Bilimsel Bilgi
4. Kopernik kuramı, Dünya'nın gerçekte nasıl ola-
Bölüm 2
6.
Fizikçi Richard Feynman, karmaşık fiziksel
süreçlerle uğraşırken sorunu açık bir şekilde ifa-
de edebildiğinizde doğanın size istediğiniz ceva-
bl vereceğini öne sürer. Ona göre, iyi bir bilim
adamı olmanın sm hangi soruyu sormak gerek-
tiğini bilmede yatar. Bir sorunu araştırırken bir
kez doğru yola girdiniz mi çözüm kendiliğinden
ortaya çıkar.
Parçaya göre, "doğru yola girme" aşağıdaki-
terden hangisidir?
A) Çözüm için çaba gösterme
B) Uygun soruyu sorma
C) Sorunun cevabını tahmin etme
D) Konuya odaklama
E) Doğruya ulaşacağına inanma
(2005-ösş)
7.
Bilim adamları olayları gözlerken çoğu zaman
inançlarının, benimsedikleri düşüncelerin etki-
sinde kalmışlardır. Örneğin, bazı astronomlar,
"Çember mükemmel bir şekildir. Öyleyse geze-
genlerin, yıldızların yörüngeleri çember biçimin-
de olmalıdır." düşüncesiyle hareket etmiştir.
Tycho Brahe, 7 sayısının kutsallığına inanmış, 7
gezegen olduğunu düşünerek gözlem yapmıştır.
Bu parçada sözü edilen bilim adamlarının,
bilimsel çalışmayla ilgili olarak aşağıdakiler-
den hangisine sahip olmadıkları keşinliklg
söylenebilir?
A) Açıklık B) Nesnellik C) Dakiklik
D) Düzenlilik E) seçicilik
(2004-ösş)
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Bölüm 2
8.
9.
Bir gün üç kişi İskoçya dağlarında yürüyüşe çıkmış.
Bir süre sonra, tek başna otlayan siyah bir koyun
gören bu üç kişi arasında şu konuşma geçmiş:
l. kişi: Demek ki dağlardaki koyunlar siyah.
II. kişi: Bu kadar çabuk genelleyemezsin. Olsa
olsa "İskoçya'da en az bir siyah koyun var-
dır." diyebilirsin.
III. kişi. Söyleyebileceğim tek şey, şuradaki
koyunun siyah olduğudur.
Bu kişilerden hangilerinin söyledikleri, bilim-
sel yaklaşıma uygundur?
A) yalnızı B) Yalnız ve II
E) II ve III
D) I ve III
(2004-ösş)
İnşan bir fotoğraf makinesi değildir; bütün algıla-
rımız bazı varsayım ve kavramlar çerçevesinde
oluşmaktadır. Günlük yaşamda olduğu gibi bilim-
de de çevremizde olup biten her şeyi değil, ancak
bazı şeyleri algılar veya gözleriz. Araştırmasının
amacına göre bir ayıklama yapmak, yalnız konu-
suna İlişkin olgularla ilgilenmek, bilim adamı için
hem doğaldır hem de bir zorunluluktur.
Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan
hangisine ulaşılabilir?
A) Bilimsel çalışmalar birikimli olarak ilerler.
B) Bilimsel çalışmalarda seçicilik söz konusudur.
C) Bilimsel yasalar uygulanabilir niteliktedir.
D) Bilimde amaç, genellenebilir sonuçlara ulaş-
maktır.
E) Bilimsel yasalar evrenseldir.
(2003-ösş)
Bilimin büyük trajedisi, güzelim bir hipotezin acı-
masız bir gerçek tarafından öldürülmesidir.
Bu görüş, bilimsel hipotezle ilgili aşağıdaki
yargılardan hangisini destekler?
A) Hipotez oluşturulurken bilimsel yasalardan
yararlanılmalıdır.
B) Bir hipotezi çürütecek kanıtın bulunamamış
olması, o hipotezin doğru Olduğunu gösterir.
C) Bilinmeyenin açıklanmasını sağlayan hipo-
tezler güzel görünür.
D) Bir hipotez doğru görünse de araştırma bul-
guları onun yanlış olduğunu ortaya koyabilir.
E) Hipotez hem yalın hem doğru olmalıdır.
(2002-ösş)
12.
5.
