2.
3.
BİLGİ
İLK TÜRK DEVLETLERİ
Uygurlar en parlak dönemini hükümdar Moyen- Çur (Bayan- Çur) zamanında
yaşamışlardır.
Bögü Kağan zamanında Manihaizm devletin resmi dini haline gelmiştir. Mani-
haizm inancının Uygurların yaşantısında meydana getirdiği değişiklikler Şun-
lardır;
Manihaizm'e göre et yemek yasaktır. Uygur Türkleri buna bağlı olarak hay-
vancılığı bırakarak tarıma melmeye başladılar. Tarıma bağlı olarak yerleşik
hayata geçmişlerdir. Yerleşik hayata geçen İlk Türk devletidir.
Yerleşik hayata geçmelerine bağlı olarak şehirler kurmuşlar ve mimari eşerler
yapmaya başlamışlardır. Ayrıca Mani inancına uygun olarak tapınaklar yap-
muşlardır. Kalıcı mimari eşerler Uygurlar döneminde İlk kez Oluşturulmuştur,
Manihaizm inancı savaşmayı ve adam öldürmeyi yasakladığı için Uygur Türk-
lerİ askerlik Özelliklerinden uzaklaşmışlardır.
Kumsu
Manihaizm: III, Yüzyılda pers İmparatoru Mani tarafından kurulmuştur, Bu din Hıristiyanlık
ve Zerdüştlük inançlarının birleşmesinden Oluşmaktadır. Dünyada iyi ve kötü sürekli mü-
cadele halindedir. Önce Batl ve Afrika'da yayılan bu din bu bölgelerde yasaklanınca
Orta Asya'da yayılma fırsatı elde etmiştir,
Kağıt ve matbaayı ilk kez kullanan Türk devleti olma özelliğine sahip olan Uy-
gurlar aynı zamanda ilk Türkçe kitapları da basmışlardır. 18 harften oluşan Uy-
gur alfabesini kullanmışlardın Uygurlara ait olan Karabalsagun yazıtlan Mani
dininden bahsetmektedir.
Taht kavgaları, ayaklanmalar ve Çin baskısıyla zayıflayan Uygurlar' 1 840 yılında
Kırgızlar yıkmıştır. Çin sınırlarına çekilen Uygurlar, Kansu Uygur (San Uygurlar)
Devletini ve Doğu Türkistan Uygur Devletini (Turfan Uygurları) kurmuşlardır.
TARİH EL KİTABI
