Bitkiler yaşamsal faaliyetlerinin devamı için ihtiyacı olan mineralleri or-
tamdan belli oranda alır. Bitkinin ihtiyaç duyduğu mineralin ihtiyacından
daha az olması bitkinin diğer minerallerden yararlanma oranını da düşü-
rür veya büyümeyi sınırlar. Bitkide bu durum minirnum kuralı ile açıklanır.
Bitkilerin topraktan iyi bir verim alabilmesi için toprakta mineral dengesi-
nin korunması gerekir. Topraktan alınan mineral miktarlarının azalması
bitki gelişimini olumsuz etkiler. Toprağın verimini artırarak büyüme ve
gelişmesini olumlu yönde etkileyen maddelere
bu maddelerin
gübre,
toprağa eklenmesine ise gübrelenme adı verilir.
Mikoriza
Belirli mantar türleri ile bazı bitki kökleri arasında kurulan simbiyotik bir-
likteliktir.
Bitki, mantardan su ve iyonları alırken mantar ise bitkiden ihtiyaç duydu-
ğu besinleri alır. Mikoriza birlikteliğinde hem mantar hem de bitki fayda
sağladığından mutualist bir ilişkidir. Ayrıca mikorizada yer alan mantar
bitkiyi bazı patojenlere karşı korur.
Mantarlar, kökün etrafını saran, su ve inorganik iyonları emen hif adı ve-
rilen ipliklere sahiptir. Mantar hiflerinin topraklardan aldığı su ve iyonlar
bitkilerin kök hücrelerine geçer.
Mikorizalar özellikle fosfor, demir, çinko ve bakırı topraktan emmede
köklerden daha etkilidir.
Nodül
Fasulye, bezelye, soya fasulyesi, bakla, yer fıstığı ve yonca gibi azot
ihtiyacı fazla olan baklagillerin kökleri ile havanın serbest azotunu bağ-
layabilen azot tutucu (Rhizoibum cinsi) bakteriler arasındaki simbiyotik
İlişkidir.
Azot tutucu bakteriler baklagillerin köküne yerleşmesiyle nodül adı veri-
len yumrular oluşur. Bakteriler havanın serbest azotunu bitki tarafından
kullanılmak üzere amonyuma dönüştürür ve böylece bitki azot ihtiyacını
karşılamış olur. Bitki ise bakterinin ihtiyacı olan organikleri bakteriye ak-
tarır.
162
BİRLİKTE ÇÖZELİM
I. Mantar ve bitki kökleri arasında görülür.
II. Kommensal bir ilişki görülür.
III. Mantar, bitkinin su ve mineral alımını arttırır.
Mikoriza ile ilgili olarak yukarıdakilerden han-
gilerİ doğrudur?
A) Yalnız I
D) II velil
B) ı veli
C) ıveııı
E) l, II ve III
Mantar ve bitki kökleri arasında mutualist bir ilişki
görülür. Mantar bitkiden su ve mineralleri alır.
Doğru cevap (C) seçeneğidir.
W sıcu BÖLGE
Minumum yasasına göre bitki gelişimini P
miktarı sınırlar.
SIRA SENDE - 2
l. Yer fıstığı
II. Bakla
III. Fasulye
Nodül birlikteliği azot tutucu bakterileri ile yu-
kandaki canlılardan hangileri arasında görü-
lür?
A) Yalnız I
D) II veııı
B) iveli
C) ivelll
E) ı, II ve III
