Bilimsel Bilgi
13. Doğa bilimlerinin kullandığı yöntemlerden biri de
tümevarımdır. Bu yöntemle, belirli gözlemlerden
yola çıkarak, gözlemlenmemiş olanları da içine
alan genellemelerde bulunulur. Bu akıl yürütme
biçiminin güvenilmez olduğunu iddia edenler,
pazardan elma alan bir kişinin tavrını örnek verir-
ler. Bu kişi tezgâhtaki elmalardan birkaçını ince-
ledikten sonra diğerlerinin de inceledikleri gibi
olması gerektiğine karar vererek elmaların tümü-
nü satın alır, Elmaların hepsini incelemediği için,
eve geldiğinde bu kişinin beklediğine uygun
olmayan, biçimsiz, çürük bir elma ile karşılaşma
olasılığı her zaman vardır,
Bu parçada aşağıdakilerden' hangisi tümeva-
rım yönteminin sakıncalı bir yönü olarak ileri
sürülmektedir?
A) Duyulara dayalı bilgi edinme yolu olan göz-
lemden yararlanılması
B) Doğanın akışına müdahale edilmeyip, gözle-
necek nesnelerin doğanın kendi akışı içinde
ortaya çıkmasının beklenmesi
C) Bütünün Sınırlı sayıdaki elemanıyla ilgili dene-
yimlere dayanarak bütün hakkında yargıya
varılması
D) Genellemenin herhangi bir olguya dayanma-
dan, akıl ve mantık ilkeleriyle yapılması
E) Doğadaki her olayın bir nedeni Olduğu varsa-
yımının temel alınması
(2000-ösş)
14. — Bir toplumbilimci, değerleri Veya insanlar
arasındaki ilişkileri incelerken bireyleri belli
bir biçimde davranmaya yöneltmez. Sadece,
Olanı olduğu gibi ele alır.
— Kepler Yasaları, gezegenlerin nasıl hareket
etmesi gerektiğini değil, nasıl hareket ettiğini
belirtir.
Bu iki durum, bilimsel bilginin hangi özelliği-
ne örnektir?
A) Evrensel olması
B) Var olan durumu betimlemesi
C) Mantık ilkelerine dayanması
D) Birikimli olarak ilerlemesi
E) Olayların denetim altına alınmasına olanak
vermesi
(2000-ösş)
24
Bölüm 2
15. Küçük çocuklar bilimin konusuna giren sorular
Bölüm 2
17. Başlangıçta, bilimsel bilgilerin her biri onu üreten
tarafından bir bilimsel sav olarak ortaya atılmıştır.
Bilimsel savlar henüz bilimsel bilgi adayı aşama-
sında olan önermelerdir. Bu önermeler, doğrulu-
ğu araştırmalarla gösterildiği ölçüde bilimsel
gerçek niteliği kazanır. Bilimsel savlar itirazlara
hedef Olmakta devam ediyor, ancak gene de
bilim adamlarınca ciddiye alınıyorsa, onların
doğruluğunu araştırma süreci devam eder ve
bazen bu süreç yüzyıllarca sürebilir.
Bir bilimsel savın, bu parçada sözü edilen
süreçten geçerek bilimsel gerçek haline gel-
mesi için koşul aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) Bugüne kadar var Olan bilgilerle tutarlı olması
B) Ele aldığı olgunun sınanma yöntemini de
önermesi
C) Gelecekte ortaya çıkabilecek olaylarla ilgili
öngörüde bulunması
D) Nesnel olarak sınanabilir nitelikte olması
E) Birtakım varsayımlara dayalı olması
(1999-ÖSS İPTAL)
19.
20.
16.
sorduğunda birçok yetişkinin şaşırdığını gözlü-
yorum. "Ay neden yuvarlak?" diye soruyor
çocuk. Bir çukurun derinliği en fazla ne kadar
olabilir? Dünyanın doğum günü ne zaman? Bir-
çok yetişkin bu tür soruları tedirgin ya da alaycı
bir tavırla yanıtlıyor veya yan çiziyor: "Ne sanı-
yordun? Ay kare mi olacaktı yani?" Kısa süre
sonra, çocuk bu soruların yetişkinleri sıktığının
farkına varıyor. Böyle birkaç deneyim daha yaşa-
diktan sonra da bilimden soğuyor.
Parçada, çocukların bilimden soğuması aşa-
ğldakilerin hangisine bağlanmıştır?
