Av-avcı ilişkisi:
Avcı, diğer canlıları besin olarak tüketen canlıdır, av ise tüketilen canlı-
dır. Bu ilişki / +" tipindedir; yani avcı fayda sağlarken av zarar görür.
Komünitelerde av sayısının avcı sayısından daha fazla olması gereklidir.
Av sayısı fazla olduğunda avcı sayısının artmasına, av sayısı azaldığın-
da ise avcı sayısının azalmasına yol açar. Bu da av ve avcı arasında
artış ve azalış dalgalanmalarına neden olur. Avcılar, avlarını yakalamak
için enerjiyi etkin kullanmalılar. Örneğin, büyük avlar yerine küçük avları
hedeflemek, avcılar için daha kârlı olabilir.
BİRLİKTE
Aşağıdaki durumlardan hangisi mutualizm iliş-
kişine bir Örnek teşkil eder?
Tavşan
sayışl
(bin)
160
120
80
1850
Tavşan
Vaşak
Vaşak
sayısı
(bin)
9
6
3
A)
B)
C)
D)
E)
Bir yılanın fare avlaması
Bir çiçeğin polenlerini arıların taşıması ve arıla-
rın nektar alması
Bir aslanın zebra avlaması
iki bitki türünün aynı besin kaynağı için rekabet
etmesi
Bir parazitin konak üzerinde yaşaması ve ko-
nak için zararlı olması
1875
1900
1925
KOMÜNİTEDE TÜRLER ARASINDA SİMBİYOTİK İLİŞKİLER
Aynı komünitede bulunan farklı iki türün bir arada yaşamasına simbiyoz
yaşam adı verilir.
Mutualizm
Her iki türün de fayda sağladığı ve "+ / 4" şeklinde ifade edilen bir sim-
biyotik ilişkidir.
İnşan vücudunda yaşayan bazı bakteriler, örneğin kalın bağırsakta bu-
lunanlar, K ve B vitamini üretir; bu vitaminler sindirimi kolaylaştırır, ba-
ğlşlkllk sistemini güçlendirir ve zararlı bakterilerin çoğalmasını engeller.
İnsanlar ise bu bakterilere besin ve barınma sağlar.
Otçul memelilerde, sindirim sistemindeki bakteriler, selülozu glikoza
parçalayıp üretir ve bu glikozu hem kendileri hem de otçul memeli için
sağlar.
Hayvanlar ve bitkiler arasındaki mutualizm örnekleri: Hayvanlar, bitkile-
rin meyvelerini tüketirken tohumlarının yayılmasını sağlar.
Bitkiler ve bakteriler arasında mutualizm vardır. Örneğin, baklagillerin
köklerindeki Rhizobium bakterileri, havadaki azotu bağlayarak bitkiye
sunar ve bitki de bakteri için besin sağlar.
Zorunlu mutualizm: Alg ve mantar birlikteliği (liken) gibi; algler, mantara
organik moleküller ve oksijen üretirken mantar da alglere su ve inorganik
madde sağlar. Bu birliktelik sona erdiğinde en az bir tür hayatta kalamaz.
İsteğe bağlı (gevşek) mutualizm: Akasya ağacı ile karınca arasındaki
ilişki gibi; akasya, karıncalara nektar sağlar ve karıncalar, ağacı zararlı
böceklerden korur. Bu ilişki bittiğinde her iki türde hayatta kalabilir.
96
Bir çiçeğin polenlerini arıların taşıması ve arıların
nektar alması mutualizm ilişkisinin bir ömeğidir.
Çünkü burada her iki tür de birbirinden fayda sağ-
lamaktadır. Arılar, çiçeklerin polenlerini taşırken,
çiçeklerin tohumlaşmasına yardımcı olurken, arı-
lar da çiçeklerden nektar alarak beslenir. Bu ilişki
her iki taraf için de faydalıdır ve "+ / 4" şeklinde
fade edilen mutualizm ilişkisine örnektir.
Doğru cevap (B) seçeneğidir.
SIRA SENDE - 3
Aşağıdaki grafikte tavşan ve vaşak sayısının za-
man içindeki değişimleri gösterilmiştir.
— Tavşan
Buna göre,
l. Gösterilen zaman aralıklarının tamamında
tavşan sayısı vaşak sayısından fazladır.
II. Tavşan sayısındaki azalışın sebebi vaşak
sayısındaki artış olabilir.
III. Vaşak sayısının azalması tavşan sayısını
arttırabilir.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) ı veli
C) ıveııı
E) l, II ve III
