Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi
ı. TBMM'nin Genel Özellikleri
Kurucu meclistir.
Demokratik bir meclistir.
İhtilalci bir meclistir.
Savaşçı bir meclistir.
Güçler birliği İlkesi İle hareket
etmiştir.
İnkılap yapan bir meclis değildir.
Olağanüstü bir meclistir.
Ulusçu bir meclistir.
Meclis hükûmeti sistemini uygu-
lamıştır.
Yeni bir de.”let ve ordu kurmuştur, yeni bt anayasa ilan etmiştir.
Üyeleri seçimle belirlenmiş, her kesimden temsilci bulun-
muştur. O dönemde Türk toplumunun tek amacı "çankh
köylüsünü, sankh hocasını, kalpaklı ve Avrupaî kılıklı ay-
dımm bir araya getiren tek düşünce, vatanm bütünlüğü
ve bölünmezliğini korumak ile millî istiklalini sağlamak-
tır."
İstanbul Hükûmeti ve İtilaf Devletlerine başkaldırmıştır.
Tüm savaşlar bu meclis döneminde yaşanmıştır.
Yasama, yürütme ve yargı yetkilerini birlikte kullanmıştır.
Tek yaptığı inkılap saltanatı kaldırması olmuştur.
Tüm yetkileri kendinde toplamıştır.
Üyeleri Türk milletinden oluşmuştur. Azınlıklar yer alma-
mıştır.
Meclisin içinden seçilen bir kişi hem meclis başkanı hem
de kurulacak hükûmetin de başkam kabul edilmiştir. Ba-
kanlar ise meclis içinden tek tek oylama ile seçilmiştir.
Bu sistemin devletin ilk yıllarında uygulanmasının nede-
ni; hızlı kararlar alabilmektir.
TBMM İçinde Yer Alan Gruplar
Müdafaa-İ Hukuk
Tesanüt
Yeşil Ordu
Halk Zümresi
İttihatçılar
Reform
J istiklal
l. TBMM'nin Çıkardığı Önemli Kanunlar
Ağnam Vergisinin Artırılması Hakkındaki Kanun
Düzenli Ordu Yasası
Teşkilat-' Esasiye Kanunu
İstiklal Marşı'nın Kabulü Hakkındaki Kanun
Firariler Kanunu
İstiklal Maknelerinin Kurulrnası Hakkındaki
Başkomutanlık Kanunu
Hıyanet-i Vataniye Kanunu
Nisab-l Müzakere Kanunu
Men-i İsrafat Kanunu
Men-i Müskirat Kanunu
Birinci TBMMnin çıkardığı ilk kanundur.
Ordu kurulmuştur.
1921 Anayasası ilan edilmiştir.
Millî marş kabul edilmiştir.
Düzenli orduya katılım artırılmak istenmiştir.
TBMM'nin otoritesi artırılmak istenmiştir.
Mustafa Kemal Başkomutan olmuştur.
TBMM'ye İsyan edenler İçin çıkarılmıştır.
Meclisin çalışma prensipleri belirlenmiştir.
İsraf Önlenmek İstenmiştir.
Sarhoşluk wren her şeyin satımı yasaklanmıştır.
• Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisinde "millî bağımsızlık" birinci hedef olarak belirlenmiş, bu
yüzden siyasi görüş ayrılıklarının oluşması ve siyasi çatışmaların yaşanması engellenmeye ça-
lışlmıştır. Buna bağlı olarak I. TBMM'de partiler (fırkalar) oluşmamış, gruplar ortaya çıkmıştır.
• Meclis sonradan genel olarak I. Grup (Mustafa Kemal yanlıları) ve II. Grup (Mustafa Kemal kar-
şltlan) diye İkiye ayrılmıştır.
Birinci TBMM üç yıllık çalışma döneminde 159 birleşim, 51'i gizli olmak üzere 407 toplantı yap-
mıştır. Görüştüğü 381 yasa teklifinin 140'ını yayımlamıştır. 1921 ve 1922'de 700'e yakın yasa
teklifini görüşmüştür.
İstiklal Mahkemeleri
Düzenli ordunun kurulması ve devamının sağlanması için 11
Eylül 1920'de kurulmuştur.
İdam yetkisine de sahip olan bu mahkemelerde vicdanı kana-
ate dayanarak kararlar alınmış ve alınan bu kararların temyiz
hakkı bulunmamıştır.
Vatana ihanet, casusluk, bozgunculuk, soygun ve asker ailele-
rine saldırı gibi suçlara bakmıştır.
Duruşmalar halkın önünde yapılmış ve alınan kararlar halka
duyurulmuştur.
Mahkemelerin yaptığı çalışmalar sayesinde ordudaki asker kaçaklarının sayılan azalıp düzenli ordu-
nun kuruluşu hızlanmış ve ülkede görülen diğer suçlarda da önemli azalmalar görülmüştür.
1920-1924 yılları arasında 14 İstiklal Mahkemesi görev yapmıştır. Cumhuriyet Dönemi'nde de reji-
min ve inkılapların tehlikeye düştüğü yıllarda (1925-1927) yeniden faaliyete geçirilmiştir.
İstiklal Mahkemelerinin Kurulmasına Yol Açan Önemli Olaylar
Kütahya-Eskişehir Muharebelerinin Kaybedilmesi
TBMM'ye Karşı Ayaklanmaların Yaşanması
Şeyh Sait İsyanının Çıkması
118
(Tekâlif-i Milliye Emirlerinin Uygulanması)
Atatürk'e Suikast Girişiminin Yaşanması
instagram.com/copysinav
