BEYLİKTEN DEVLETE OSMANLI SİYASETİ (1302-1453)
OSMAN BEY DÖNEMİ (1281 - 1326)
ARİ
DERS
OT
Ğ Osmanlı Beyliği'nin kurulup gelişmesinde, kurulduğu coğrafyanın etkisi büyüktür. Osmanlı beyleri, beyliğin Bi-
zans sınırında kurulmasımn getirdiği siyasi ve sosyal avantajları iyi değerlendirmiştir. Bu dönemde Bizans, siyasi
ve askerî yönden zayıflamış, taht kavgaları nedeniyle de merkezî otoritesini kaybetmiştir. Merkezden uzak tek-
furlar, Bizans'a bağlı gibi görünse de kendi başlarına hareket etmeye başlamış, bu durum kuruluş aşamasındaki
Osmanlı Beyliği'nin büyümesini kolaylaştırmıştır.
Osmanlıların; Bizans sınırında varlığını koruması ve geliştirmesinde, kuruluşundan itibaren uyguladığı fetih po-
litikası etkili olmuştur. Bu doğrultuda 1285'ten sonra tekfurlar ile Kayılar arasındaki ilişkilerin seyri değişmeye
başlamıştır. İnegöl tekfurunun düşmanca hareketleri nedeniyle Osman Bey, bir gece baskını ile İnegöl tekfuruna
ait Kulacahisar'i ele geçirmiştir.
Bitinya Bölgesi'ndeki etkisini artıran Osman Bey, önce İnegöl tekfurunu, Domaniç Beli Savaşı'nda yenmiş sonra
da Karacahisar Kalesi'ni almıştır. Karacahisar fethinden sonra burayı merkez yapan Osmanlılar, aşiret yapısından
devlet olma yolunda önemli bir adım atmıştır. Şehirdeki kilise, camiye çevrilmiş ve ulemadan Dursun Fakih
buraya ilk Osmanlı kadısı olarak tayin edilmiştir. Ayrıca şehirde bir pazar kurularak vergi alınmaya başlanmıştır.
Sülemiş İvsam: 1298'de Anadolu'daki Moğol genel valisi Bayıncar, Konya'da II. Mesud'un yerine yeğeni III. Ala-
eddin Keykubad'ı Selçuklu tahtına çıkardı. Bu olay, Moğol komutanlarından Sülemiş'i Han'a karşı ayaklanmaya
sevk etmişti. Sülemiş 1299 kışında savaştığı Bayancar'ı öldürdü. İlhanlı karşıtı Türkmenlerin desteğiyle Selçuklu
Sultanlığı'nın tüm orta ve bat topraklarını denetimi altına aldı.
Ğ Böylece bölgede Moğol egemenliği gevşedi ve Türk beyleri bir yandan Sülemiş'e destek verirken, öbür yandan
da kendi başlarına hareket edebilme imkânını yakaladılar. Bundan sonra 3 yıllığına da olsa İlhanlı Moğol ege-
menliği bir fetret dönemine girecek ve bu kısa fetret, Osmanlı Beyliği'ne, nispeten bağımsız hareket edebilme
ve Osman'a kendini bir 'Beg' olarak kabul ettirme fırsatını verecektir.
Bu boşluktan yararlanarak güçlenen Osman Bey, Anadolu Selçuklu yöneticilerinden bazılarının kendi hizmetine
girmeleri üzerine 1299'da bağımsızlığını ilan eder. Yundhisar ve Yenişehir topraklarını da fethedip İzmit'e kadar
yaklaşır.
Osman Gazi'nin Bilecik üzerine sefer düzenlemesinde, Bilecik tekfuru ile Yarhisar tekfurunun Osman Gazi'ye
tuzak kurması etkili olmuş ve Osman Bey, bu durumu dostu Harmankaya Tekfuru Köse Mihal'den öğrenmiştir.
Osman Gazi, Turgut Alp'i İnegöl kuşatmasıyla görevlendirmiş ve burası da 129Yda fethedilmiştir.
Bilecik tekfuru ile Yarhisar tekfurunun iş birliği yapması üzerine Osman Bey, Bilecik'i fethetmiştir. Bilecik'in
fethinden sonra İznik hedef alınmıştır. 1301'de İznik'i kuşatan Osman Bey, şehrin çevreyle ilişkisini keserek şehri
teslim olmaya mecbur bırakmak istemiştir. Osman Bey, İznik'e İstanbul'dan gelen yardımı öğrenince çevredeki
Türkmenlerin de destek verdiği kuvvetleriyle Hersek'e inmiş ve iki ordu 1302'de Koyunhisar'da karşı karşıya
gelmiştir. Rum ku•aetlerinin ağır bir yenilgiye uğradığı bu savaş, ilk Osmanlı-Bizans savaşıdır. Koyunhisar Zaferi
sonucunda İzmit yolu Türklere açılmış, Bursa'nın kuzey tarafı hariç diğer üç tarafindaki yollar kontrol altına
alınmıştır.
Osmanlı Devleti, Bizans yönlü genişleme siyaseti takip ederken bazen çatışma bazen de uzlaşma yolunu takip
etmiştir. Örneğin Harmankaya Tekfuru Köse Mihal, Osmanlıların hizmetine girerek çok yararlılıklar göstermiş ve
Osman Bey'in en yakın silah arkadaşlarından olmuştur.
Osman Bey; Koyunhisar Zaferi'nden sonra Bizans'ın Anadolu'daki son önemli şehri durumundaki Bursa'yı hedef
edinmiştir. Bursa'nın hücumla alınmasının zor olduğunu gören Osman Bey, şehri uzun süre abluka altında tut-
mak için şehrin iki tarafina iki hisar yaptırmıştır. Uzun süren kuşatma sürecinde bölgedeki bazı Hristiyanlar da
tekfurdan ümitlerini kesmiş ve Osman Bewe bağlanmıştır. Osman Gazi; rahatsızlığı nedeniyle yapılan seferlere
katlamamış, oğlu Orhan Bey kuşatmayı ve seferleri devam ettirmiştir. Orhan Bey, Bursa'nın İstanbul'la irtibatım
kesmek için 1321'de Mudanya'yı fethetmiştir.
www.dizgikitap.com
87
SebüYALÇlN
