BİTKİ BİYOLOJİSİ - V
(Bitkilerde Eşeyli üreme)
Bitkilerde eşeysiz üreme (çelikle, sürgün, aşlama ile kalıtsal yapısı
aynı olan bireylerden çok sayıda üretilir.
Kapalı tohumlu bitkilerde üreme organı çiçek, açık tohumlu bitkilerde
üreme organı kozalaktır.
Çiçeğin Yapısı ve Kısımları
Çiçekler; yaprak değişimi sonucu oluşmuş olup, çiçek sapı ile sürgün
ucuna bağlıdı r.
z- Kapalı tohumlu bitkilerde çiçek dıştan içe doğru çanak yaprak, taç yap-
BİRLİKTE ÇÖZELİM
l. Çanak yaprak
II. Erkek organ
III. Dişi organ
IV. Taç yaprak
Bir çiçekte yukarıda verilen yapılar
hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?
rak, erkek organ ve dişi organdan oluşur.
Polen tüpü
Erkek Başçık_'
üreme Sapçık —ı
organı
aç yapra
Çanak yaprak
Çiçek şapı
Tepecik
Dişicik borusu
üreme
Ova
A) ı-ıı-ııı-ıv
B) ıı-ııı-ıv-ı
c) ı-ıv-ıı-ııı
D) ııı-ıv-ı-ıı
E) ıv-ııı-ıı-ı
Çiçek tablası
Çiçek tablası, çiçek sapının üstünde bulunup çiçeğe ait organları üze-
rinde taşır.
Çanak yaprak (sepal), çiçeğin en dışında yer alan, yeşil renkte olan bu
yapraklar, fotosentez yapabilme yeteneğine sahiptir.
Taç yapraklar (petal), parlak renk ve görünümüyle böcekleri ve diğer
tozlaştırıcı canlıları kendine çekerek tozlaşmaya yardımcı olur.
Erkek üreme organı (stamen),
şapçık (flament) ve başçık(anter) olmak
üzere iki kısımdan meydana gelir. Başçık, sapcık üzerinde yer alır. Baş-
çığın içerisinde polenlerin üretildiği ve depolandığı polen keseleri bulu-
nur. Erkek üreme organı çiçekte birden fazla bulunur.
Dişi üreme organı (pisti) yumurtalık(ovaryum), dişicik borusu(stillus) ve
tepecik(stigma) olmak üzere üç kısımdan oluşur. Tepeciğe polenler tu-
tunur yani tozlaşma olur. Dişicik borusu polenleri yumurtalığa taşır. Yu-
murtalık (ovaryum), dişi organın alt kısmında bulunan genişlemiş yapı
olup sayısı türe göre değişiklik gösterir. Yumurtalık içerisinde tohuma
dönüşecek tohum taslakları bulunur. Bir çiçekte bir veya daha fazla dişi
organ bulunabilir.
Tam çiçek (hermafrodit), çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organ
gibi yapıların hepsini beraber bulundurur. Elma, erik ve şeftali ağaçları-
mn çiçekleri gibi.
Eksik çiçek, çiçeğin yapısındaki dört organdan bir veya daha fazlası ek-
sik olan çiçeklerdir. Ceviz, söğüt ve kavak bitkilerin çiçekleri gibi.
Eksik çiçek, sadece erkek organ taşıyorsa erkek çiçek, sadece dişi or-
gan taşıyorsa dişi çiçek adını alır.
Erkek ve dişi çiçekler aynı türe ait farklı bitkiler üzerinde bulunuyorsa bu
tür bitkilere iki evcikli (dioik) denir. Hurma, dut, kavak, incir ve kivi gibi.
Dişi ve erkek çiçekler, aynı bitki üzerinde bulunuyorsa bu tür bitkilere te
evcikli (monoik) adı verilir. Kabak, karpuz, meşe, mısır, ceviz ve fındık
gibi.
166
Kapalı tohumlu bir bitkide çiçek dıştan içe doğru
çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi or-
gandan oluşur.
Doğru cevap (C) seçeneğidir.
BÖLGE
Bitkilerde eşeyli ve eşeysiz olmak üzere iki
çeşit üreme görülür. Eşeyli üreme sonucu
kalıtsal yapısı farklı olan bireylerin değişen
ortam şartlarına uyum yeteneği daha faz-
ladır. Eşeysiz üreme sonucu kalıtsal yapısı
aynı olan bireyler, değişmeyen ortam şart-
larına daha iyi uyum sağlar.
SIRA SENDE - B
l. Çanak yapraklar fotosentez yapar.
II. Erkek üreme organı tepecik ve ovaryumdan
oluşur.
III. Dişi üreme organı poleni oluşturur.
Yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğru-
dur?
A) Yalnız I
D) II veııı
B) iveli
C) ivelll
E) ı, II ve III
