktörlerden yapraktaki tüy miktarı
ve kütikula kalınlığı terleme ile ters oran-
tılıdır.
SIRA SENDE - 3
I. Sıcaklık
II. Işık şiddeti
III. Hava nemi
Faktörlerinden hangilerinin artması terleme hl-
zını arttırabilir?
A) Yalnız I
D) II ve III
B) iveli
C) ive III
E) ı, II ve III