22
bileceğinin bir tasviri gibi ele alınmalıdır. Bu
kuram, Dünya'nın gerçekten Güneş'in etrafinda
döndüğünü öne sürmez. Daha çok, bir gözlene-
bilir gezegen sisteminin diğer sistemlerle bağ-
lantısını kurmayı mümkün kılan tahmin cihazıdır.
Eğer gözlenebilir sistem, Güneş merkezdeymiş.
gibi ele alınırsa tahminler kolaylaşır.
Parçadaki yoruma göre, kuramda aşağıdaki
Özelliklerden hangisinin bulunması zorunlu
A) Gerçeği açıkladığını iddia etmesi
B) Öndeyide bulunmaya olanak sağlaması
C) Gözlemlere dayanması
D) Açıklama yapmada yardırncı olması
E) Bilgilerin tutarlı Olması
(2006-öss sos-1)
Proust, kitaplan için şöyle der. "Kitabımı dışarı-
ya yönelmiş bir gözlükmüş gibi alın. Size uygun
değilse, uyanı bulun; tökezlememek için kullan-
mak zorunda olduğunuz aracı, yani kendi gözlü-
ğünüzü bulmayı size bırakıyorum." Proust'un bu
görüşü bilimsel kuramlar için de kullanılabilir.
İlgilendiğiniz konulan, Olayları açıklamada yeter-
siz kalan bir kuramı oradan buradan çekiştirip
uygun hâle getirmeye çalışmak yerine, yeni bir
kuram oluşturmak gerekir.
Bu parçaya göre, bir bilimsel kuram aşağıda-
ki koşullardan hangisini karşılamıyorsa yeni-
sini oluşturmak gerekir?
A) Olgularla tutarlı olma
B) Ekonomik olma
C) Geniş kapsamlı olma
D) Yaygın olarak benimsenme
E) Basit açıklamalar getirme
(2005-ösş)
Bilimsel Bilgi
Eğer bir bilginin bilimsel olarak ortaya konması
gerekiyorsa, her şeyden önce onu diğer bilgiler-
den ayıranın, yani ona özgü olanın kesinlikle
belirlenebilmesi gerekir. Bu belirlemenin yapıl-
madiği bilgiler çoğaldıkça, terimler, kavramlar
birbirine karışır, bilim bundan son derece zarar
görür.
Bu parçada bilimsel çalışma alanında aşağı-
dakilerden hangisinin önemi üzerinde durul-
maktadır?
A) Kesin bilgiye ulaşma yönteminin
B) Uygulama alanlarını saptamanın
C) Benzer alanlarla Olan etkileşimin
D) Bilginin sınırlarını belirlemenin
E) Çalışma etiğinin
(2001 -ÖSS)
Bir araştırmayı tamamladığım zaman, sonuçları-
mı ve dayanaklarımı önce, meslektaşlarımın
katıldığı bilimsel toplantılarda sunarım. Eğer bir
yanlış ya da eksiklik bulunmazsa, çalışmamı
makale haline getirip bir dergiye yollarım. Dergi-
nin editörler kurulu makalemi uygun görürse, iki
ya da üç hakemden görüş ister. Her hakem ayn
ayrı, makalemin yayımlanması hakkındaki görü-
şünü derginin editörüne bildirir. Hakemler araş-
tırmamda yanlış bulurlarsa, editör, bu yanlışları
bana yazılı olarak iletir. Ben bu yanlışları düzelte-
bilirsem süreç yeniden başlar. Ancak bunları
düzeltemezsem, aylarca uğraşarak bulduğum
sonuçlan unutup çalışmaya yeniden başlarım.
Bilimsel çalışmanın bu parçada anlatılan
evresi, aşağıdakilerden hangisiyle özetlene-
bilir?
A) Bilimsel bilgi, bilimsel, yönteme uygun biçim-
de yapılan deneyler sonucunda elde edilir.
B) Farklı bilim dallan arasındaki dayanışma,
C)
D)
E)
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
bilimsel gelişmeyi hızlandıy
Bilim adamının sahip olduğu dünya görüşü,
ne tür bilimsel çalışma yapacağını ve bulgu-
larını nasıl yorumlayacağını etkileyebilir.
Bir bilginin bilimselliğinin yetkili bilim çevre-
since denetlenip onaylanması gerekir.
Bugün birtakım olgulafi açıklamada yararla-
alan bir bilimsel görüş, zamanla yerini başka
bir bilimsel görüşe terk edebilir.
(2000-ösş)
23
