Bilgi Felsefesi (Epistemoloji)
5. İmmanuel Kant "Gelecekte Bilim Olarak Ortaya
7.
Bölüm 6
Kaf Dağı'nın ardında Zümrüdüanka kuşu var mı
yok mu? Var dediğimizde de yok dediğimizde de
fark etmiyorsa bunu bilmenin benim için önemi
yoktur. Bununla birlikte, "Kaf Dağı var, onun
ardında da Zümrüdüanka kuşu var" diyorsam ve
bu bilgiler benim işime yarıyorsa bunlar doğru-
dur.
Bunları söyleyen kişinin görüşü, bilgi kura-
mıyla ilgili aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi-
ne uymaktadır?
A) Kuşkuculuk
B) Pragmatizm
C) Empirizm
D) Sezgicilik
E) Fenomenolojizm
(2006-ÖSS Sos-1)
6.
54
Çıkabilecek Her Metafiziğe Önsöz" adlı yapıtın-
da, metafiziği uğraşmaya değer bulan herkesi
"Acaba metafizik gibi bir şey olanaklı mıdır?"
sorusunu sormasının zorunlu olduğuna ikna
etmeyi amaçladığını söyler. 'Eğer metafizik bir
bilimse, nasıl oluyor da diğer bilimler gibi genel
ve sürekli onay kazanmıyor?" Yok, değilse, nasıl
Oluyor da bilim kisvesi altında, durmadan böbür-
lenerek insanın anlama yetisini oyalıyor? Aynca
diğer bilimler İlerlediği halde o hep aynı yerde
dönüp duruyor." diye devam eder.
Parçaya göre, Kant'ın metafiziğe yaklaşımı-
mn aşağıdakilerden hangisi olduğu söylene-
bilir?
A) Bilimle eş değer görme
B) Reddetme
C) Sorgusuz sualsiz benimseme
D) Eleştirel olma
E) Sistemli olmasını sağlama
(2007-öss sos-1)
Başkalarının dertlerini inceleyip kendi dertlerini
bilmeyen bilginlerle, çalgılarını akort etmesini
bilip de yaşayışlarını akort etmeyi bilmeyen
müzikçilerle, adaletten gözetmeyi öğrenip adalet-
li davranmayanlarla alay edermiş Kral Dlonysius.
Bu parçada Kral Dionysius'un alay ettiği
belirtilen kişilerin ortak özelliği aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) Bildiklerinin yetersizliği
B) Olaylara farklı açılardan bakmamaları
C) Bildiklerini yaşama uyarlamamaları
D) Öznel olmaları
E) Olduklarından farklı görünmeleri
(2007-öss sos-1)
8. Sokrates, konuşmalarında, kendisinin hiçbir Şey
bilmediği gerekçesiyle, karşısındaki kişiye soru-
lar yöneltir. Bu sorular ve onlara aldığı cevaplar-
la, önce, 0 kişinin ortaya koyduğu düşüncenin
üstünkörülüğünü, temelsizliğini gösterir. Sorula-
rina devam ederek, konuştuğu kişinin doğru
düşünceye ulaşmasına yardımcı Olur. Kendi
deyişiyle "ruhta uyku halinde bulunan düşünce-
leri doğurtmaya" uğraşır.
Sokrates'in bu yaklaşımının temelinde aşağı-
daki görüşlerden hangisi vardır?
A) Bilgiye, o konuda uzman kişilerin görüşleri
alınarak ulaşılır.
B) Bilgi, karşıt görüşlerin uzlaştırılmasıyla Olu-
Şun
C) Saklı Olan doğrular, insanın sorgulama yoluy-
la düşündürülmesi sonucu Ortaya çıkarılabilir.
D) Apaçık olmayan gerçeklere, erdemli kişiler
gibi, erdemsiz kişiler de ulaşabilir.