A) Çocukların bilimsel konulardan çabuk sıkıl-
malarına
B) Yetişkinlerin çocuklara az zaman ayırmaları-
C) Çocukların uygun soru sormayı bilmemeleri-
D) Çocukların merak duygularının gerektiği gibi
karşılanmamasına
E) Yetişkinlerin, çocukları bilimsel konulardan
uzak tutmak istemelerine
(2000-ösş)
Bir bilimsel bilgi ürettiğini iddia eden kişi, iddiası-
bilimle uğraşan başka kişilerin de gerçekleş-
tirebileceği gözlem ve deneylere veya onaylaya-
cağı mantıksal çıkarımlara dayanarak belgele-
mekle yükümlüdür. Bilim çevrelerinin yeterince
belgelenmiş saymadığı hiçbir iddia, bilimsel bilgi
Olarak kabul edilmez.
Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan
hangisine varılabilir?
A) Bilimsel bilgi olgulara dayalı, tekrarlanabilir
ve nesnel ölçütlerle denetlenebilir niteliktedir.
B) Bilim, insanın, çevresinde olanları anlama ve
açıklama ihtiyacından doğmuştur.
C) Bilim genelleyicidir, tek tek olgularla değil,
aynı türden olguların ortak yönleriyle ilgilenir.
D) Bilimsel bilgi, olaylar arasındaki ilişkileri açık-
layarak bu olayların kontrol edilebilmesini
sağlar,
E) Bilimsel bilgiler doğru olarak kabul edilen bir-
takım temel varsayımlara dayanır.
(1999-ösş)
YGS - LYS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
18.
Bilimsel kuramların ortaya çıkışını bir mucize Ola-
rak göstermek hiçbir şekilde savunulamaz. Bili-
min geçmişine bakıldığında, önceleri bir atlama,
sıçrama olarak görülen bilimsel çalışmaların,
aslında kendinden önceki pek çok kaynaktan
beslendiği görülmektedir. Başka bir deyişle, bili-
min sellerini veya nehirlerini oluşturan küçük
dereler, çaylar fark edilmemektedir.
Bu parçada bilimsel bilginin hangi özelliği
vurgulanmaktadır?
A) Bilimsel yöntemle üretilmesi
B) Sistemli ve düzenli olması
C) Olaylar arasındaki ilişkileri açıklaması
D) Mantık ilkelerine uygun olması
E) Birikimli olarak ilerlemesi
(1999-ÖSS İPTAL)
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Bilimsel Bilgi
Bilimde gelişme bilim adamları arasındaki işbirli-
ğinin bir sonucu olarak gerçekleşir ve adeta bir
bayrak yarışına benzer. Bir bilim adamı başka bir
bilim adamının elde ettiği sonuçlan eleştirip
düzeltebileceği gibi onlara dayanarak yeni bilgi-
lere de ulaşır. Bu nedenle, örneğin tıp, fizik, psi-
koloji alanındaki bilgiler bundan elli yıl öncesine
göre daha ileridedir.
Bu parçada bilimsel bilginin hangi özelliğin-
den söz edilmektedir?
A) Mantık İlkelerine uygun olduğundan
B) Kuramsal temele dayandığından
C) Sistemli ve düzenli olduğundan
D) Nesnel Olarak doğrulandığından
E) Birikimli olarak ilerlediğinden
(1996-ösş)
Mezopotamya, Mısır, Iran ve Fenike kültürlerin-
den etkilenmiş olan Milet, tarımın ve denizciliğin
geliştiği oldukça işlek bir liman kentiydi. Milet'te-
ki ortam farklı inanç ve düşüncelere izin verecek
kadar hoşgörülüydü. Gerçekleri araştırmak İste-
yen insanların yetişmesine fırsat veren toplum-
sal, duygusal ve ahlaksal koşullar sağlanmıştır.
İşte bütün bunlar İlk bilimsel ve felsefi düşünce-
nin Anaksimandros, Anaksimenes ve Thales'in
kişiliklerinde bu kentte yerleşmesine olanak
hazırladı.
Bu parçadan, bilimle ilgili aşağıdaki yargılar-
dan hangisine ulaşılabilir?
A) Toplumsal bilimler doğa& bilimlerine göre
daha geç gelişir.
B) Bilimsel düşünce, elverişli ortamlarda gelişir.
C) Bilim, bilim adamlarının ortaklaşa çabasıyla
gelişir.
D) Bilim adamları, toplumsal olayları bilimin ilke-
lerine göre yorumlarlar:
E) Toplumda bilimsel düşüncenin yaygınlaşma-
sı zaman alır.
(1993-ösş)
25