E) Doğrular, duyularımızın ve aklımızın kavraya-
bilme gücüyle sınırlıdır.
(1999-ösş)
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Bölüm 6
9. Bir düşünür, duyulan küçümseyen salt akılcı
görüşe karşı, duyuların ağzından şöyle söyle-
mektedir: "Zavallı akıl, beni çürütmek için dayan-
dağın kanıtları yine benden alıyorsun."
Düşünürün bu sözle anlatmak istediği aşağı-
dakilerden hangisidir?
A) İnşan, duyularından gelen bilgiyi edilgen
biçimde almaz; onları şüphenin ve aklın süz-
gecinden geçirerek yorumlar.
B) Duyulardan gelen bilginin doğru olup olmadı-
ğ', yine duyulardan gelen başka bilgilerin
kullanılmasıyla anlaşılır.
C) Duyular, duyu organlarına yani bedenimize
bağlı olduğu için sınırlıdır; akıl ise maddesel
olmadığı için sınırsızdır.
D) Duyular bize olayların gerçek nedenlerini
söyleyemez; Olayların özü ancak akılla kavra-
nabilir.
E) Doğadaki her Şey, duyularla algılanması ola-
naksız olan ve hiçbir zaman değişmeyen bir
İlk maddeden oluşmuştur.
(1999-ösş)
HegePe göre felsefe, nesnelerin düşünceyle
görülmesi, düşünceyle ele alınmasıdır. Düşünme
kendi kendisiyle beslenir; dışarıdan sağlanacak
bir gerece gerek yoktur. Hegel gerçeğe, deneye
hiç başvurmadan düşünceyle ulaşmaya çalışır.
Hegel'in bu yaklaşımında temel aldığı görüş
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bilginin kaynağı duyumlar değil, akıldır.
B) Doğuştan gelen hiçbir kavram yoktur, tüm
kavramlar yaşantılar yoluyla kazanılır.
C) Bilgi ancak mistik bir sezgi ile elde edilir.
D) Düşünme yetisi bireyin algıladıklarıyla sınırlı-
E) Düşünce yalnızca bir eylem aracıdır ve ancak
bir araç olarak değer taşır.
(1999-ÖŞS İPTAL)
ycs - LYS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
2.
Bilgi Felsefesi (Epistemoloji)
ÖYS SORULARI
Gazâli'ye göre duyular da akıl da yanıltıcıdır;
onlara dayanarak mutlak gerçeğe ulaşmak ola-
naksızdır. Mutlak gerçeği apaçık biçimde kavra-
manin yolu gönülden geçer. Duyuların ve aklın
bize veremeyeceği bu bilgiye, ancak gönül
gözüyle ulaşabiliriz.
Gazâli'nin bu düşüncesine dayanarak aşağı-
daki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Gerçek ideasından pay alanlar dışında, hiçbir
Şey doğru değildir.
B) Gerçek, gözlem ve deneyler yoluyla kavrana-
bilir.
C) Gerçek ancak mistik bir görü ile sezilebilir.
D) Gerçeğe insanın özüne ait Olan Öğelerle ula-
şllamaz.
E) Gerçek, anlama yetisinin kategorileri aracılı-
ğıyla kavranır.
(1998-ÖYS)
Kant, bilme sürecinde aklın ve deneyin katkılarını
ortaya koyabilmek için ?kll "mahkemeye çıka-
rır.n Amacı, aklın sınırlarını, neleri bileceğini ve
bilemeyeceğini belirlemektir. Ancak, burada sor-
gulayan da sorgulanan da akıldır.
Bu parçada Kant'ın hangt düşüncesi söz
konusu edilmektedir?
A) Anlama yetisinin sonsuzluğu
B) Metafiziğin savaş alanı
C) Aklın kendi kendini eleştirmesi
D) Fenomenlerin bilgisiniö eleştirilmesi
E) Nesnelliğin yanıltıcılığı
(1997-ÖYS)
55
